«The Misfits» (rus tilida «Неприкаянные») — 1961-yilda suratga olingan, zamonaviy ğarbiy janr ruhidagi amerikalik dramatik film. Rejissyori Jon Xyuston, ssenariy muallifi Artur Miller. Asosiy rollarni Klark Gable, Merilin Monro, Montgomery Clift, Telma Ritter va Eli Wallaç ijro etgan.
«The Misfits» filmi 1961-yil 1-fevralda United Artists studiyasi homiyligida prokatga çiqdi. Prokat kassa jihatidan muvaffaqiyatsiz böldi, biroq ssenariy va aktyorlik ishi uçun tanqidçilarning eʼtirofiga sazovor böldi. Vaqt ötişi bilan uning obrösi sezilarli darajada oşdi: bugun köplab tadqiqotçilar filmni şedevr va 1960-yillarning eng yaxşi filmlaridan biri deb hisoblaydi. Filmning nomi 1977-yilda taşkil topgan Misfits pank-guruhiga ham nom bergan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Clark Gable, Marilyn Monroe, Montgomery Clift
3Syujet
Nevada ştatining Reno şahrida 30 yoşli Roslin Teyber tezlaştirilgan tartibda ajraliş rasmiylaştiradi — buning…
Nevada ştatining Reno şahrida 30 yoşli Roslin Teyber tezlaştirilgan tartibda ajraliş rasmiylaştiradi — buning uçun u Nevadada olti hafta yaşaşi kifoya qilgan. Sud jarayonidan keyin pansion egasi Izabel uni barda içkilik içişga taklif qiladi. U yerda ular qarib borayotgan kovboy Gaylord «Gay» Lenglend va uning eng yaxşi dösti, evakuator haydovçisi Gvidoga duç kelişadi. Suhbat çoğida Gvido şahar taşqarisidagi, marhum xotini uçun qurgan, hali tugallanmagan uyi haqida gapirib beradi. Keyinroq butun kompaniya öşa yerga boradi. Keç raqs va içkilik bilan ötadi, Roslin köp içib qöyganda esa Gay uni Renodagi uyiga olib ketadi.
Vaqt ötişi bilan Roslin va Gay Gvidoning tugallanmagan uyiga köçib ötadi va uni asta-sekin tartibga keltiradi. Bir kuni Gay bolalarini uzoq vaqtdan beri körmaganini va ularga yaxşi ota böla olmaganidan afsuslanayotganini tan oladi. Keyinroq u quyonlar salat ekinlarini yeb qöyganini köradi. Erkak ularni miltiq bilan otmoqçi böladi, lekin Roslin qattiq eʼtiroz bildiradi.
Gvido va Izabel mehmonga kelişadi, Gvido esa sotiş uçun yovvoyi mustanglarni tutişni taklif qiladi. Buning uçun yana bir odam kerak böladi va döstlar yordamçi topiş maqsadida Deyton şahridagi rodeoga boradi. U yerda ular Gayning dösti, musobaqada qatnaşmoqçi bölgan Pirs Xouleni tasodifan uçratib qolişadi. Pirsda kiriş badali uçun pul yöq, Gay esa agar Gvido ertasi kuni mustanglarni tutişda yordam bersa, uning badalini tölaşni taklif qiladi. Gvido, Pirs, Roslin va Gay barga boradi, u yerda deyarli janjal boşlanadi: mast bir mehmon Roslinning sonlariga şapaloq uradi.
Rodeoda Gvido Roslinga otlarni maxsus kamar yordamida tepinişga majburlaşlarini aytadi, bu otlarga noqulaylik tuğdiradi. Bu Roslinni xafa qiladi. Pirsni ot taşlab yuboradi, Roslin esa uni şifoxonaga borişga yalinadi, lekin u hökizni minişi kerakligini, çunki allaqaçon röyxatdan ötib, iştirok uçun pul tölagани aytadi. U maydonga çiqadi va yana yiqiladi, bu safar hökizda rodeo paytida, boşidan jarohat oladi.
Keyinroq u Deytonning biror xiyobonida huşidan ketadi. Huşiga kelganida Pirs Roslinning uning ustida yiğlayotganini köradi. U heç kim heç qaçon uning uçun yiğlamaganini aytadi va umri böyi suhbatlaşa oladigan döst orzu qilganini tan oladi. Şuningdek, u otasi vafotidan keyin onasi oilaviy rančoni yangi eriga topşirganini, holbuki otasi uni Pirsga qoldirmoqçi bölganini gapirib beradi.
Mast Gay Roslinni özi bilan olib ketadi va bolalari bilan tasodifan uçraşganini, ularni taniştirmoqçi ekanini aytadi. Maʼlum bölişiça, bolalar allaqaçon ketib qolgan, şundan keyin Gay köçaning özida janjal kötaradi. Qaytişda mast Gvido Roslindan Gaydan ketmaganmi, deb söraydi va uning örnini egallaşi mumkinligini aytadi. Uyga qaytib, Gvido bir paytlar boşlagan terassani tugatişga urinadi. Keyinroq Gay Roslindan bir kun u bola tuğişni xohlaydimi, deb söraydi. U javob berişdan böyin tovlaydi.
Ertasi kuni Gay, Gvido va Pirs mustanglarni tutişga boradi, Roslin esa istamay ularga qöşiladi. Otlarni göşt qilib itlarga yem qilişlarini bilganda u xafa böladi. Gay unga bölgan muhabbati tufayli boşqa birorta ayol uçun qilmagan işini qilganini aytadi: böş uyni haqiqiy öçakka aylantirgan va boğ yaratgan. Erkaklar bir ayğir va törtta kaltakni tutişadi. Roslin Gaydan ularni qöyib yuborişni iltimos qiladi.
Gvido agar Roslin Gayni taşlab, uning oldiga ötsa, otlarni ozod qilişini aytadi. Pirs undan otlarni qöyib yuborişni xohlaysizmi, deb söraydi, lekin u rad etadi, çunki bu yana bir janjalga olib kelişini tuşunadi. Ammo Pirs baribir ayğirni qöyib yuboradi. Gay uning ortidan yugurib boradi, uni çarçatib, böysundiradi, söngra kutilmaganda qöyib yuboradi va faqat birov uning örniga qaror qabul qilişini istamaganini aytadi.
Ular Gayning yuk maşinasida ketayotganda Roslin unga ertaga ketişini aytadi. U it-şörini olib ketiş uçun maşinani töxtatadi va Roslinning uni xursand bölib ozod qilişini kuzatadi. Ular hamon bir-birini sevişlarini anglab, tungi qoronğilikka kirib ketişadi.
4Rollarda
Klark Gable — Gay…
Klark Gable — Gay Lenglend
Merilin Monro — Roslin Teyber
Montgomery Clift — Pirs Xoulend
Telma Ritter — Izabel Stirs
Eli Wallaç — Gvido
Kevin McCarthy — Reymond Teyber
James Barton — nevarasi bilan qariya
Estelle Winwood — ianalar yiğayotgan ayol
5Işlab çiqariş
Filmni suratga oliş bir neça sabab tufayli qiyin keçdi, ulardan biri Nevadaning şimoliy çöllaridagi jazirama…

Filmni suratga oliş bir neça sabab tufayli qiyin keçdi, ulardan biri Nevadaning şimoliy çöllaridagi jazirama bölib, harorat baʼzan 100 °F (38 °C) ga yetardi, yana biri esa Monroning dramaturg Artur Miller bilan beş yillik nikohining buzilişi edi. Miller suratga oliş davomida ssenariyni qayta yozardi, bu esa Merilinga juda yoqmasdi.
Uzoq davom etgan depressiya va şaxsiy hayotdagi muammolar tufayli Merilin Monro haddan taşqari köp içardi va doimo giyohvand moddalarni qabul qilardi. 1981-yildagi intervyusida rejissyor Jon Xyuston uning «mutlaqo halok bölişiga işonç hosil qilganini» aytib, bu xulosaga film ustida işlaş davrida kelganini gapirdi: «Deyarli har kuni bunga dalillar oldimda turardi. U özini qutqarişga yoki boşqa birov tomonidan qutqarilişga qodir emas edi. Bu baʼzan uning işiga taʼsir qilardi. Yana bir marta haddan taşqari dozadan söng u ikki hafta kasalxonada yotganida, suratga olişni töxtatişimizga töğri keldi». Suratga oliş 1960-yil avgust oyida yana töxtatildi, Merilinda giyohvand moddalarning haddan taşqari dozasi yuz berib, u detoksikatsiya va depressiyani davolaş uçun kasalxonaga yotqizildi.
Monro deyarli har doim suratga oliş maydoniga bir soat keç kelardi, baʼzan esa umuman kelmasdi. U keçalarni ssenariydagi qayta yozilgan satrlarni aktyorlik ustasi Pola Strasberg bilan yod oliş bilan ötkazardi. Monroning işonçli odami va massajçisi Ralph Roberts rodeo sahnasida tez yordam xodimi rolini öynaş uçun tanlangan edi. Boşqa aktyorlar va Xyuston aktrisani doimiy keçikişlari uçun tanqid qilişmasdi, çunki ular filmni tugatiş uçun uning kerakligini bilişardi. Suratga oliş davomida Gable köpinça filmning direktori aytgan sözlarni takrorlardi, u bir marta kinoya bilan şunday degan edi: «Ilgari, aktyor keçiksa, uni işdan böşatişardi».
6Meros
Suratga oliş tugaganidan ikki kun ötib Klark Gable yurak xurujiga uçradi. U ön kundan söng, 1960-yil…

Suratga oliş tugaganidan ikki kun ötib Klark Gable yurak xurujiga uçradi. U ön kundan söng, 1960-yil 16-noyabrda vafot etdi. Merilin Monro, Montgomery Clift va Artur Miller 1961-yil fevralda Nyu-Yorkda filmning premyerasida iştirok etişdi. Keyinçalik Monro bu filmdan, ayniqsa undagi öz roli haqida nafratlanişini aytdi. Bir yarim yildan söng u giyohvand moddalarning haddan taşqari dozasidan vafot etdi. «Neprikayanniye» Monro va uning bolaligidagi butparasti Geyblning karyerasidagi sönggi film böldi. Aktrisa sönggi intervyusida, haqiqiy otasini bilmaganligi sababli, uni doim öz otasi deb tasavvur qilganini tan oldi. Montgomery Clift 5 yil ötib giyohvand moddalarning haddan taşqari dozasidan vafot etdi.
«Merilin Monroning afsonasi» (1966) hujjatli filmi suratga oliş kadrlarini öz içiga oladi. Millerning «Vaqt tölqinlari» (1987) avtobiografiyasida ham filmni yaratiş jarayoni tasvirlangan. PBS kanalining 2001-yildagi «Making The Misfits» hujjatli filmi ham suratga oliş haqida hikoya qiladi. James Good ning «The Misfits yaratilişi», V. J. Weatherbyning «Merilin bilan suhbatlar» kabi birlamçi manbalar va Millerning yozuvlari, xususan uning filmning ssenariysi Monro uçun «valentinka» bölgani haqidagi daʼvosi, Alex Finlayson ga xuddi şu nomdagi hujjatli drama yaratişga ilhom bergan.
Artur Millerning sönggi pyesasi «Surat yakuni» (2004) öylab topilgan bölsa-da, «The Misfits» yaratilişi bilan boğliq voqealarga asoslangan edi.
7Kesib taşlangan sahna
2018-yil avgust oyida filmdan kesib taşlangan, avvaliga yöqolgan deb hisoblangan sahna topildi. Unda yalanğoç…
2018-yil avgust oyida filmdan kesib taşlangan, avvaliga yöqolgan deb hisoblangan sahna topildi. Unda yalanğoç Merilin Monro Klark Geybl ijro etgan personaj bilan sevişadi.
8Kassa tuşumlari
Прокат paytida film kutilgan natijani bermadi va katta kassa muvaffaqiyatsizligiga aylandi. Film qora-oq…
Прокат paytida film kutilgan natijani bermadi va katta kassa muvaffaqiyatsizligiga aylandi. Film qora-oq rangda suratga olingan bölsa-da, byudjeti şunday format uçun salmoqli bölgan 4 million dollarni taşkil etdi, filmdan olingan daromad esa atigi 4 100 000 dollar bölib, işlab çiqariş xarajatlarini zörğa qoplagan.
9Tanqidçilar şarhlari
Butun aktyorlar jamoasining öyini zamonaviy kino tanqidçilari tomonidan yuqori baholangan. Ular, xuddi Klark…

Butun aktyorlar jamoasining öyini zamonaviy kino tanqidçilari tomonidan yuqori baholangan. Ular, xuddi Klark Geyblning özi kabi, uning Gay rolidagi çiqişini butun karyerasidagi eng yaxşisi deb hisoblaşadi. Merilin Monro esa 1962-yil martda, vafotidan beş oy oldin, «Sevimli jahon kinojulduzi» nominatsiyasida «Oltin globus» mukofotiga sazovor böldi. Jon Xyuston badiiy film uçun eng yaxşi rejissyorlik böyiça Amerika rejissyorlar gildiyasi mukofotiga nomzod bölgan. 2005-yilda film AFI tomonidan tuzilgan «Amerika kinosining 100 yilligidagi eng yaxşi 100 filmi» röyxatiga kirişga daʼvo qilgan.
Rotten Tomatoes agregator saytida filmning tasdiqlaş reytingi 31 ta tanqidçi şarhi asosida 97% bölib, örtaça baho 8.1/10. Vaqt ötişi bilan film kult klassikaga aylandi. Nufuzli The Guardian naşriga köra, «The Misfits» kinoda «rejissyorlar, aktyorlar va tomoşabinlarga taʼsir körsatgan buriliş nuqtasini belgilagan» filmlardan biridir.
10Mukofotlar va nominatsiyalar
1962 — Amerika rejissyorlar gildiyasi mukofotiga nominatsiya — badiiy film uçun eng yaxşi rejissyorlik (Jon…
1962 — Amerika rejissyorlar gildiyasi mukofotiga nominatsiya — badiiy film uçun eng yaxşi rejissyorlik (Jon Xyuston)
11Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Неприкаянные» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.