«Pop» — Xotinenko Vladimir rejissyorligidagi rus tarixiy filmi. Bu Moskva patriarxiyasi homiyligida va Moskva hamda butun Rus patriarxi Aleksiy II ning faol iştirokida suratga olingan birinçi badiiy film.
Film Ikkinçi jahon uruşi tarixining kam örganilgan sahifalaridan biri — Pskov pravoslav missiyasi faoliyati haqida hikoya qiladi. 1941-yil avgustdan 1944-yil fevralgaça Boltiqböyidan kelgan ruhoniylar nemislar bosib olgan Pskovdan Leningradgaça bölgan hududlarda çerkov hayotini tiklaydilar.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sergey Makovetsky, Nina Usatova, Liza Arzamasova
3Syujet
1941-yil iyun, kiçik Tixoye qişloği… Kiçik çerkov jamoasining ruhoniysi ota Aleksandr Ionin matuşka Alevtina…
1941-yil iyun, kiçik Tixoye qişloği… Kiçik çerkov jamoasining ruhoniysi ota Aleksandr Ionin matuşka Alevtina bilan xotirjam suhbatlaşadi va odatdagi kundalik işlar bilan şuğullanadi.
Uluğ Vatan uruşi boşlanadi. Qişloq Vermaxt tomonidan bosib olinadi. Ota Aleksandr odamlarga yordam beriş uçun duşman bilan hamkorlikdan foydalanişga qaror qiladi. U nemis konslagerida turgan sovet asirlariga oziq-ovqat, kiyim-keçak va barça zarur narsalarni yetkazib beradi, Salaspils mahbuslari bölgan bolalarni va blokada qurşovidagi Leningraddan kelgan qoçqin bolalarni farzandlikka oladi. Biroq 1944-yil kuzida qişloq ozod qilingaç, NKVD xodimlari ota Aleksandrni kollaboratsionist sifatida hibsga oladi va GULAG lagerlariga jönatadi. Uruşdan bir neça yil ötib lagerdan ozod bölgan ota Aleksandr Pskov-Peçora monastiriga rohib bölib ketadi.
Rejissyor Vladimir Xotinenko sözlariga köra:
4Rollarda
Sergey Makovetskiy — ota Aleksandr Ionin (1941–1943-yillarda Ostrov okrugi boş ruhoniysi protoyerey Aleksey…

Sergey Makovetskiy — ota Aleksandr Ionin (1941–1943-yillarda Ostrov okrugi boş ruhoniysi protoyerey Aleksey Ionovning prototipi)
Nina Usatova — matuşka Alevtina, ota Aleksandrning xotini
Yelizaveta Arzamasova — Eva Ionina, yahudiy qiz, ota Aleksandrning farzandlikka olingan qizi
Kirill Pletnyov — Aleksey Lugotincev
Anatoliy Lobotskiy — polkovnik Ivan Fyodoroviç Fraygauzen
Anna Gulyarenko — Timofeyeva
Stepan Morozov — Vladikin, politsay
Viktoriya Romanenko — Maşa, Aleksey Lugotincevning kelini (nemislar tomonidan öldirilgan)
Innokentiy Siçkar — Tabak
Ruslan Yagudin — Stilyaga
Gennadiy Garbuk — Nikolay Toptsev, Maşaning otasi
Aleksandr Doronin — ota Georgiy Banigson
Vadim Jukk — Moisey Susquin, Evaning otasi
Aleksandr Zavyalov — Rozanov
Nikolay Ryabiçin — Stepan
Aleksey Sençilo — Hans
Yuriy Tsurilo — Vilnyus va Litva mitropoliti Sergiy (Voskresenskiy)
Yegor Şix — Kostik Toptsev, Maşaning ukasi
Natalya Voloşina — partizan ayol
Kirill Polukhin — partizanlar qömondoni
Igor Alekseyeviç Sigov — nemis askari
5Işlab çiqariş
Ssenariy ustida işlaş va suratga oliş davrida film nomi bir neça marta özgargan — «Bobil daryolarida», «Pskov…
Ssenariy ustida işlaş va suratga oliş davrida film nomi bir neça marta özgargan — «Bobil daryolarida», «Pskov missiyasi», «Preobrajenie».
Film Rossiya pravoslav çerkovining «Pravoslavnaya entsiklopediya» kinokompaniyasi tomonidan xuddi şu nomdagi Aleksandr Segen romani asosida suratga olingan. Yozuvçi filmda ssenariy muallifi sifatida iştirok etgan. Kartina marhum patriarx Aleksiy II ning duosi bilan, Rossiya Prezidenti Dmitriy Medvedev va Rossiya Hukumati raisi Vladimir Putin homiyligida, Madaniyat vazirligi, OAJ «Gazprom», «Renova-Media» kompaniyasi hamda Federal kosmik agentlikning moliyaviy yordami bilan yaratilgan.
Suratga oliş Pskov va Pskov viloyatida, Ribada, Pragada va Belorussiyada ötkazilgan.
Suratga olişda belorus harbiy-tarixiy guruhi «Qurolдoşlar» iştirok etgan.
6Prokat
Film 2010-yilgi pasxa keçasida keng prokatga…
Film 2010-yilgi pasxa keçasida keng prokatga çiqqan.
Film prokatda muvaffaqiyatsizlikka uçradi — işlab çiqariş xarajatlari 6,8 million AQŞ dollari bölgan holda, barça prokat mamlakatlaridagi tuşum atigi 1,7 million dollarni taşkil etdi.
2012-yilda Rus pravoslav çerkovi Tailanddagi vakolatxonasining buyurtmasi bilan «Pop» («บาทหลวง») filmining tay tilidagi subtitrlari bilan 200 ta DVD disk yozildi. Igumen Oleg (Çerepanin) şunday izoh berdi: «Biz filmning huquq egalaridan söradik, uni oldik va tay tilida subtitrlar tayyorladik. Hozir bu film rus tilini örganayotgan tay talabalari orasida ham, bizning çerkov aʼzolari orasida ham katta talabga ega. Biz uni kabel mahalliy televideniyesida ham namoyiş etişni rejalaştirmoqdamiz, şunda tilni biladiganlar ham, bilmaydiganlar ham bu ajoyib kartina bilan tanişişlari mumkin».
7Şarhlar
Moskva va butun Rus patriarxi…
Moskva va butun Rus patriarxi Kirill:
«Film menga juda yaxşi taassurot qoldirdi. Bu filmda işlagan ijodiy jamoani tabriklamoqçiman. Xudo xohlasa, u tomoşabinlarimiz tomonidan eʼtirof etilsin. Qanday bölmasin, bu — uruş yillarida rus çerkovining hayoti haqida muhim va haqqoniy söz».
Protoyerey Georgiy Mitrofanov sözlariga köra, film «yarim haqiqat» taassurotini qoldiradi:
«Film, afsuski, tarixiy voqealarni tasvirlaşda sezilarli darajada özboşimçalik bilan ajralib turadi. <…> Filmda körsatilgan ğalati qişloq, köproq qandaydir xutor, savol tuğdiradi. Klubdagi yoş kolxozçi qizlarning kiyimiga qaraşning özi kifoya: şaharlarda bunday kiyinişmagan. Uruş arafasida Pskov viloyati qanday dahşatli ahvolda bölganini tuşuniş kerak… <…> Aholining köpçiligi partizanlarni katta falokat deb qabul qilgan, şuning uçun mahalliy aholidan çiqqan politsaylar köpinça ham partizanlar, ham nemis askarlari zulmidan himoya qilayotgan odamlar sifatida qabul qilingan. <…> Albatta, politsaylar orasida harbiy jinoyatçi deb hisoblaş mumkin bölganlar kam emas edi, lekin politsaylarning asosiy qismi — öz qişloği va oilasining tinçligi hamda farovonligini saqlaşga harakat qilgan mahalliy aholi edi. Şuning uçun ruhoniy öz parişionerlari, yaʼni şu qişloq dehqonlarining öğillari, akalari va erlari bölgan politsaylarni jönatişdan boş tortadigan manzara juda ğalati tuyuladi. <…>
Umuman olganda, film ham tarixiy, ham maʼnaviy nuqtai nazardan zaif, çunki tarixiy haqiqat juda işonçsiz körsatilgan, maʼnaviy jihatdan esa biz boş qahramonda, avvalo, çöpon, vaʼzgo, ruhiy otа, missioner, maʼrifatparvarni körmaymiz, faqat uni agitator va ijtimoiy xodim sifatida köramiz».
Tarixçi va ruhoniy Ilya Solovyov «tarixiylikka daʼvo qilib», kartina eng asosiy narsani — Pskov missiyasining özini va uning aʼzolarini boşqargan intilişlarni körsatmaganini taʼkidlaydi. 1941–1944-yillarda okkupatsiya qilingan hududlarda paryizni ruhiy boşqariş uçun bir neça önlab ruhoniyni duo bilan yuborgan metropolit Sergiy (Voskresenskiy)ning maqsadi «odamlarni ruhiy uyqudan uyğotiş, Masih va Çerkov haqida haqiqatni aytiş», «kommunizmni foş qiliş» bölgan. Ammo filmning boş qahramoni «bu vazifadan ilhomlanmagan, uning Bolşeviklar tomonidan quvğin qilingan Çerkov haqida haqiqatni aytiş istagi yöq».
Pskov missiyasi tadqiqotçisi Konstantin Obozniy, ssenariy bosqiçidayoq kiritgan köplab izohlari va tuzatişlari filmni yaratuvçilar tomonidan hisobga olinmaganini, ehtimol rejissyorning «içki öz-özini senzura qilişi» sababli bölişi mumkinligini xabar qildi. Tarixçi filmning «eng jiddiy xatolari» orasida quyidagilarni körsatdi: tomoşabinda Pskov missiyasi fyurerning şaxsiy buyruği bilan taşkil etilgandek taassurot paydo böladi, bu esa «sovet tarğibot varaqasini» takrorlaydi. Sovet davrida Pskov missiyasi faoliyati bir maʼnoda talqin qilinardi: göyoki missiya xodimlari «josuslik vazifalarini bajargan, çerkov xizmati esa niqob bölgan». Aynan şu yondaşuv Pskov missiyasining köplab aʼzolariga qarşi repressiyalar asosida yotgan.
8Mukofotlar
XVII «Oyna Yevropaga» kinofestivali. Rossiya Jurnalistlar ittifoqi mukofoti…
XVII «Oyna Yevropaga» kinofestivali. Rossiya Jurnalistlar ittifoqi mukofoti (2009).
VI Xalqaro «Luçeznyy angel» kinofestivali Grand-prisi (2009).
Pravoslav kino va OAV xalqaro festivali «Pokrov» Grand-prisi (Ukraina, 2009).
XIX Xalqaro pravoslav kino forumi «Zolotoy Vityaz» (Rossiya, 2010) Grand-prisi va «Eng yaxşi erkak roli uçun» diplomi Sergey Makovetskiyga.
«Zolotoy Oryol». «Eng yaxşi ikkinçi plan ayol roli» nominatsiyasi mukofoti — Nina Usatova.
Kinosanʼat sohasidagi birinçi Patriarxal mukofot.
Vladimir Xotinenko «Pop» filmi uçun Latviya Pravoslav Çerkovining mukofotiga sazovor bölgan.
9Saundtrek
Boş qahramon Juzeppe Verdining «Nabucco» operasining (1842) uçinçi aktidagi xor yozuvi bölgan gramplastinkani…
Boş qahramon Juzeppe Verdining «Nabucco» operasining (1842) uçinçi aktidagi xor yozuvi bölgan gramplastinkani tinglaydi — «Va, pensiero».
Film «By the Rivers of Babylon» qöşiği bilan tugaydi — Boney M. ijrosidagi 136-zabur, uni pravoslav qönğiroqlari sadosi bölib ketadi: «Bobil daryolarida» (filmning dastlabki nomi).
Matn: maqola tarjimasi «Поп (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.