The Northman

Loyiha 2019-yil oktabr oyida eʼlon qilingan. Rejissyor Robert Eggers ssenariyni islandiyalik şoir Sjon Sigurdsson bilan birgalikda yozgan, asosiy rollarni esa Alexander Skarsgård, Nicole Kidman, Willem Dafoe, Ethan Hawke va Anya Taylor-Joy ijro etgan. Byudjet taxminan 80 million dollar bölgan. Eggersning oldingi filmlari «Cadu» (The Witch) va «Mayak» (The Lighthouse) kamerali va kam byudjetli, çeklangan personajlar doirasiga ega drama edi; «Varyag» esa katta tijorat muvaffaqiyatiga daʼvo qilgan keng kölamli loyiha böldi.

Dastlab Eggers filmdagi qahramonlar faqat ölik tillarda — qadimgi skandinav va qadimgi slavyan tillarida gapirişini istagan. Keyinroq u bu ğoyadan voz keçib, ölik tillarni faqat marosimlar bilan boğliq sahnalarda qoldirgan. Filmga işlaş 2019-yil oktabr oyida boşlangan; suratga oliş 2020-yil martda Belfastda boşlangan, tez orada koronavirus pandemiyasi tufayli töxtatilgan, ammo avgust oyida davom ettirilgan. Öşa paytda loyihaga qöşiligi maʼlum bölgan qöşiqçi Björk slavyan sehrgar ayol rolini olgan. Asosiy suratga oliş Irlandiya Respublikasi va Ulster hududining bir qator joylarida olib borilib, 2020-yil dekabr boşida yakunlangan, ammo 2021-yil yozida final sahnasi qayta suratga olingan (taxminan, sinov namoyişidan keyingi noaniq şarhlar tufayli).

2021-yil 20-dekabrda filmning birinçi treyleri çiqdi. Filmning premyera namoyişi 2022-yil 28-martda Stokgolmda bölib ötdi. Filmning prokatga çiqişi 2022-yil 8-aprelga rejalaştirilgan edi, lekin 22-aprelda bölib ötdi. Rossiyadagi premyera 28-aprelga rejalaştirilgan edi, lekin bekor qilindi.

Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida film 90 % reytingga ega bölib, örtaça bahosi 7,7/10. Uşbu saytdagi retsenziyaçilarning fikriça, «qonli qasos dostoni va nafasni böğadigan vizual möjiza, «Varyag» rejissyor Robert Eggersning öz uslubidan voz keçmasdan, öz doirasini kengaytirayotganini körsatadi». Metacritic filmga 60 nafar tanqidçi asosida 100 ballik şkala böyiça 82 balldan iborat örtaça ball bergan, bu «umumiy eʼtirof»dan dalolat beradi.

Filmda suratga olişda iştirok etgan operator Jarin Blasçke hali filmga işlaş davrida bir intervyuda bu masştabli, qoronği va şafqatsiz kartina bölişini aytgan. Film 2022-yilning eng kutilgan yangiliklari qatoriga kirgan.

Kларис Лоури (The Independent) kartinaga 100 ballik maksimal bahoni qöygan va şunday deb yozgan: «Tarixiy epopeyalar ikkinçi öringa tuşib qolgan bir paytda, mualliflik tarixiy epopeyasiga şunça pul sarflaş katta xavf. Lekin bu xavf naqadar ajoyib!» The Guardianʼdan Piter Bredşou filmni «dahşatli darajada şafqatsiz, nigilistik va tartibsiz hikoya, zöravonlikning çeksiz aylanişi, döstlarga bölgan muhabbat va duşmanlarga bölgan nafrat örtasidagi tanlov haqida, bu tanlov aslida mumkin emasligi aniqlanadi, va mardlik zaharli şirasi oqib turgan taqdir ipi haqida» hikoya deb atagan. «Bu olovli kosmosning bir neça ajoyib manzarasi bilan juda ajoyib hikoya, — deb taʼkidlagan Bredşou. — Men nigohimni uzolmadim».

Variety naşrining şarhlovçisi Piter Debryuj «Hamletni Eggersdan boşqa heç kim bunday qayta öylay olmasdi» deb taʼkidlagan; şu bilan birga, tanqidçining fikriça, «Varyag»da «ajablaniş elementi» yetişmaydi, şuning uçun film klassik syujetning qiziqarli qöşimçasi bölib qolmoqda. «Mir fantastiki» jurnalining şarhlovçisi «Varyag»ni «batafsil, qiziqarli, hipnotik va şu bilan birga ataylab arxaik» film deb atagan va uni Mel Gibsonning «Apokalipsis» va Jorj Millerning «Mad Max: Qahr yöli» filmlari bilan soliştirgan. Şu bilan birga Zinaida Pronçenko Eggers filmi «sözma-söz bolta bilan yasalgan va eng kiçiklarga möljallangan, ularning hisobi Masih tuğilişidan emas, balki Netflix kompaniyasining IPO çiqqanidan boşlanadi. Ikki qiliç, ikki qalqon va örtada soqolçi tomonidan yopiştirilgan soqol — mana sizga varyaglardan qöpol klyukvagaça bölgan yölning hammasi, yaxşisi töğridan-töğri VODʼga çiqarilsa bölardi» deb hisoblagan.

Boşqa şarhlovçilar operator işining yuqori darajasini va davrning sifatli qayta tiklanişini qayd etadilar. Eggersning özi «Varyag»ni «Andrey Rublyov» va «Konan vahşiy» aralaşmasi sifatida taʼriflagan.

Film prokatda özini oqlamagan. Eggers kelgusida kamerali loyihalarga qaytişini aytgan; bu masştabli kartinani suratga olişning haddan taşqari mehnatталabligi bilan, şuningdek, «Varyag»ning muvaffaqiyatsizligidan keyin rejissyor katta byudjet oliş qiyinlaşişi bilan boğliq bölişi mumkin.