«Oşiq» (ingl. The Lover) — Jean-Jacques Annaud rejissyorligida, Marguerite Durasʼning «Oşiq» (1984) nomli avtobiografik qissasi asosida suratga olingan 1992-yilgi badiiy film.
1975-yildan keyin Vyetnamda, öşa mamlakatning kinematografçilari faol iştirokida suratga olingan birinçi ğarbiy film. Suratga oliş 1989-yilda boşlangan, film 1992-yil 22-yanvarda ekranga çiqqan (Fransiya). «Eng yaxşi operator ishi» uçun «Oscar» mukofotiga va Yaponiya kino akademiyasining «Eng yaxşi çet el filmi» nominatsiyasiga nomzod bölgan. Ikki mukofotning ğolibi bölgan: fransuzça «César» va AQŞdagi Golden Reel Award — «eng yaxşi musiqa» uçun (barçasi 1993-yilda).
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jane March, Tony Leung Ka-fai, Melvil Poupaud
Jean-Jacques AnnaudrejissyorJMJane MarchaktyorTLTony Leung Ka-faiaktyorMPMelvil Poupaudaktyor
Jeanne MoreauaktyorAGArnaud GiovaninettiaktyorLFLisa FaulkneraktyorTTTania TorrensaktyorFAFrédéric AuburtinaktyorJean-Jacques Annaudssenariy muallifiGYGabriel Yaredkompozitor3Syujet
Mustamlaka Vyetnami, 1929-yil. Qaşşoqlaşgan fransuz oilasi (ona — öqituvçi, ikki öğil, ulardan katta,…
Mustamlaka Vyetnami, 1929-yil. Qaşşoqlaşgan fransuz oilasi (ona — öqituvçi, ikki öğil, ulardan katta, giyohvand, va ön beş yoşli qiz) Mekong deltasida, Lamdong hududida, Saygondan yuz kilometr uzoqlikda yaşaydi. Bir kuni qiz paromda poytaxtdagi qizlar pansionatiga qaytayotganda, nafis kiyingan, gözal va boy bir xitoylik yigit bilan uçraşadi.
Filmning asosiy qahramonlari — yoş Qiz va Xitoylik (filmda qahramonlarning ismi aytilmaydi). Xitoylik Qizni özining haşamatli avtomobilida, haydovçi bilan birga, pansionatgaça olib boradi. Ikkalasi örtasida tuşuntirib bölmaydigan keskinlik va tortişiş his qilinadi. Köp ötmay u pansionat darvozasi oldiga yana keladi va ular örtasida romantik munosabat boşlanadi: deyarli darhol ular köp odamli Saygonda, Çolon xitoy mahallasidagi yakka yigitlik uyida sevgilidek uçraşa boşlaydilar. Ularning nikohi ijtimoiy va madaniy tafovut tufayli mumkin emas, bundan taşqari, Xitoylikning oilasi unga maqomi teng bölgan, boy oiladan çiqqan xitoylik qiz bilan töy sanasini belgilab qöygan. Sevişganlar kelajakda birgalikda bölmasliklarini biladilar va şuning uçun oğzaki ravişda bir-birlarini va özlarini işontirişga harakat qiladilar: ularning aloqasi his-tuyğuga emas, faqat tana istagiga asoslangan. Ammo töydan oldin Xitoylik otasining oldiga boradi va baribir özi sevgan qizga uylanişni söraydi, garçi natija oldindan maʼlum bölsa-da. Xitoylik bilan romandan pansionatda xabar topiladi: deyarli barça öqituvçilar va öquvçilar Qiz bilan muloqotni töxtatadi, uning oilasi esa şokka tuşadi, çunki yevropalik ayolning xitoylik yigit bilan aloqasi şarmandalik hisoblanadi. Ammo Xitoylik oilaning moliyaviy muammolarini nozik tarzda hal qiladi va bu ularga Fransiyaga qaytiş imkonini beradi. Filmning finalida Xitoylik uylanadi, Qiz esa uzoqdan turib töy marosimini tomoşa qiliş uçun keladi. Köp ötmay Qiz va uning oilasi paroxodda Vyetnamni tark etadi. Qiz poyga suyanib, sevilmagan yurtini loqayd nigoh bilan kuzatadi va Xitoylikning avtomobilini payqaydi, lekin heç narsa his qilmaydi. Biroq keçasi paroxodda unga öşa yigitga bölgan haqiqiy muhabbati borligi anglab yetiladi va bu muhabbat abadiy qoladi…
Köp yillar ötgaç, Qiz taʼlim oladi, turmuşga çiqadi, farzand köradi, ajraşadi va maşhur yozuvçiga aylanadi. Uning Parijdagi kvartirasida telefon jiringlaydi. Qönğiroq qilgan kişi uning akasining vafoti munosabati bilan rasmiy taʼziya bildiriş uçun qönğiroq qiladi. Sovuq suhbatning oxirida u hanuz uni sevişini va umr böyi sevişini tan oladi.
4Rollar
Ovozli şarhni (zakadrovy matn) Jeanne Moreau…
Ovozli şarhni (zakadrovy matn) Jeanne Moreau öqiydi.
5Işlab çiqariş
Rejissyor Annaud 1989-yilda suratga olişga tayyorgarlik doirasida Vyetnamga taşrif buyurgan, ammo vaziyatdan…
Rejissyor Annaud 1989-yilda suratga olişga tayyorgarlik doirasida Vyetnamga taşrif buyurgan, ammo vaziyatdan hafsalasi pir bölgan (eng yaxşi mustamlaka mehmonxonasida kalamuşlar va örgimçaklar, konditsionerlarning yöqligi va boşqalar). Natijada u Vyetnam haqida filmni ğarbiy rejissyorlar odatda suratga oladigan joylarda — Tailandda, Malayziyada yoki Filippinda suratga olişga qaror qildi.
«Men öşa joylarga yordamçimni yubordim, u qaytib kelganida, kasalliklar töplami va gözal kurortlardagi baxtli vaqt haqida hikoyalar bilan qaytdi. Men öşa Vyetnam şolizorlarida, marksizmning kulrang ranglariga qayta-qayta böyalgan eski mustamlaka binolari orasida anglagan haqiqatga bu heç qanday aloqasi yöq edi», — deb keyinçalik eslagan rejissyor.
Şunday qilib, bir yildan söng u baribir Vyetnamda suratga olişga qaror qildi. Rejissyorning sözlariga köra, uning filmi 1975-yildan beri Vyetnamning özida suratga olingan Vyetnam haqidagi birinçi ğarbiy film edi.
Filmni suratga oliş 1991-yil 14-yanvarda boşlandi. Bu sanadan ikki oy ötgaç, Jane Marçga ön sakkiz yoş töldi. Bu uning kinodagi birinçi roli edi, lekin u allaqaçon top-model edi. Rejissyorning xotini uning suratini Just Seventeen jurnalida körib, eriga eʼtiborini qaratdi.
Vyetnam suratga oliş guruhiga hukumatning vertolyotlaridan birini taqdim etdi. Ikki asosiy sahnani suratga oliş uçun Kipr orolidan Xoşimin şahriga kelgan 1920-yildagi paroxod işlatildi.
Garçi öşa davrda Vyetnam hukumati izolyatsiyadan çiqqan va xorijliklarga döstona munosabatda bölgan bölsa-da, suratga oliş va ssenariy ishi hokimiyat bilan kelişuvni talab qilgani uçun barça jinsiy xarakterdagi sahnalar Parijda suratga olindi. Umuman olganda, suratga oliş 135 kun davom etdi va öttiz million dollarga tuşdi.
6Prokat
Amerika tanqidçilari filmni umuman salbiy qabul qildi, uni «Emmanuelle» yoki Playboy va Penthouse erotik…
Amerika tanqidçilari filmni umuman salbiy qabul qildi, uni «Emmanuelle» yoki Playboy va Penthouse erotik videolari bilan soliştirdilar.
Rossiyada filmning litsenziyalangan DVD naşrini «CP Digital» firmasi çiqardi.
7Mukofotlar
«César» — «eng yaxşi musiqa»…
«César» — «eng yaxşi musiqa» uçun
Golden Reel Award (AQŞ) — «eng yaxşi tovuş muharriri ishi» uçun
8Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Любовник (фильм, 1992)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.