«Tungi portye» (ital. Il Portiere di Notte) — Liliana Cavani rejissyorligidagi kinofilm.
1Rollarda
Dirk Bogarde, Charlotte Rampling, Philippe Leroy
2Syujet
Ikkinçi jahon uruşi davrida ofitser Maksimilian Teo Aldorfer, SS xodimi, konsentratsion lagerlarda sensatsion…
Ikkinçi jahon uruşi davrida ofitser Maksimilian Teo Aldorfer, SS xodimi, konsentratsion lagerlarda sensatsion suratlar oliş uçun özini şifokor sifatida tanitgan, Lyusi esa otasining sotsialistik siyosiy aloqalari tufayli şunday lagerlardan biriga qamalgan ösmir qiz edi. Ikkovi noaniq sadomazoxistik munosabatda edi. Makс Lyusini azoblardi, lekin şu bilan birga uning himoyaçisi ham edi.
1957-yilda Lyusi amerikalik orkestr dirijyoriga turmuşga çiqqan edi. Venada u tasodifan mehmonxonada tungi portye bölib işlaydigan Maksni uçratib qoladi. Maks, şuningdek, öz jinoyatlarining barça izlarini yöqotişga intilayotgan sobiq esesovçilar guruhining aʼzosi edi.
Jallod va qurbon sifatidagi uyğongan xotiralar Maks bilan Lyusi örtasida ğalati, tabiatga zid tortişiş uyğotadi, uni psixoanalitik sadomazoxizm deb atagan bölardi. Ikkovi munosabatlarini qayta tiklaşga uringanda, u bilan birga SS da xizmat qilgan natsist örtoqlari ularni taʼqib qila boşlaydi va oxir-oqibat öldirişadi.
3Madaniy ahamiyati
1974-yilda çiqqan film portlovçi bomba kabi taʼsir körsatdi. Filmda namoyiş etilgan jinsiy zöravonlik…

1974-yilda çiqqan film portlovçi bomba kabi taʼsir körsatdi. Filmda namoyiş etilgan jinsiy zöravonlik sahnalari öşa paytlar uçun juda oçiq edi.
Sovet Ittifoqi va Rossiyada hali 90-yillar boşidayoq (körsatuvlar yangi oçilgan videozallarda bölardi) film juda maşhur bölgan.
Italiyada film faqat 18 yoşdan katta tomoşabinlar uçun ruxsat etilgan, Fransiyada umuman senzura bölmagan, AQŞda esa yoş çegarasi 14 yoş bilan çeklangan edi. Hamma joyda kinoteatrlar oldida navbat turardi. Nyu-Yorkda filmning yaxşiroq ketişi uçun Liliananing prokatçisi «The New York Times» gazetasining ikki sahifasini sotib oldi (tanqidçilar juda salbiy maqolalar yozgan edi, bu esa qiziqiş uyğotdi). London şahrida esa şu prokatçi «yaxşi» tanqidçilar uçun premyera namoyişini ötkazdi (ular filmni ajoyib asar sifatida taʼriflaşdi). Natijada tomoşabin maqolalarsiz ham kinoga bordi.
Parijda namoyiş paytida Lilianaga dösti qönğiroq qilib, filmni özi albatta körişi kerakligini aytdi. U yetib borib, kinoteatr oldida navbatni kördi. Bir neça kundan keyin film Italiyada çiqdi va Kavanining yordamçisi unga: «Bu yerda navbat yanada yomon, bu yerda suyaklar sinmoqda», deb xabar berdi. Liliananing özi filmning bunday şov-şuvga sabab bölişini kutmagan edi.
4Qöşimça maʼlumot
Qahramon Şarlotta Remplingning Nemis ofitseri oldida toplesssiz raqs tuşgan sahnasi dunyo kinosining eng…

Qahramon Şarlotta Remplingning Nemis ofitseri oldida toplesssiz raqs tuşgan sahnasi dunyo kinosining eng yaxşi 100 ta sahnasi qatoriga kirgan. U bitta dublda suratga olingan (aktyorlar bu sahnada ruhan özlarini töliq berişgan, uni qayta takrorlaş mumkin bölmasdi).
Kadr yuqorisida, sahnada (50 daqiqa 27 soniyadan 54 daqiqa 43 soniyagaça), Lyuçiya (Şarlotta Remplin) Maksimilian (Dirk Bogard) uni tutib olgan xonadan qoçişga urinayotganda, inson soçi ilinib qolgan. Operator qayta suratga olişni taklif qildi, Liliana esa diqqat bilan qarab, soçning körinib turganini tan oldi. Biroq tomoşabin unga eʼtibor bermasligini öylab, u şunday dedi: «Yöq. Ortiqça plyonka yöq. Bu sahnada Şarlotta bilan Dirk ajoyib öynaşdi».
Liliana Kavani «Tungi portye» — «öziga xos inşo, men uni özim uçun suratga oldim va uning muvaffaqiyatidan juda hayron böldim», deb aytgan.
5Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Ночной портье (фильм, 1974)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.