The Reader

Hikoya Michael (Maykl) Bergning nomidan olib boriladi va deyarli qirq yillik davrni qamrab oladi. U 1958-yilda Ğarbiy Germaniyada, Neyştadt şaharçasida boşlanadi. Keyin, sakkiz yil ötib, voqea Geydelbergga köçadi, u yerda Michael huquqşunoslikni örganadi. Hikoyaning yakuniy qismi 1990-yillarda sodir böladi.

Ön beş yoşli ösmir Michael Berg maktabdan qaytayotganda tösatdan kasal bölib qoladi. Unga yordam berib, uyigaça olib boradigan yagona odam tramvay kondukturi, öttiz olti yoşli Hanna Sçmitz böladi. Uç oydan keyin Miçaelning ahvoli yaxşilanadi va u özini qutqargan ayolga minnatdorçilik bildiriş uçun boradi — bu, eng avvalo, onasining iltimosi bilan.

Bola bu katta yoşli ayolga qarşi turolmay tortiladi va ertasi kuni yana uning xonadoniga qaytadi. Hanna unga uy yumuşlarida yordam berişni söraydi. Keyin kirlangan Miçaelga vannada yuvinişni taklif qiladi, söng ular birga bölişadi. Yaşirin roman tez avj oladi, sevişganlar butun kunlarini birga ötkazadi, Hanna esa vaqti-vaqti bilan Miçaeldan unga kitob öqib berişni söraydi, özi esa har safar nimagadir kitob öqişdan boş tortadi. Ammo bir neça oy ötgaç, Michael sevgilisi böş xonadonni qoldirib ketganini bilib qoladi.

Sakkiz yil ötadi. Michael huquq fakultetida öqiydi va sudda oçiq jarayonda qatnaşadi. Dahşatga tuşib, sudlanuvçilar orasida öşa sobiq sevgilisi Hannani köradi. Uni Osventsimda nazoratçi bölib işlagani va bomba portlaşi hamda undan keyin boşlangan yonğin paytida çerkovda yaşiringan uç yuz yahudiy ayolga eşikni oçmagani, natijada ular tirik yonib ketganlikda ayblaşmoqda. Sud davomida boşqa nazoratçilar aybning katta qismini unga ağdarişga urinadilar: Hanna ularning boşliği bölgan, deyişadi va buni Hanna yozgan deb körsatilgan hisobot bilan tasdiqlaşadi. Şunda, Hannaga kitob öqib bergani esga tuşib, Michael u mutlaqo savodsiz bölganini va demak, bu hujjatni yoza olmagani haqida öylaydi. Bu esa Hannaning aybi boşqa nazoratçilarnikidan ortiq emasligini, ularga esa sud qisqaroq muddatlar bergani anglatadi. Hanna esa umrbod qamoq jazosiga hukm qilinadi. Şunday qilib, Miçaelda sobiq sevgilisiga yordam beriş imkoniyati paydo böladi. U hatto qamoqxonada u bilan uçraşuvga yoziladi, ammo yölning yarmidan qaytib ketadi.

Xotini bilan ajraşib, tuğilgan şahriga ön yil keyin borganidan söng, Michael ötmişda Hannaga öqib bergan baʼzi kitoblarni magnitofonga yozib boşlaydi. Bu kitoblarning yozuvlarini u qamoqxonaga Hannaga jönatadi. Hanna Çexovning «Itli xonim» hikoyasi yozuvini tinglab, uni qamoqxona kutubxonasidan olgan kitob matni bilan soliştiradi va şu tariqa asta-sekin öqiş va yozişni örganadi. Filmda bu Çexov hikoyasiga boşqa işoralar ham bor.

Yillar ötadi. Michael hamon Hannaga posilka yuboradi, lekin uning xatlariga javob bermaydi. 20 yildan keyin Hannani ozod qiliş töğrisida qaror qabul qilinadi. Michael erkinlikda unga tayanç böla oladigan, uy-joy va ish topişda yordam bera oladigan yagona tanişi bölib qoladi. Yigirma sakkiz yillik ajralişdan keyin ular qamoqxonaning oşxonasida uçraşadilar. Hannani Miçaelning unga munosabati taşvişga soladi, Miçaelni esa Hannaning insoniyatga qarşi jinoyatdan tavba qilişi. Qamoqdan çiqişiga bir kun qolganda Hanna kamerasida böğilgan holda topiladi. Öz joniga qasd qilişdan oldin u qamoqda işlab topgan pullarini yagona tirik qolgan kontsentratsion lager mahbusasi, uning jinoyatlariga guvoh va qurboni bölgan Ilana Mazerga meros qilib qoldiradi. Hanna ölganidan keyin Michael uning kamerasiga boradi, u öqigan kitoblarni köradi va qamoqxona maʼmuriyatidan Hanna meros qilib qoldirgan pullarni oladi. U Nyu-Yorkka keladi va öşa ayolga pullarni topşirişga harakat qiladi, lekin u Hannaning pullarini qabul qilişdan boş tortadi, çunki bu pullarni oliş keçirim beriş maʼnosini anglatadi. Michael pullarni Hanna nomidan savodsizlikka qarşi kuraşuvçi biror yahudiy jamğarmasiga ötkazişni taklif qiladi. Miss Mazer eʼtiroz bildirmaydi, lekin javoban yahudiylarda savodsizlikka qarşi kuraşadigan bunday jamğarmalar köp ekanini aytadi va unga özi mos jamğarmani topib, xayriya qilişni taklif qiladi. Şu bilan birga, u Hanna pullarini saqlagan temir qutini öziga qoldiradi: bu quti unga bolaligidagi qutini eslatgan.

Filmning eng oxirida Michael Berg qizi bilan birga Hanna Sçmitzning qabriga boradi va unga bu hikoyani aytib beradi.