«The Maçinist» (isp. El Maquinista) — 2004-yilda rejissyor Brad Anderson suratga olgan psixologik triller. Ssenariy Scott Kosar tomonidan yozilgan. Asosiy rolni, uyqusizlik tufayli bir yil davomida paranoya va xayoliy holatlar azobiga duçor bölgan tokar ijro etgan — bu rolni Christian Bale bajargan. Ikkinçi darajali rollarda Jennifer Jason Leigh, Aitana Sánçez-Gijón, John Şarian va Michael Ironside rol öynagan.
Film Baleʼning özini bağişlaşi bilan eʼtiborni tortdi: u bu rol uçun 28 kg (62 funt) vazn taşlagan. Çiqqandan keyin kartina tanqidçilardan ijobiy baho oldi, ayniqsa Baleʼning öyini yuqori baholandi. Prokatda u 5 million dollar byudjet bilan 8,2 million dollar yiğdi. Vaqt ötişi bilan film kult maqomiga erişdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Christian Bale, Jennifer Jason Leigh, Aitana Sánchez-Gijón
3Syujet
Trevor Reznik — tokar bölib işlaydi, uyqusizligi uni holdan toydirgan. Uning taşqi körinişi va xulq-atvori…
Trevor Reznik — tokar bölib işlaydi, uyqusizligi uni holdan toydirgan. Uning taşqi körinişi va xulq-atvori hamkasblarini özidan uzoqlaştiradi, va oxir-oqibat ular unga qarşi çiqişadi, Reznik Miller nomli işçining çap qölini yöqotgan baxtsiz hodisaga aralaşib qolganda. Stanokdan çalğitgan notaniş xodim Ivan tufayli Trevor beparvolikda ayblanadi. Zavodda heç kim Ivanni tanimaydi va u haqida heç qanday yozuv yöq. Trevor faqat Stivi bilan — unga samimiy mehr qöygan fohişa bilan va u tez-tez boradigan aeroport oşxonasining ofitsiantkasi Mariya bilan tinçlik topganga öxşaydi. Uni takrorlanuvçi tasvirlarning qisqa lavhalari taʼqib qiladi, avtomobilidagi sigaret yoqgiç kabi narsalar esa tahdidli tus oladi. Uning muzlatgiçida «osilgan odam» öyinini tasvirlovçi sirli yozuvlar ketma-ketligi paydo böladi.
Bu tuşunarsiz voqealar uni paranoyaga yanada çuqurroq botiradi, ammo şunga qaramay u Mariya bilan munosabat örnatişga harakat qiladi. Uni attraksionlar boğida uçratib, Trevor uning öğli Nikolas bilan «Marşrut 666» nomli harakatlanuvçi uyga kiradi, uning miltillovçi çiroqlari Nikolasda epilepsiya xurujini keltirib çiqaradi.
Endi aniq fikrlay olmay qolgan Trevor ğalati voqealarni uni aqldan ozdiriş uçun muvofiqlaştirilgan saʼy-harakatlar deb gumon qiladi. Bu fikrlar unga tasodifiy kiçik işoralar körinişida beriladi. Ulardan biri — Ivanning hamkasbi Reynolds bilan baliq ovlayotgan fotosurati, uni Trevor Ivan pabda közdan qoldirgan hamyonidan topadi. Keyingi işora Trevorga sexdagi deyarli sodir bölgan baxtsiz hodisada körinadi. Qölini zörğa saqlab qolgan Trevor ğazab bilan hamkasblariga taşlanadi, ulardan kimdir hodisani uyuştirgan deb gumon qilib. Bu töqnaşuvdan keyin uni darhol işdan böşatişadi. Tobora köproq çalğib, begonalaşib borayotgan Trevor kommunal tölovlarni tölaşni unutadi va uning elektr energiyasi uzib qöyiladi. Muzlatgiçdan qalin qora suyuqlik oqa boşlaydi va muzlatgiç eşigini qon bölib körinadigan çiziqlar qoplaydi.
Ivanga bir neça marta qarşi turişga uringanidan keyin Trevor uning avtomobil raqamini kuzatişga harakat qiladi. U Ivanning maşinasini kuzatib boradi, ammo taʼqib paytida uning yuk maşinasida benzin tugab qoladi. DMV xodimi raqam egasining şaxsiy maʼlumotlarini jinoyat sodir etilmagan bölsa, oşkor qilib bölmasligini taʼkidlaganda, Trevor uni ğildirak ostiga taşlanib, Ivanni odam urib ketişda ayblaydi va şu yöl bilan uning haqida maʼlumot olişga erişadi. U Ivanning raqami bilan politsiya hisobotini topşiradi va unga bu maşina uning özinikiligi aytiladi: Reznik bir yil oldin maşinasi yöqolganini xabar qilgan. U öziga ergaşayotgan politsiyaçilardan qoçib, Stivining oldiga boradi; Stivi uni kiyintiradi va yuvintiradi, lekin uning uyida Ivan va Reynoldsning ramkadagi fotosurati topiladi va u Stivini unga qarşi fitna uyuştirişda ayblaydi. Xijolat bölgan Stivi rasmda Reynolds va Trevor tasvirlanganini aytadi, ammo Trevor rasmga qaraşdan boş tortadi va söz talaşuvidan keyin yugurib çiqib ketadi.
Reznik aeroport oşxonasiga boradi, ammo notaniş ofitsiantka ularda heç qaçon Mariya ismli xodim bölmaganini aytadi. Peştahtadagi ofitsiant Trevorga bir yil davomida uni har kuni xizmat qilganini, lekin şu vaqt içida u şunçalik kam gapirganki, ofitsiant uni soqov deb öylay boşlaganini aytadi.
Filmning yakunida Trevor Ivanning Nikolasni Reznikning kvartirasiga olib kirayotganini köradi va yomonroq narsadan qörqib, içkariga kirib boradi. Nikolas heç qayerda körinmaydi va Trevorning çaqiriğiga javob bermaydi. Reznik hammomda Ivan bilan töqnaşadi va kuraşdan keyin uni öldiradi. Söngra u pardani surib, vannaning böş ekanini köradi. U muzlatgiç oldiga boradi va uni oçib, çirigan baliq va boşqa buzilgan oziq-ovqatni topadi. Şundan keyin uning xayollari baliq ovi fotosurataga qaytadi, unda aslida Reynolds bilan birga soğlom Trevor tasvirlangan, xuddi Stivi aytgandek.
Sahna boşlanğiç titrlar paytida yuz bergan voqeaga qaytadi: Reznik kimningdir jasadidan, ehtimol Ivanning, qutulişga harakat qiladi, uni gilamga örab okeanga taşlaydi. Gilam yozilganda içida heç narsa yöq. Tirik Ivan qölida çiroq bilan paydo bölib, kuladi.
Trevor uy oynasiga qarab, «Men seni taniyman» degan sözlarni takrorlaydi. Maʼlum böladiki, bir yil oldin Trevor maşinasi bilan Nikolasga öxşagan bir bolani urib yuborgan, çunki u sigaret yoqgiçdan foydalaniş uçun yöldan bir soniyaga közini uzgan. Buni bolaning Mariyaga öxşagan onasi körgan. Trevor baxtsiz hodisa joyidan qoçib ketgan va paydo bölgan aybdorlik hissi uning uyqusizligi, holdan toyişi va amneziyasining asosiy sababi bölgan. Ivan Trevorning xayoliy mahsuli bölib, baxtsiz hodisadan oldingi özining aksi edi. U «osilgan odam» yozuvidagi yetişmayotgan harflarni töldiradi. Topilgan söz «qotil» bölib çiqadi. Reznik aeroportga borib qoçişni bir lahza öylaydi, ammo buning örniga politsiya bölimiga boradi va filmda takrorlanadigan mavzu — «najot yöli»ni belgilaydi. Uni jim, lekin ruhlantiruvçi Ivan kuzatib boradi va bino kiriş joyi oldida unga xayrlaşadi. Politsiya bölimining qabulxonasida u odam urib ketganini tan oladi. Ikki politsiyaçi Trevorni kameraga olib boradi, u yerda u uxlaşni xohlaşini aytadi va bir yil içida birinçi marta uxlab qoladi.
4Işlab çiqariş
Christian Bale bu film uçun 30 kilogramm…

Christian Bale bu film uçun 30 kilogramm ozdi.
Buning uçun u tört oydan köproq vaqt davomida juda qattiq parhezga amal qildi: kuniga faqat suv, bitta olma, bir banka tuna va bir piyola qahva isteʼmol qildi. Parhezni buzmaslik uçun aktyor ijtimoiy hayotdan butunlay voz keçişga majbur böldi.
Syujetga köra bunday keskin vazn yöqotiş talab qilinmagan — ssenariy muallifi qahramonni tasvirlar ekan, öz vaznini kiritgan, u Christian Baleʼdan ança past edi. Şunga qaramay aktyor vaznni taşlaşni talab qildi, özining bunday sinovga toqatli ekanini tekşirmoqçi bölib, hatto 183 sm böyda vaznni 45 kg gaça tuşirişni niyat qilgan edi, lekin suratga oliş rahbarlari soğliq xavfsizligi nuqtayi nazaridan unga bunga yöl qöymadi.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
2005 — «Saturn» mukofotiga eng yaxşi aktyor nominatsiyasi (Christian…
2005 — «Saturn» mukofotiga eng yaxşi aktyor nominatsiyasi (Christian Bale)
2005 — European Film Awards tomoşabinlar mukofotiga eng yaxşi aktyor nominatsiyasi (Christian Bale)
2005 — «Goya» mukofotiga eng yaxşi original musiqa nominatsiyasi (Roque Baños)
2004 — Sitjesdagi Katalon kinofestivalida ikkita mukofot (Christian Bale — eng yaxşi aktyor va Xavi Giménez — eng yaxşi operator) va bitta nominatsiya (eng yaxşi film uçun)
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Машинист (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.