The Passion of Joan of Arc

Renée Falconetti — Jeanne dʼArc

Eugène Silvain — Episkop Pierre Cauçon

André Berley — Jean dʼEstivet

Miçel Simon — Jean Lemaître, sudya

Antonin Artaud — Jean Massieu, rohib

Jean dʼYd — Nicolas de Hupeville

Filmning ustida ish taxminan bir yarim yil davom etdi. Film ustida işlaş uçun Dreyer oilasi — xotini va ikki farzandi bilan Parijga köçib ötdi. Dastlab rejissyor Victorien Sardouning «Tosca» («La Tosca», 1887) pyesasini ekranlaştirmoqçi edi, ammo Société Générale des Films kompaniyasi bunga rozi bölmadi va uçta mumkin bölgan qahramonni taklif qildi — Yekaterina Mediçi, Mariya Antuanetta va Jeanne dʼArc (tarixiy mavzudagi kartinalar Frantsiyada katta maşhurlikka ega edi). Ssenariy böyiça maslahatçi bölib tarixçi Pierre Champion çiqdi; u 1920-yilda Jeanne ustidan sud jarayonining matnini tarjima va izohlar bilan tayyorlab, naşr etgan edi.

Filmni suratga oliş uçun Dreyer harakatlanuvçi devorli maxsus dekoratsiyalar işlab çiqdi, ularni yaratişga ajratilgan byudjetning asosiy qismi sarflandi. Bu dekoratsiyalar öşa paytda frantsuz kinosi tarixidagi eng qimmatlari böldi. Şu bilan birga, dekoratsiyalar kadrda faqat qisman körinadi, çunki asosiy eʼtibor personajlarning yirik planlariga qaratilgan. Suratga olişda aktyorlardan heç kim grim qilinmagan, bu öşa vaqtlarda misli körilmagan hol edi. Kino tanqidçisi va nazariyotçisi Léon Moussinac Dreyer yirik planlar va turli rakurslarning barça ifodaviy imkoniyatlaridan maksimal foydalanganini taʼkidlagan: «Grimdan voz keçiş yuzlarga ğayrioddiy, dahşatli kuç beradi, bu qahramonlarning içki his-tuyğulari va fikrlarining öyinini alohida taʼkidlaydi».

Pavilon suratga oliş uçun dekoratsiyalar Parijning Boulogne-Billancourt şahrida, Renault avtomobil kompaniyasiga tegişli böş zavod binosida qurildi, natura suratga oliş esa Parijning boşqa şahar çekkasi — Petit-Clamartʼda ötdi, u yerda haqiqiy örta asrlar şahri qurilgan edi. Rejissyorning yordamçilaridan biri Ralph Holm suratga oliş tugagaç, dekoratsiyalarni hatto dinamit yordamida portlatişga töğri kelganini eslagan. Devorlarda kameralar kerakli rakursdan suratga olişi uçun köplab teşiklar burğulanişi kerak edi, past planlar uçun esa Dreyer kamerani joylaştiriş uçun ikki metrli çuqurlar qazdirardi. Bir neça kunlik bunday suratga olişdan keyin yer ulkan şveytsariya pişloğiga öxşab qolgan edi, şu sababli texnik guruh hatto rejissyorni «Karl Gruyère» deb atay boşlagan.

Rohib Jean Massieu rolida kelajakdagi «Şafqatsizlik teatri» yaratuvçisi Antonin Artaud suratga tuşgan. 1964-yilda Dreyer Artaudning surrealistlar tez-tez yiğiladigan kafeda boşida dominikan ordeni ustaviga töliq mos ravişda tonzura bilan paydo bölişiga töğri kelganda his qilgan uyat va noqulaylik hissini eslagan. Artaud özi keyinroq şunday esga olgan: «Dreyer aktyorlarga talabçan edi, u ularga suratga olinayotgan sahnaning ruhini singdirişga harakat qilardi, söngra ularga yönalişda erkinlik berardi, ular sahnani özlarining şaxsiy burçagidan körişlari mumkin edi — u talab qilingan ruh saqlanib qolayotganiga işonganiça».

Falconettining öyini şunçalik realistik ediki, film ekranga çiqqandan keyin Dreyer aktrisadan kerakli reaktsiyani oliş uçun uni qiynagan, degan afsona paydo böldi. Rejissyorning özi premyeradan köp ötmay yozgan: «Men u yerda, aytiş mumkinki, „avliyo reinkarnatsiyasi“ deb ataşim mumkin bölgan narsani topdim».

Jami 85 000 metrdan ortiq plyonka suratga olingan, ulardan yakuniy versiyaga taxminan 2200 metri kirgan. Filmda jami 1333 kadr va 174 intertitr bor, jami 1517 kadr, bu öşa vaqt uçun juda köp edi. Filmning umumiy qiymati 9 mln frank böldi (xuddi şu studiyada suratga olingan, köplab jang sahnalari bölgan köp soatli Abel Gance «Napoleon» filmi esa taxminan 17 mln frankka tuşgan edi). Film tijorat muvaffaqiyatiga erişmadi. Uşbu filmdan keyin Dreyer keyingi kartinasiga pul kiritişga kimdir rozi bölgunça tom maʼnoda beş yil kutişga majbur böldi.

Rejissyor niyatiga köra, film ovozli jörligisiz, töliq sukutda namoyiş etilişi kerak edi. Filmning premyerasi 1928-yil 21-aprelda Daniyada, Frantsiyada esa 1928-yil 25-oktabrda bölib ötdi. Film Buyuk Britaniyada namoyiş etilişi taqiqlandi, çunki unda ingliz askarlari Jeanneʼni masxara qiladigan sadistlar sifatida tasvirlangan edi. «Azoblar» tezda dunyo böylab keng eʼtirof topdi: Sergey Eyzenşteyn filmni kinematografiya tarixidagi «eng gözal» filmlardan biri deb atadi, Luis Buñuel esa uni «yangi kinematografning, şubhasiz, eng original va qiziqarli filmi» deb hisobladi.

Parij premyerasidan oldin Parij arxiyepiskopi va hukumat tsenzorlarining buyruği bilan filmga jiddiy qisqartirişlar kiritildi, bu Dreyerning ğazabiga sabab böldi, uning fikri esa hisobga olinmadi. Asl versiyaning negativi 1928-yil 6-dekabrda Berlindagi UFA studiyasida yonğin paytida yöq bölib ketdi; faqat bir neça nusxa saqlanib qoldi. Dreyer oldin rad etilgan dublyalardan yangi versiyani montaj qilişga muvaffaq böldi, ammo 1929-yilda bu ish ham laboratoriyadagi yonğinda halok böldi.

1951-yilda frantsuz kino tanqidçisi Joseph-Marie Lo Duca ikkinçi versiyaning dubl-negativini «Gaumont» studiyasi arxivida topdi va filmga subtitrlar hamda Vivaldi, Albinoni va boşqa barokko davri bastakorlarining musiqasi bilan öz montajini yaratdi. Bu versiya köp yillar davomida yagona bölib qoldi. Dreyer bu versiyadan norozi bölib, uni didsiz deb atagan.

1981-yilda Oslo şahridagi psixiatriya klinikasining omborxonasida «Jeanne dʼArcʼning azoblari» yozilgan plyonka qutilari topildi. Ularni Norvegiya kino institutiga yuborişdi, u yerda ularning mazmuni faqat uç yildan söng tekşirildi va bu asl versiyaning aʼlo darajada saqlanib qolgan nusxasi ekani, daniyaça subtitrlari bilan ekani aniqlandi.

1985-yilda Frantsiya Sinemateka filmning tiklangan versiyasini çiqardi, unda Oslodan topilgan nusxaning montaji töliq saqlab qolindi, subtitrlar esa daniya tilidan frantsuz tiliga tarjima qilindi. Uşbu versiya uçun bastakor Richard Einhorn 1994-yilda musiqiy jörligi — «Yoruğlik ovozlari» («Voices of Light») oratoriyasini yozdi.

XXI asrda «Jeanne dʼArcʼning azoblari» uçun ovozli jörlik yaratişda «Portişead» va «Goldfrapp» britaniyalik guruhlari aʼzolari Adrian Utley va Will Gregory iştirok etdilar.

Pauline Kaelning fikriça (uni köplab boşqa kino tanqidçilari ham qöllab-quvvatlaydi), Renée Falconettining Dreyer filmidagi ishi — «ehtimol, plyonkaga olingan eng yaxşi aktyorlik öyini». Boşqa kino tanqidçisi Jonathan Rosenbaum Dreyer filmini «sukut saqlagan kinoning çöqqisi — va ehtimol, kinematografning özining ham çöqqisi» deb atagan (ingl. the pinnacle of silent cinema — and perhaps of the cinema itself). Zigfrid Kracauerning fikriça, hujjatli uslubda suratga olingan bu kartinada rejissyor ötmişning butun haqiqatini kinokamera haqiqatiga aylantirişga harakat qilgan: «Uning filmi bu qiyin vazifaning radikal yeçimi maʼlum bölgan yagona holatdir».

Falconetti va Inna Çurikova yaratgan Jeanne obrazlari örtasidagi öxşaşlik aniq körinadi — Gleb Panfilovning «Naçalo» (1970) filmida. Sovet filmi rejissyorining özi şunday eʼtirof etgan: «Mening fikrimça, Jeanne hodisasiga eng yaqin kelgan ikki kişi — Dreyer va Falconettidir».

Jan-Lyuk Godar «Hayotini yaşaş» (1962) filmida Falconetti ijro etgan Jeanne dʼArc obrazi va Anna Karina ijro etgan boş qahramon örtasida öxşaşlik ötkazadi.