The Seventh Companion

Boş qahramon Yevgeniy Pavloviç Adamov — rus armiyasining generali, Harbiy-yuridik akademiya professori.

1918-yil sentyabrda qizil terror rasman eʼlon qilingaç, Adamovni boşqalar qatorida garov sifatida olib ketişadi. Söroq paytida uni bir bolşevik taniydi. 1905-yilda bu bolşevikning sudida Adamov prokuror bölsa-da, jarayonni noqonuniy deb hisoblab, ayblovçi bölişdan boş tortgan edi. Adamov qamoqdan ozod etiladi, lekin uni ölgan odam sifatida oziq-ovqat kartoçkalaridan va mehnatkaşlarga berilgan kvartirasidan mahrum etişgan. Qariyb general ovqatsiz va uysiz qolib, kun keçgunça Petrogradda sarson-sarگardon yuradi va qamoqxonaga qaytadi. Komendant rahmi kelib, uni tunaş uçun qoldiradi, keyin esa kir yuvuvçi qilib tayinlaydi.

Biroz vaqt ötgaç, komendant yuqori lavozimli bolşevikka xabar beradi: uning kirini askarlarga butun bir general yuvib berayotgan emiş. Bolşevik Adamov bilan suhbatlaşişni istab, unga öz harbiy mutaxassisligi böyiça bolşevik­larga xizmat qilişni taklif qiladi. Adamov rozi böladi.

1919-yil kuzida Yudeničning hujumi paytida Adamov harbiy mutaxassis sifatida Petrograd yaqinidagi frontga yuboriladi. U yerda oziq-ovqat otryadi aʼzolarining qotilligini tergov qilişda yordam beradi va yana adolatsizlikka yöl qöymaslikka urinadi, lekin uni endi tinglaşmaydi: gumondorlar sud-tergovsiz otib taşlanadi, çunki otryad kutilmaganda Yudeniç armiyasining bölinib ötgan otliqlari hujumiga uçraydi. «Bular polkovnik Bermont-Avalovning otliqlari edi, şpagasini, şarafini va fuqaroligini ham nemis markalariga, ham rus rubllariga, ham ingliz funtlariga sotgan polkovnik».

Butun otryad halok böladi, lekin Adamov bir qizil askar bilan qoçib qutulişga muvaffaq böladi. Örmonda sarson-sarğardon yurib, ular qişloqqa çiqadi va u yerda qizil askarlar bor deb öylaşadi, lekin qişloq allaqaçon Yudeničning Şimoli-Ğarbiy armiyasi qölida edi. Ularni asirga olişadi.

Söroq paytida Adamovning şaxsi aniqlanadi. Unga darhol oq harakat safiga qöşilib, Rossiya erkinligi uçun kuraşiş taklif etiladi. Biroq Adamov rad etadi va nima uçun bolşevikka xizmat qilişga rozi bölganini hamda ularning raqiblari tomoniga ötmasligini tuşuntiradi. Professor «koinotda özidan kiçikroq jismlarni tortib turadigan ulkan jismlar bor. Qaçonki biror yettinçi yöldoş paydo bölsa, u qolgan barça jismlarni ularning xohişi va istagiga qaramay tortadi», deydi. Ofitser bu bölmagan gaplarni tuşunmaydi va buni telbaning hazyonlari deb hisoblaydi.

Adamov bilan gaplaşiş uçun yuqori lavozimli ofitser keladi. U Adamovdan yana bir bor söraydi: u Oq harakat tomoniga ötişdan boş tortadimi va bu rad etişdan keyin nima kutayotganini tuşunadimi? Adamov javob bermaydi.

Şunda ofitser uni asirga olingan qizil askar bilan birga otib taşlaşni buyuradi. Ularni qişloq çetiga olib borib otib taşlaşadi.