«Marya-iskusnitsa» — sovet davrining töliq metrajli musiqali rangli badiiy ertak filmi bölib, 1959-yilda Maksim Gorkiy nomidagi Moskva kinostudiyasida rejissyor Aleksandr Rou tomonidan Evgeniy Şvartsning «Jasur askar haqida ertak» (1946) pyesasi asosida suratga olingan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mikhail Kuznetsov, Georgy Millyar, Alexandr Chvylja
3Syujet
Yigirma beş yil xizmat qilgan nafaqadagi askar ona yurtiga qaytadi. Yölda hamma undan yordam söraydi: goh…
Yigirma beş yil xizmat qilgan nafaqadagi askar ona yurtiga qaytadi. Yölda hamma undan yordam söraydi: goh sincaplar, goh ayiqçalar, goh Ivanuşka. Ivanuşka askarga özining onasi — Marya-iskusnitsani qidirayotganini aytadi, uni suv podşosi Vodokrut XIII öğirlab ketgan edi. Askar va Ivanuşka örmon çekkasiga boradi, u yerda özi Vodokrut XIII bilan uçraşadi, biroq askarning baraban ustida çalgan zarbi suv podşosini hayratga soladi. Suv podşosi Marya-iskusnitsani baraban evaziga ozod qilişga rozi böladi, söngra askar va Ivanuşkaga özining suv ostidagi saroyini va uning aholisini körsatadi. Ular orasida suv podşosining maslahatçisi Kvak, qaroqçilar, sukut saqlovçi donişmand, xazinaçi Altin, Dengiz Xöroz va hatto qutiçada qamalgan suvparilar ham bor.
Askar va Ivanuşka saroy xonalarida dam oliş uçun töxtaydi. Şu paytda Vodokrut XIII özi bergan sözni buziş uçun barça çoralarni köradi: Tyotuşka-Nepogoduşka ismli jodugar yordamida Maryaga laʼnat qöyadi. Suv podşohining nabirasi Alyonuşka uning buyruği bilan Maryaning öxşaş şarpalarini yaratadi, Kvak esa qizçani issiq suvli hovuzga çöktirişga urinib köradi, lekin muvaffaqiyatsiz böladi. Suv podşosi uyuştirgan sinov paytida Ivanuşka öz haqiqiy onasini taniydi (undan iliqlik sezilar, şarpalardan esa sovuqlik), şunda Vodokrut darhol özining haqiqiy qiyofasini körsatadi.
Askar Ivanuşkani va uning onasini, ularga qöşilgan Alyonuşkani yer yuziga olib çiqadi: u qaroqçilar bilan jangda ğalaba qozonadi va xazinani közdan keçiriş paytida qöliga tuşgan sehrli gusli yordamida Vodokrutni va uning ahlini raqsga tuşiradi. Kvak askar, Ivanuşka, Marya va suv podşosining nabirasi ortidan ergaşadi, lekin örmonda askar yordam bergan qari ayiq bilan uçraşganda qurbaqaga aylanadi. Laʼnatlangan Marya-iskusnitsa öz uyiga qaytadi, şundan söng askar xato qiladi: Ivanuşkani suv oliş uçun quduqqa yuboradi. Quduq içidan çiqqan Vodokrut Ivanuşkani öğirlaşga urinadi, lekin darhol Alyonuşka, öğlining yordam sörab çaqirgan ovozini eşitib laʼnatdan qutulgan Marya va askar tomonidan qarşilikka uçraydi. Quduqdan tortib çiqarilgaç, u yerga tuşadi va suv hovuziga («höl joy») aylanadi. Tyotuşka-Nepogoduşka ham öz qilmişiga yaraşa jazosini oladi.
Epilogda askar Marya-iskusnitsadan minnatdorçilik sözlarini eşitadi va filmning tomoşabinlari bilan xayrlaşadi.
4Rollarda
— boş…
— boş rol
5Syomka guruhi
Ssenariy — Evgeniy…
Ssenariy — Evgeniy Şvarts
Postanovka — Aleksandr Rou
Operator — Dmitriy Surenskiy
Rassom — Evgeniy Galey
Rejissyor — B. Kanevskiy
Kompozitor — Andrey Volkonskiy
Ovoz operatori — Anatoliy Dikan
Qöşiqlar matni — Vladimir Lifşits
Kombinatsiyalangan syomkalar: rassomlar — Arseniy Klopotovskiy, Vladimir Nikitçenko; operator — Leonid Akimov
Filmlar işlab çiqariş boşqarmasi orkestri; dirijyor — Arnold Roytman
Kartina direktori — Boris Krakovskiy
Ijodiy ustaxona — Leonid Lukov
6Syomkalar
Georgiy Millyar öziga katta paypoqlarni özi tanladi, ular bilan u yugurişi va tiz çökib yiqilişi kerak edi,…
Georgiy Millyar öziga katta paypoqlarni özi tanladi, ular bilan u yugurişi va tiz çökib yiqilişi kerak edi, grimçilarning qulayroq poyabzal tanlaş haqidagi tavsiyalarini eʼtiborsiz qoldirdi. Qahramonning «qurbaqasimon» replikalari ham Millyarning ğoyasi edi va bu syomka guruhi uçun kutilmagan hodisa böldi. Unga maqtov aytilganda, aktyor faxr bilan javob berardi: «Qva-qvalifikatsiya!»
7Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Марья-искусница» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.