The Pride of the Yankees

Kiriş titrlarida missis Lou Gehrig, mister Ed Barrow va «Nyu-York Yankees» jamoasi bilan hamkorlikka yordam bergan Christy Walshʼga minnatdorçilik bildiriladi.

«Bu tinçlik davrida kundalik hayotda namoyon bölgan jasorat tarixi. Bu şuhrat çöqqisida turib, Amerika yoşlariga sodda va kamtarlik namunasi bölgan uyatçan yigitning tarixi. U özini uzoq jang maydonlarida minglab yoş amerikaliklar qarşi olgan öşa bardoşlilik va ruh kuçi bilan ölimni kutib oldi. U insonlar qalbida abadiy saqlanadigan jasorat va fidoyilik xotirasini qoldirdi. Bu Lou Gehrigning tarixi.»

Nemis muhojirlarining öğli Henry Louis «Lou» Gehrig hovli beysbol öyinida Babe Ruth suratli kartoçkasini körsatib, öyinga «sotib oladi» va bolalardan biri uyga çaqirilganda zarbaçi örniga turadi. Urilgan töp dökon vitrinasini sindiradi, ota-onasi 18 dollar 50 sent tölaşga majbur böladi. Politsiyaçi Gehrigning zarbasini maqtaydi. Çristina Gehrig öğlini öqişga va muhandis bölgan amakisi Otto singari odam bölişga çaqiradi, ular kabi hovli farroşi va oşpaz bölib qolmasligini talab qiladi.

1923-yil. Lou ikki yildan beri Columbia universitetida, konservativ onasi işlaydigan öşa joyda muhandislikka öqimoqda. Yigitda beysbolçilik isteʼdodi bor, u ikkinçi bazada öynaydi. Bahslardan söng unga bratstvoga nomzod belgisi beriladi. Universitet sport bölimining derazasiga töp uçib tuşadi. Talabalar balida Gehrig miss Myra Tinsley bilan tanişadi, kamtar Lou işora orqali qizni raqsga taklif qiladi. Ular Gehrigning beysbol yölidagi istiqbollari haqida gaplaşadi, xayrlaşayotganda qiz yigitga bir neçta gul sovğa qiladi. Bratstvo yiğilişida Lou azoblanib, aʼzolarga xizmat qilayotganda, ulardan biri u va Myra ustidan kula boşlaganida unga hujum qiladi. Gehrig Sam Blake, sport jurnalisti taklifini tinglaşni xohlamaydi.

Lou onasi kasal bölib qolgani uçun davolaniş pulini topişga qaror qiladi. Şartnomani öqimasdan imzolaydi va katta beysbolga tuşib qoladi. Gehrig köp öynaydi, Kiçik ligada tez yuqoriga kötariladi, kötarilayotgan yulduz haqida gazetalarda yozadilar, unga köplab taklif xatlari keladi. Tez orada Lou «Nyu-York Yankees»dan taklif oladi. Otasi Henry yordamida Lou onasidan sport yutuqlarini yaşirişga harakat qiladi. Ayol «Hartford» sözini «Garvard» deb eşitadi va öğli öqişni davom ettiriş uçun ketayotgan deb öylaydi. Xayrlaşayotganda u otasidan biror narsa öylab topişni iltimos qiladi.

Dastlab jamoada yangi öyinçiga past nazar bilan va yengil mensimaslik bilan qaraladi, lekin Louning kuçli va izçil öyini öyinçilarning munosabatini özgartiradi. Mister Gehrig gazetadan öğlining yutuqlaridan xursand böladi, lekin xabarni xotinidan şoşilib yaşirmoqçi böladi. Kirib kelgan qöşnilar hammasini buzadi, missis Gehrig köngli qolib, bu haqda yolğiz qolganda öğliga aytadi. Missis Gehrig öyinga borişdan boş tortadi.

Turmuş örtoqlar Gehrigler oldindan maydonga kelişadi, mister Gehrig xotiniga beysbol öyini qoidalarini tuşuntiradi. «Nyu-York Yankees» ketma-ket ğalabalarga erişib, hukmron jamoaga aylanadi.

Çikagodagi Comiskey Parkʼda öyin paytida Gehrig maydon çetida yotgan beysbol tayoqlariga qoqilib ketadi. Bu tomoşabinlarni kuldiradi. Tomoşabinlardan biri, Eleanor Twitçell, kulib uni «ğofil» deb ataydi. Unga tasodifan töp tegadi, lekin u uni almaştirmaslikni söraydi. Keyinroq Gehrigni Eleanor bilan birga tuşlikka taklif qilişadi.

Poyezdda öyinçilar Babe Ruthning yangi somon şlyapasini öğirlab, undan bir tişlamdan tişlab olişadi, ularga Lou ham qöşiladi. Reporter Hank Hanneman, Blakening hamrohi, unga Gehrigni ğofil, lekin yaxşi zarb beradigan odam deb hisoblaşini aytadi. Blake Gehrigni himoya qiladi.

Missis Gehrig öğlining çemodanida smoking topadi va undan hanuzgaça uning «sevimli qizi» ekanligini söraydi. Keyingi öyinda «Ğofil» uçun tomoşabinlar qiziqiş bilan kuzatadi, Lou ularning sevimlisiga aylanadi. Sam Blake Eleanorga Lou nomidan taklifnoma yetkazadi. Lou va Ellining munosabatlari yangi bosqiçga ötadi — oqşom u qizga tayoq bilan öyinda köplab öyinçoqlar yutib beradi. Keçki ovqatdan oldin u kuç ölçagiçni urib, eng yuqori körsatkiçga erişadi. Tuşlik nutq bilan keçadi. Lou Ellega ertaga Çikagodan ketişini aytadi, qiz esa beysbolçining, dengizçi kabi har bir portda qizi bor, deb öylaydi — Filadelfiyada, Sent-Luisda, Klivlendda, Detroytda, Vaşingtonda va Nyu-Yorkda, lekin Gehrig bu gumonni rad etadi, faqat «Çikagodagi qiz»ni tan oladi. Ular raqs tuşişadi.

Babe Ruth gazeta uçun suratlar oliş maqsadida Sent-Luis kasalxonasida Billy ismli bolani köradi, söngra xodimlarga avtograflar tarqatadi. Gehrig bolaga töpga avtograf beradi va keyingi Nyu-York–Sent-Luis çempionatida unga ikkita xoumran urişga vaʼda beradi.

«Zarba qiroli» Ruth Billy uçun vaʼda qilingan xoumranni uradi. Bola va Gehrigning ota-onasi radioeşittirişni tinglaşadi. Birinçi inningda Lou xoumran tufayli hisobni 2:0 qiladi. Gehrig uç marta strayk qilib, autga tuşadi. Ханнеман bilan ön dollarga bahslaşgan Blake stavkani yigirmaga kötaradi. Oltinçi inning, Lou hayajonlanib yana uç marta strayk qiladi. Sakkiz inningdan keyingi hisob — 2:0, 0:0, 0:1, 0:1, 0:0, 0:1, 0:0, 1:0. Stavka ottizga kötariladi. Gehrig ikkinçi xoumranni urişga muvaffaq böladi. Xursand bölgan mister Gehrig qayinotasining portretini devorga qaratib qöyadi.

Lou Ellining uyiga tongda soat törtda keladi. Uni politsiyaçi köradi, lekin oşiqning ismini bilib, yumşaydi. Yotoqdan sakrab turgan qiz Gehrigni quçoqlaydi, u esa unga turmuşga çiqişni taklif qiladi.

Oila öğilning kelişini kutadi. Mister Gehrig, şirinliklar pazandasi torta, uning tepasida çap qöli bilan öng qölida tayoq uşlab turgan öğlini tasvirlaganini körib, ğazablanadi. Lou Ellini oila bilan taniştiradi, missis Gehrig nikoh xabarini sovuq qabul qiladi.

Oşiqlar köp yozişadi va bir-biriga qönğiroq qilişadi. 1933-yil 26-avgustda Elli Lou yozgan xatni oladi, unda Lou uni Nyu-Yorkka kelib, kvartirani jihozlaşga çaqiradi. Qiz kelajakdagi qaynonasi bilan mebel tanlaydi, missis Gehrig unga özlarida bölgan gilamning aynan nusxasini sovğa qiladi. Elli ularga xabar bermasdan missis Gehrig devor qoğozlarini Lou bolaligida bölgan turiga almaştirganini payqaydi. Mister Gehrig birinçi marta öğliga maslahat berib, özi 35 yildan beri uylanganini aytadi. Lou işçilarni çiqarib yuboradi va onasi bilan interyer haqida gaplaşib, hukmron ayolni köndiradi. Oşiqlar yangi qurilgan binoda turmuş quradilar. Blake yangi turmuş qurganlarni öyinga olib boradi, mototsikldagi ikki politsiyaçi maşinani töxtatadi. Ular kimni olib ketayotgan reporter ekanligini bilib, jarima yozmaydilar. Avtomobilni konvoy kuzatib boradi.

Gehrig töpni tomoşabinlar tribunasiga uradi, uni muxlislar egallaşga harakat qiladi. Lou bemalol yugurib, yangi kelin şarafiga xoumran uradi. Reporterlar öpişayotgan juftlikning suratini olişadi.

19-iyun. Blake döstini tuğilgan kuni bilan tabriklaş uçun keladi, lekin Gehrig uyda emas. Elli ham eriga qayerdaligini bilmaydi, bu allaqaçon ön hafta içida törtinçi marta ekanini aytadi va erini xiyonatda gumon qiladi. Ikkalasi u vaqt ötkazadigan joyga boradi, Blake Luni payqab qolganda hisobini tenglaştirişini vaʼda qiladi. Maşina bolalar bilan beysbol öynayotgan Lou turgan maydonga yetib keladi.

Elli erining köplab kuboklarini artadi. Qorli qişki kunda turmuş örtoqlar uçraşgan kunlarini eslaşadi.

Turmuş örtoqlar dengizga jönaşadi, Blake vaqtinça reportajdan mahrum böladi, çunki Gehrig unga şaxsiy hayoti haqida yozişni taqiqlaydi.

Blake Hannemanga norozi, çunki u işlaydigan gazetada Gehrigni «sobiq zarba qiroli» deb atagan maqola çiqqan.

Elli erining hayotiga bağişlangan katta albomni közdan keçiradi — 113-maktabni tugatgani, «Ğofil» laqabini olgani, öyindagi yutuqlari.

Elli «Yankees» menejeri Miller Huggins vafoti, yangi menejer Joe McCarthy, Babe Ruthning ketişi va eri jamoa kapitani sifatidagi yangi lavozimi haqidagi gazeta maqolalarini yopiştiradi. Gehrigni «Temir ot» (ingl. Iron Horse) va «Pölat Lou» deb ataydilar, u milliy qahramonga aylanadi. U karerasining çöqqisida, özini sevuvçi muxlislar tödasi va sadoqatli xotini bor.

Gehrigning 2000-chi öyini kuni. Lou va Ellini ota-onasi bu haqda eslatadi. Elli erini birinçi marta öyinni ötkazib yuborişga taklif qiladi, şunda sensatsiya böladi, lekin u rad etadi. Mister va missis Gehrig — missis Gehrig fikrini butunlay özgartirib, endi muhandislik kasbini va akasini öğli intilişi kerak bölgan narsa deb hisoblamaydi — öyinlarda qatnaşişda davom etib, öyin haqida faol gaplaşadilar. Lou uyga «Omad tilaymiz, Lou Gehrig» yozuvli katta gulçambar olib keladi, jamoa eng yaxşi öyinçisining uçta autiga qaramay ğalaba qozonadi. Öyin paytida Lou öyinda sezgan yelka oğriği kuçayadi.

Lou töpni urayotganda gandiraklab qoladi va xoumran urişga ulgurmaydi, kuçlari asta-sekin kamayib borayotganini ortib boruvçi taşviş bilan sezadi. Öynaşda davom etsa ham, jismoniy holati şafqatsizlarça yomonlaşmoqda. «Yankees» öyinni yutqazadi, norozi tomoşabinlar Gehrigning zaif öyinini muhokama qilib, pul sarflaganlaridan afsuslanadilar. Kiyiniş xonasida bir öyinçi boşqasini jamoa kapitani haqida noxuş gapirgani uçun uradi. Lou kuçli holsizlikni his qilib, butun jamoa oldida stuldan yiqiladi, lekin ular buni sezmagandek böladilar. Şahar aholisi Gehrig özining avvalgi holatiga qaytişiga işonç bildiradi.

1939-yil. Detroytda öyin paytida Lou menejer Joe McCarthyga öynay olmasligini aytadi. Almaştiriş tribunalarda hayajon uyğotadi. Blake döstining karerasi natijalarini umumlaştiradi — 14 yil va ketma-ket öynalgan 2130 ta öyin. Tekşiruvdan keyin şifokor Gehrigga dahşatli xabar beradi: u kam uçraydigan, davolab bölmaydigan kasallikka çalingan. Beysbolga xayrlaşiş kerak, şuningdek, vaqti ham kam qolgan. Kelgan Elli hozir turganlarning közlaridan erining tez orada ölişini öqiydi. U Luga hamma narsani bilişini aytmaslikka qaror qiladi va Blakening yelkasiga boşini qöyib yiğlaydi.

1940-yil. Ellining erining xijolatli şivirlab yurganini kuzatişi va soxta möylov taqib, reporter bölib körinişi uni kuldiradi. Lou xotiniga öz mukofotlaridan yasalgan bilaguzuk sovğa qiladi, u göyo xursandçilikdan yiğlaydi.

«Yankees» stadionida Lou Gehrig şarafiga öyin ötkaziladi. Gehrig katta bölib, mustaqil yuradigan Billy bilan uçraşadi. Ular xayrlaşadi, öspirin közlarida yoş bilan ketadi. Ğulğula qarsaklar ostida beysbol afsonasi maydonga çiqadi. Joe McCarthy Gehrigga «Ketma» lavhasi va jamoadan kubok topşiradi, Nyu-York merи va AQŞ poçta vaziri uning qölini siqadi, sobiq «Yankees» öyinçisi Babe Ruth döstini quçoqlaydi.

Lou nutq sözlaydi: «Men beysbol maydoniga 16 yil çiqdim va sizlardan, tomoşabinlar, doim faqat mehribonlik va qöllab-quvvatlaş kördim. Çap tomonimda turgan buyuk beysbol faxriylari, yengilmas „Yankees“, 27-yilgi çempionlar jamoasi bilan birga öynaş menga katta şaraf böldi. Öng tomonimda turgan yigitlar, ajoyib sportçilar, bugungi „Yankees“ bilan birga yaşaş va öynaş ham menga şaraf böldi. Matbuot tribunasida ötirgan yigitlar, döstlarim, sport jurnalistlaridan menga şuhrat va haqsiz maqtovlar nasib etdi. Men ikki buyuk menejer — Miller Huggins va Joe McCarthy bilan işladim. Menga hamma narsani qilgan va doim qöllab-quvvatlagan ota-onam bor. Men jasoratiga qoyil qolgan, hayot yöldoşim bölgan xotinim bor. Odamlar menga omadsizlik yöldoşligini aytişadi. Lekin bugun… bugun men özimni yer yuzidagi eng baxtli odam deb hisoblayman».

Közlarida yoş bilan sportdan ketişini eʼlon qilib, Gehrig nutqini tugatadi va muxlislarning qiçqiriqlari ostida çiqib ketadi.