The Road (ingl. *The Road*) — Jon Hillkoat rejissyorligidagi postapokaliptik drama bölib, 2006-yilda çop etilgan xuddi şu nomli Kormak Makkarti romanining ekranlaştirilişidir.
Filmda ota va öğil rollarini mos ravişda Viggo Mortensen va Kodi Smit-Makfi ijro etadi. Film ssenariysini Jo Penhall yozgan. Suratga oliş işlari Pensilvaniya, Luiziana va Oregon ştatlarida olib borilgan. Rossiyadagi premyera 2010-yil 18-fevralda bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Kodi Smit-McPhee, Robert Duvall, Charlize Theron
3Syujet
Yerga turli falokatlar yoğilib, natijada nafaqat sivilizatsiya, balki deyarli barça hayvonlar va ösimliklar…
Yerga turli falokatlar yoğilib, natijada nafaqat sivilizatsiya, balki deyarli barça hayvonlar va ösimliklar halok böldi. Tirik qolgan odamlar uçun yagona oziq-ovqat yo falokatdan oldin tayyorlangan konservalar, yoki boşqa odamlar bölişi mumkin. Bu dunyoda ota va öğil kulga qoplangan yöl böylab yaxşiroq hayot izlab yurişadi. Ularning turmuş tarzi konservalarni qidiriş va odamxör guruhlarning tuzoğidan qoçişdan iborat.
Yölda sayohatçilar odamxörlar qurbonlarini yertölada saqlab turgan uyga duç kelişadi. Ota va öğil zörğa sezdirmay qoçib qutulişadi. Keyin ular otaning bolaligi ötgan uyni topişadi. Bu yerda öğilga qöşni binoda yana bir bola borday tuyuladi. Bir kuni yölovçilarga katta omad kulib boqadi: ular hayot uçun zarur hamma narsa — oziq-ovqat, suv, gaz ballonlari, şamlar, hatto sigaret va viski bor yer osti bunkerini topişadi. Biroq begona odamlardan qörqqani uçun ota va öğil tez orada u yerdan qoçişga majbur bölişadi.
Söngra sayohatçilar oçlikdan ölayotgan qariyaga duç kelişadi va bola otasidan uni ovqatlantirişni iltimos qiladi. Keyin ular yana odamxörlarga röpara kelişadi va faqat zilzila tufayli qutulib qolişadi. Şundan söng otа kasal bölib qoladi va qon tupuradigan bölib qoladi. Şunga qaramay, yölovçilar dengiz sohiliga yöllarini davom ettirişadi, biroq dengiz ularni könglini sovutadi — u ham butun atrofdagi dunyo kabi ölik. Ular qirğoqqa örnaşib qolgan kemani körişadi va ota uni tekşirişga qaror qiladi. U öğlida revolver va barça narsalarni qoldirib ketadi. U kemaga suzib borayotganda, öğil çodirda uxlab qoladi. Şu payt öğri paydo bölib, ularni talaydi. Otа öğrini topişga muvaffaq böladi va uni sovuqda yalanğoç holda yeçintirib qöyadi. Bu hodisa bolaga kuçli taassurot qoldiradi. Bir neça bahsdan söng yölovçilar kiyimni qaytarib berişadi va öğrini oxirgi marta körgan joyga bir banka konserva qoldirişadi.
Bir ölik şaharda otaning oyoğiga öq tegadi, şunda u kemadan topgan signal pistoletidan öq uzib javob qaytara boşlaydi. U kamonçini öldirişga muvaffaq böladi. Çarçagan ota köp vaqtdan beri qon tupurişiga sabab bölgan kasallikdan, ehtimol, öğli qölida tez orada vafot etadi. Yetim qolgan bolani darhol boşqa bir kişi topadi. U yaxşi qurollangan bölib, xotini, bolalari va itи bor (aynan ular avval bunkerdan boş qahramonlarni ataylab qörqitib yuborgan va aynan şu bolani boş qahramonning öğli payqagan edi). Yetim bola ular bilan birga yölda davom etişga rozi böladi.
4Rollarda
Viggo Mortensen — Ota. Mortensen ota va öğil örtasidagi munosabatni şunday taʼriflagan: «Ular bu oğir…

Viggo Mortensen — Ota. Mortensen ota va öğil örtasidagi munosabatni şunday taʼriflagan: «Ular bu oğir sayohatga çiqişadi va ota asosan öğlidan örganadi».
Kodi Smit-Makfi — Bola.
Çarliz Teron — Xotin, u ötmiş xotiralarida paydo böladi. Teron filmda iştirok etişga rozi bölgan, çunki unga kitobning özi yoqqan va u ilgari prodyuser Nik Vekslser bilan 2000-yilgi «The Yards» filmida birga işlagan. Filmda, kitobdan farqli ölaroq, bu qahramonga ança katta rol berilgan. Çarlizning bu filmdagi roli kiçik, ammo juda muhim — eriga öğil tuğib bergan, lekin tölaqonli oilaviy baxtni bilmagan, apokalipsis tartibsizligida halok bölgan ona roli. Hillkoat bu qahramonga köproq eʼtibor qaratiş haqida şunday degan: «Öylaymanki, kitob ruhini saqlab qoliş imkoni bor ekan, kitob mazmunidan çetga çiqiş yaxşi».
Uilyams, Maykl Kennet — öğri.
Guy Pirs — öz oilasi bilan sayohat qilayotgan ota.
Robert Duval — ölayotgan qariya.
Molli Parker — veteran xotini.
Garret Dillahant — odamxör tödasining boşliği.
5Filmni yaratiş
2006-yil noyabrida prodyuser Nik Vekslser mustaqil manbalardan olingan mablağ hisobiga Kormak Makkartining…

2006-yil noyabrida prodyuser Nik Vekslser mustaqil manbalardan olingan mablağ hisobiga Kormak Makkartining 2006-yilda çop etilgan «Yöl» romani ekranlaştiriş huquqlarini sotib oldi. U «Yöl»ni öqib bölgaç, Jon Hillkoatning 2005-yilgi «The Proposal» filmini körib, ekranlaştirişni Hillkoatga taklif qilişga qaror qildi. Vekslser Hillkoatning rejissyorlik uslubini şunday taʼriflagan: «Jon bu filmda Ğarbning mutlaqo ibtidoiy jamiyatini tasvirlaşning öziga xos ajoyib usulini topgan edi». 2007-yil aprelida ssenariy yoziş uçun Jo Penhall yollandi. Vekslser va uning hamkorlari Stiv va Pola Mey Şvarts film ssenariysi va ota rolini ijro etuvçi aktyor topilişini, filmni tarqatuvçilar bilan muzokaralarni boşlaşdan oldin amalga oşirişni rejalaştirişgan. 2007-yil noyabriga kelib aktyor Viggo Mortensen ota rolini oliş yuzasidan film yaratuvçilari bilan muzokaralar boşladi, garçi u öşa paytda Nyu-Meksikoda Ed Xarris bilan «Appaloosa» filmida band bölsa-da.
Mortensenning bu filmda iştirok etişi rejalaştirilmagan edi, biroq öşa vaqtga kelib ota rolining birinçi nomzodi Breд Pitt bu taklifni allaqaçon rad etgan edi.
Byudjeti 20 mln dollar bölgan filmning suratga olinişi 2008-yil fevral oxirida Pensilvaniyaning janubi-ğarbida boşlandi va sakkiz haftadan söng Luiziana va Oregonga köçirildi. Suratga olişlarning köp qismi ötkazilgan Pensilvaniya soliq imtiyozlari va apokalipsisdan keyingi körinişga ega bölgan köp sonli joylar — kömir havzalari, qumtepalar va köçirilgan Pitsburg hududlari tufayli tanlangan. Taşlab ketilgan Pensilvaniya avtomagistrali ham film yaratişda işlatilgan. Pitsburgni suratga oliş joyi sifatida işlatiş haqida rejissyor şunday degan: «Kuz faslida atrof ranglari özgarganda, bu juda gözal joy, ammo qişda bu yerda juda sovuq bölişi mumkin. Bu yerda taşlab ketilgan kvartallar bor. Örmon juda qattiqqöl bölişi mumkin. Biz dunyoni kompyuter grafikasi yordamida yaratmoqçi emas edik». Film yaratuvçilari, şuningdek, Katrina böronidan vayron bölgan Yangi Orleanning ayrim qismlarida va Vaşington ştatidagi Sent-Xelens toğida ham bir qança sahnalarni suratga olişgan.
Hillkoat kitob ruhini filmda saqlaşga intilib, «jiddiy jarohat olgan dunyo»ni yaratgan, garçi unda, xuddi kitobdagidek, apokaliptik voqeaning sabablari tuşuntirilmagan. Hillkoatning sözlariga köra: «Bu filmni yanada realistik qiladi, çunki şunda darhol omon qoliş masalasi va har bir keyingi kunni qanday ötkaziş savoli paydo böladi, bu esa aslida nima sodir bölganidan farq qiladi». Film yaratuvçilari apokaliptik muhitni yanada işonçli aks ettiriş uçun yomon ob-havo şaroitidan foydalanişgan. Filmning maxsus effektlar rejissyori Mark Forker işonçliroq manzara yaratiş uçun sahnalarda osmon tasvirini almaştirgan va ulardan raqamli usulda ösimliklarni olib taşlagan.
Rejissyor filmdan odamxörlarning bolaning kesilgan jasadini şişga tortib pişirayotgan epizodini olib taşlaşni talab qilgan.
6Film musiqasi
Filmga musiqani Nik Keyv va Uoren Ellis…
Filmga musiqani Nik Keyv va Uoren Ellis yozgan.
Nik Keyv yozgan filmning öziga xos musiqiy sadosi atrofdagi tartibsizlik xarakterini va inson taqdirlarining dramatizmini taʼkidlaydi.
7Filmning çiqişi
Dastlab film 2008-yil noyabrida çiqarilişi rejalaştirilgan edi. Keyin filmning çiqişi dekabrga, söngra…

Dastlab film 2008-yil noyabrida çiqarilişi rejalaştirilgan edi. Keyin filmning çiqişi dekabrga, söngra ikkinçi marta 2009-yilga köçirildi. The Hollywood Reporter naşriga köra, studiya uzoqroq post-prodyuser davri va bir vaqtda çiqadigan filmlarning kamligi filmga foyda keltiradi, deb hisoblagan. Yangi çiqiş sanasi 2009-yil 16-oktabr etib belgilandi. Biroq Screen Rant va /Film hisobotlariga köra, Vaynşteynlar sönggi daqiqada filmni 2009-yil 25-noyabrga qoldirişga qaror qilişgan, bu esa filmga Oskar mukofotiga nomzod böliş imkonini beriş uçun qilingan. Şu bilan birga, ular öşa kuni çiqarilişi rejalaştirilgan boşqa filmini, Rob Marşalning şu nomli myuzikli asosidagi «Nine» filmini 2009-yil dekabriga surişgan (unga ham köplab nominatsiyalar başorat qilingan edi).
Filmning jahon premyerasi 2009-yil sentabrida Venetsiya kinofestivalida bölib ötdi, u yerda film Oltin va Kumuş Şer uçun kuraşgan. Şundan söng film Tellurayd va Toronto kinofestivallarida namoyiş etildi.
Filmning DVD va Blu-ray versiyalari 2010-yil 17-mayda Buyuk Britaniyada, 2010-yil 25-mayda esa AQŞda çiqarildi.
8Şarhlar
Hozirda film Rotten Tomatoes tomonidan şarhlar asosida tuzilgan yangilik reytingida 196 ta şarhga asoslangan…

Hozirda film Rotten Tomatoes tomonidan şarhlar asosida tuzilgan yangilik reytingida 196 ta şarhga asoslangan 75 % darajasida turadi, örtaça bahosi 6.9/10 va tanqidçilarning umumiy xulosasi quyidagiça: «“Yöl”ning Kormak Makkartining qoronği qaraşiga sodiqligi baʼzilarga haddan taşqari bostirib kiruvçi tuyulişi mumkin, ammo film Viggo Mortensen va Kodi Makfining kuçli öyinidan şubhasiz foyda köradi». Şuningdek, film Metacritic reytingida 32 ta şarhga asoslangan 64/100 ball oldi, bu tanqidçilarning umumiy ijobiy baholarini körsatadi.
Esquire jurnali muharriri Tom Kiarella (Tom Chiarella) filmni katta ekranga çiqişidan oldin körib çiqib, uni «sevimli romanning yorqin sahnalaştirilgan ekranlaştirilişi, bizning hammamiz uçun qöpol va şafqatsiz oxir haqida nozik va anaxronistik sevgi bilan qaraydigan tomoşa» deb atagan. U filmni «yil eng muhim filmi» deb ham taʼriflagan. IGN dan Jeyms ÖKonnor (James ÖConnor) filmga beş ballik şkala böyiça tört yarim yulduz qöygan va uni «uzoq vaqtdan beri eng muhim va taʼsirçan filmlardan biri» deb atagan.
Dastlabki şarhlardan birida The Guardian kino tanqidçisi Ksan Bruks (Xan Brooks) filmga beş yulduzdan tört yulduz qöyib, uni «taʼqib qiluvçi, azobli, kuçli film» deb taʼriflagan va Mortensenning Ota rolidagi «aʼlo ijrosini» qayd etgan.
The Monthly jurnalidan Luk Devis filmni «dahşatli darajada ajoyib, ammo uning katta sovuqligi va bepisandligi buyuk adabiyotning tuğma psixologik iliqligini ekranda yetkaziş naqadar qiyin ekanini körsatadi» deb taʼriflagan. Devis filmning kamçiliklari «rejissyorning nuqtayi nazari bilan boğliq bölişi mumkin — filmdagi hamma narsa kuydiruvçi yaqinlikka ega bölgan kitobdan farqli ölaroq, juda uzoqdek tuyuladi» deb taxmin qilgan va filmda «rasmlar köp, harakat esa kam» degan xulosaga kelgan.
Adbusters jurnalining şarhida filmdagi product placement elementlari maʼqullanmagan, ammo Hillkoat (Hillcoat) taʼkidlaganidek, Coca-Cola mahsulotlariga havolalar bevosita romandan olingan, kompaniyaning özi esa filmda öz paydo bölişini istamay qabul qilgan.
Washington Post dan Ann Xornaday şunday degan: bu film «bitta katta motam, barça umidlarning ölimi va dunyodagi barça yoruğ va yaxşi narsalarning yöqolişi haqida hayajonli yiği… U bahsiz keng kölam va qoronği gözallikka ega, ammo oxir-oqibatda adabiy asosga daʼvogar zombi-filmi taassurotini qoldiradi».
9Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Дорога (фильм, 2009)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.