«The Princess Bride» — kasal nevarasiga bobosi öqib beradigan ertak. Voqea xayoliy Florin mamlakatida ötadi. Kiçik fermada çiroyli Buttercup yaşaydi. U fermada işlaydigan yollanma işçi Westley ni doim topşiriqlar bilan bezovta qiladi, Westley esa har bir buyruğiga «Xohlaganingizdek», deb javob beradi. Töy uçun pul topiş maqsadida Westley dengiz ortiga ketadi. Yillar ötgaç, Buttercup şahzoda Humperdinck bilan nikohga rozi böladi, ammo töy arafasida uni uçta qaroqçi öğirlaydi.
Filmni Rob Reiner suratga olgan, ssenariysini xuddi shu nomdagi romani asosida William Goldman özi yozgan. Boş rollarda Cary Elwes, Robin Wright, Mandy Patinkin va Andre the Giant ijro etgan. Janri — romantik komediya va fentezi. Studiya: 20th Century Studios. Film 1987-yil 25-sentabrda AQŞda çiqqan.
1Rollarda
Cary Elwes, Robin Wright, Mandy Patinkin
Rob Reinerrejissyor
Cary Elwesaktyor
Robin Wrightaktyor
Mandy Patinkinaktyor
André the Giantaktyor
Chris Sarandonaktyor
Wallace Shawnaktyor
Fred Savageaktyor
William Goldmanssenariy muallifi
Mark Knopflerkompozitor·Ensiklopediyadan
The Princess Bride (1987) — Amerika sarguzaşt-komediya-romantik filmi, rejissyor Rob Reiner tomonidan xuddi şu nomdagi amerikalik yozuvçi William Goldman romani asosida suratga olingan. Filmning ssenariysini Goldman özi yozgan.
Asosiy rollarni Cary Elwes, Robin Wright, Mandy Patinkin, Chris Sarandon, Wallace Shawn, Andre the Giant va Christopher Guest ijro etgan.
Film Bravo telekanalining «100 eng kulgili filmlar» röyxatida 50-örinni egallagan hamda AFI maʼlumotlariga köra, eng ehtirosli 100 ta amerika filmi qatoriga kirgan.
2019-yil 1-iyul holatiga köra, film IMDb ning «250 ta eng yaxşi film» röyxatida 219-örinda turgan.
Film birinçi marta 1987-yil 25-sentabrda Qöşma Ştatlarda namoyiş etilgan. U öşa paytda tanqidçilar tomonidan yaxşi qabul qilingan, ammo kassada mötadil muvaffaqiyat qozongan. 2016-yilda film «madaniy, tarixiy yoki estetik jihatdan ahamiyatli» deb topilib, Milliy film reyestriga kiritilgan.
2Syujet
Filmning hikoyasi bir sahna bilan öralgan: kasal bölib, uyda qolişga majbur bölgan bolaning (Fred Savage)…
Filmning hikoyasi bir sahna bilan öralgan: kasal bölib, uyda qolişga majbur bölgan bolaning (Fred Savage) oldiga bobosi (Peter Falk) keladi. U nevarasiga sovğa qilib S. Morgenstern kitobi «Принцесса-невеста»ni olib keladi va darhol uni nevarasiga öqişni boşlaydi. Filmning asosiy syujeti — bobo öqib beradigan ertak.
Xayoliy Florin mamlakatida kiçik fermada Buttercup ismli çiroyli qiz yaşagan (Robin Wright). Uning eng sevimli maşğuloti ot miniş bölgan va u fermada işlaydigan yoş yollanma işçi Westley ni (Cary Elwes) turli topşiriqlar bilan bezovta qilardi. Uning har bir buyruğiga, hatto köpinça maʼnosiz bölsa ham, u faqat bitta javob berardi: «Xohlaganingizdek». Vaqt ötib, Buttercup Westley ning unga oşiq ekanini tuşunadi va unga javob muhabbat bilan qaytaradi.
Töy uçun pul topiş maqsadida Westley fermani tark etib, dengiz ortida omad izlaşga majbur böladi. Köp ötmay, Buttercup Westley suzib ketgan kema Dahşatli Qaroqçi Roberts («Dread Pirate Roberts») tomonidan bosib olinganini eşitadi; bu qaroqçi asiri heç kimni tirik qoldirmaydi. Qayğudan ezilgan Buttercup endi heç kimni heç qaçon sevmasligini eʼlon qiladi.
Beş yil ötadi. Westley ölgan deb hisoblagan Buttercup, unga eʼtibor bergan şahzoda Humperdinck bilan (Chris Sarandon) nikohlanişga rozi böladi. Ammo töyning arafasida qizni uçta qaroqçi öğirlaydi: sitsiliyalik jinoiy daho Vizzini (Wallace Shawn), ispaniyalik qiliçbozlik ustasi Inigo Montoya (Mandy Patinkin) va Grenlandiyadan kelgan gigant Fezzik (Andre the Giant). Biroz vaqt ötgaç, ular qora kiyimdagi niqobli odam tomonidan taʼqib qilinayotganini payqaşadi. Şu bilan birga, qaroqçilarni quvişga şahzoda Humperdinck ham çiqadi.
Qora kiyimli odamdan qutuliş uçun uçlikdan Inigo Montoya ajralib çiqadi. Şarafli inson sifatida u taʼqibçiga öz maydonçasiga çiqişda yordam beradi va jangdan oldin uning öng qölida olti barmoq bor-yöqligini söraydi. Qora kiyimli odam öng qölini körsatadi, unda beşta barmoq körinadi. Şunda Inigo özining temirçi otasi olti barmoqli odam tomonidan öldirilganini hikoya qiladi. Qotil ustadan qiliç buyurtma qilgan, ammo unga munosib haq tölamagan. Bola bölgan Inigo yovuzni duelga çaqirgan, ammo qotilni jazolay olmagan, u esa bir oz keyin izsiz yöqolgan. Otasiga qasos olişga vaʼda bergan ispaniyalik yigit qiliçbozlik ustasi bölib, yigirma yil davomida olti barmoqli odamni izlagan.
Hikoyasini tugatgaç, Inigo qora kiyimli odam bilan qiliçlaşadi, ammo yengiladi. Ğolib esa buyuk ustani va olijanob insonni öldirişni istamay, uni faqat huşidan ketkazadi.
Bu sirli taʼqibçini töxtatişga gigant Fezzik urinadi. U halollik bilan, qurolsiz kuraşişga qaror qiladi, ammo raqibining epçilligi tufayli u ham yengiladi. Avvalgi tamoyillariga sodiq qolgan qora kiyimli odam gigantni ham tirik qoldiradi.
Keyin qora kiyimli odam Buttercupni garov sifatida uşlab turgan Vizzini bilan uçraşadi va unga aqliy duel taklif qiladi. U ikki kosa va zahar bilan murakkab reja öylab topgan — Vizzini zahar qaysi kosaga solinganini topişi kerak. Uzoq öylangandan söng Vizzini kosalardan birini içadi va darhol öladi, çunki zahar ikkala kosaga ham solingan edi. Qora kiyimli odam esa zaharga immunitetga ega.
Buttercupni ozod qilgaç, qora kiyimli odam unga özining Dahşatli Qaroqçi Roberts ekanini, Westley ni öldirgan öşa odam ekanini aytadi. Suhbat davomida Roberts Westley ni qanday öldirganini eslaşini va qizning muhabbatga qodir emasligi, şaxsiy manfaat uçun şahzodaga turmuşga çiqayotgani uni juda xafa qilganini aytadi. Buttercup ğazab bilan uni baland tepalikdan itaradi va unga ölim tilaydi, javobda esa eşitadi: «Xohlaganingizdek». Buttercup qarşisida aynan Westley turganini tuşunadi. Keyinroq Westley öz hikoyasini aytib beradi. Maʼlum bölişiça, haqiqiy Roberts köp yillar oldin işni taşlagan va uning unvoni hamda nomi şu vaqt davomida qaroqçidan qaroqçiga ötib kelgan. Natijada, Westley ni asirga olgan va uning taqdiridan taʼsirlangan avvalgi Roberts uni öz vorisi va qaroqçilar boşliği etib tayinlagan. Ammo endi, sevgan qizi bilan qayta uçraşgaç, Westley qaroqçilik hunarini taşlamoqçi.
Şu orada şahzoda aʼlo darajadagi izquvar sifatida ikki oşiqni taʼqib qilmoqda. Buttercup va Westley quvğindan qoçib, Olovli botqoqda yaşirinadi va u yerda Westley sevgilisining hayotini saqlab qoladi. Biroq Humperdinck ularni topib oladi. Buttercup Westley ni ozod qiliş evaziga şahzodaga qaytadi, ammo şahzoda qizni aldab, asirni öz maslahatçisi, gersog Tyrone Rugen ga topşiradi (Christopher Guest). Rugen oğriqni örganiş bilan şuğullanadi va yaşirin qiynoq kamerasi — «Umidsizlik çuquri»da odamlar ustida tajribalar ötkazadi. Asirlikka tuşgan Westley gersogning öng qölida olti barmoq borligini köradi.
Buttercup Humperdinckka uni sevgani uçun unga turmuşga çiqmasligini aytadi. Şahzoda bitim taklif qiladi: u Westley ni qidiriş uçun özining eng tez kemalarini yuboradi, göyoki Westley qaroqçilar bilan Florin qirğoqlari yaqinida suzib yurgan bölsa-da, agar Westley topilmasa, Buttercup Humperdinckka turmuşga çiqişi kerak. Qiz rozi böladi, ammo vaqt ötib şahzoda uni aldaganini tuşunadi va unga qörqoqlikda ayblovini qaratadi. Ğazablangan Humperdinck «Umidsizlik çuquri»ga tuşib, Westley ni öldirmoqçi böladi. Maʼlum böladiki, aynan şahzoda Vizzini ni Buttercupni öğirlaş va öldiriş, jasadini Florin qöşnisi Gilder davlati çegarasiga taşlaş uçun yollagan. Şahzoda bu rejani Gilder bilan kerakli uruşni qözğatiş uçun tuzgan.
Vizzini ölimini bilmagan Inigo uning qaytişini kutib, qirollik qalʼasi yonidagi Öğrilar örmonida yaşaydi. Fezzik esa şahzoda töyning arafasida Öğrilar örmonini tozalaş uçun tuzgan Şafqatsiz otryadga yozilgan. Örmondagi reyd paytida döstlar uçraşadi va Fezzik Montoyaga Vizzini ölganini, gersog Rugen esa olti barmoqli ekanini aytadi. Inigo ikkovlari bilan qalʼa qöriqçilarini yenga olmasligini tuşunadi va qora kiyimli odamni jalb qilişga qaror qiladi. Ular qiynoq kamerasini topişadi va u yerda ölim oldida turgan Westley yotadi. Döstlar uni şahzoda tomonidan xafa qilingan eski sehrgar Miracle Max yordamida (Billy Crystal) hayotga qaytarişadi.
Uçovlon qalʼaga kiriş rejasini tuzib, uni muvaffaqiyatli amalga oşirişadi: qöriqçilarni qörqitib, tarqatib yuborişadi. Inigo Rugenni topadi va uzoq davom etgan duelda uni öldiradi, şu bilan otasiga bergan qasamini bajaradi. Westley va Buttercup yana uçraşadi. Duel şahzoda bilan sodir bölmaydi: qörqoq hukmdor özi qiliçini polga taşlaydi. Törtovlon qalʼadan birga çiqib ketişadi. Westley Buttercup bilan tinç hayot keçirişni xohlaydi va Inigo ga yangi Roberts bölişni taklif qiladi.
3Rollarda
Cary Elwes — Westley / Dahşatli qaroqçi Roberts / Qora kiyimli…
Cary Elwes — Westley / Dahşatli qaroqçi Roberts / Qora kiyimli odam
Robin Wright — Buttercup
Mandy Patinkin — Inigo Montoya
Chris Sarandon — şahzoda Humperdinck
Wallace Shawn — Vizzini
Andre the Giant — Fezzik
Fred Savage — ertak öqilayotgan bola
Peter Falk — bobo / hikoyaçi
Christopher Guest — graf Tyrone Rugen
Peter Cook — taʼsirçan ruhoniy
Mel Smith — Albino
Carol Kane — Valerie, Maxning xotini
Billy Crystal — sehrgar Max (Miracle Max)
Anne Dyson — malika
Betsy Brantley — Ona
Margery Mason — Qadimgi Buu
Malcolm Storry — Yelin, Florin askari
Willoughby Gray — qirol
4Kassa
Dastlab film mötadil muvaffaqiyatga erişgan: u AQŞ va Kanadada 30,8 million dollar işlab topgan, işlab…
Dastlab film mötadil muvaffaqiyatga erişgan: u AQŞ va Kanadada 30,8 million dollar işlab topgan, işlab çiqariş byudjeti esa 16 million dollar bölgan.
5Tanqid
Kartina tanqidçilar tomonidan eʼtirof…
Kartina tanqidçilar tomonidan eʼtirof etilgan.
Rotten Tomatoes saytida film 71 ta tanqidiy şarh asosida 97 % reytingga ega, örtaça bahosi 8,34 / 10. Sayt xulosasi şunday: «Ajoyib ertakdek postmodern hikoya „The Princess Bride“ — bu aql-idrokli, donişmand aralaşma: bemaʼnilik, romantika va komediya, u asrlar davomida davom etib kelayotgan qiyinçilikdagi qiz haqidagi hikoyani olib, uni yangilaydi».
Metacritic saytida film 20 ta şarhga asoslanib 100 balldan 77 ball töplagan, bu «umuman olganda ijobiy şarhlar» ekanini bildiradi.
CinemaScore tomonidan söralgan tomoşabinlar filmga A dan F gaça bölgan şkala böyiça «A +» bahosini berişgan.
Gene Siskel va Roger Ebert özlarining telekörsatuvida filmga «ikki barmoq yuqoriga» reytingini berişgan. Ebert, şuningdek, Chicago Sun-Times gazetasidagi ustunida juda ijobiy şarh yozgan.
Time jurnalining muxbiri Richard Corliss filmni hamma oila aʼzolari uçun kulgili deb atagan, keyinroq esa Time uni «1987-yilning eng yaxşi filmlari» qatoriga kiritgan.
The New York Times gazetasining muxbiri Janet Maslin aktyorlar tarkibi va filmning atmosferasini yuqori baholagan.
6Ehtimoliy remeyk
Variety jurnalida 2019-yil sentabr oyida çop etilgan «Norman Lear» biografik maqolasida Sony Pictures…
Variety jurnalida 2019-yil sentabr oyida çop etilgan «Norman Lear» biografik maqolasida Sony Pictures Entertainment boş direktori Tony Vinciquerra Lear asarlari va ularning remeyklariga qiziqiş haqida gapirib: «Juda maşhur odamlar, ularning ismlarini aytmayman, „The Princess Bride“ni qayta suratga olmoqçi», dedi.
Bu gapga ijtimoiy tarmoqlarda juda salbiy munosabat bildirildi: film muxlislari remeyk yomon ğoya bölişini va asl filmga nisbatan «tasavvur qilib bölmas» ekanini taʼkidlaşdi.
Elwes bu haqda şunday dedi: «Bu dunyoda mukammal filmlar yetişmaydi. Uni buzib qöyiş açinarli bölardi». Jamie Lee Curtis esa «„Принцесса-невеста“ faqat BITTA bölib, u William Goldman filmidir», dedi.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Принцесса-невеста» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.