Oltinçi iyul — sovet töliq metrajli, qora-oq tarixiy-inqilobiy badiiy film. Rejissyor Yuliy Karasik, Mixail Şatrovning şu nomli pyesasi asosida 1968-yilda «Mosfilm» kinostudiyasida suratga olgan. Film Lenin tuğilganining 100 yilligiga bağişlab çiqarilgan.
Film real tarixiy voqealarga asoslangan va fuqarolar uruşi davrida Moskvada bolşeviklar tomonidan çap eserlar qözğolonining bostirilganiga 50 yil tölişiga bağişlangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Yuriy Kayurov, Vladimir Tatosov, Alla Demidova
Vasily LanovoyaktyorBRBoris RyzhukhinaktyorGKGeorgi KulikovaktyorVSVladimir SamoylovaktyorISIvan SolovyovaktyorMSMikhail Shatrovssenariy muallifi3Syujet
1918-yil. Rossiyada fuqarolar uruşi va intervensiya davom etmoqda, hamma yerda oçarçilik va vayronagarçilik.…
1918-yil. Rossiyada fuqarolar uruşi va intervensiya davom etmoqda, hamma yerda oçarçilik va vayronagarçilik. 4-iyul kuni Moskvada işçi, dehqon, qizil armiyaçi va kazak deputatlarining V Butunrossiya Sovetlar qurultoyi oçiladi. Inqilobçilar safida parokandalik boşlanadi. Çap eserlar hokimiyatni bolşeviklar qölidan tortib olişga urinadi. Çap eserlar fraksiyasining talabiga köra, yer osti Ukraina dehqon qurultoyi vakili Aleksandrov deputatlarga olovli nutq bilan murojaat qiladi. U yiğilganlarni şармандали Brest tinçlik şartnomasidan voz keçişga ovoz berişga çaqiradi.
Lenin nutqidan söng, falokatli darajada kuç yetişmayotgan şaroitda Germaniya bilan uruş olib boriş imkonsizligini isbotlaydi. Şundan söng qurultoy köpçilik ovoz bilan Xalq komissarlari Kengaşi faoliyatini maʼqullovçi bolşevik fraksiyasining rezolyutsiyasini qabul qiladi.
6-iyul kuni Çap eserlar partiyasining Markaziy komiteti favqulodda majlis ötkazadi. Ularning nazarida qabul qilib bölmaydigan şartnomani buziş uçun Germaniya elçisi graf Mirbaxni jismonan yöq qiliş qarori qabul qilinadi.
Elçini öldiriş qözğolon boşlanganining belgisi böladi. Şaharning eng muhim xizmatlari binolari birin-ketin hujumçilar qöliga ötadi. Moskvada turgan baʼzi harbiy qismlar qözğolonçilar tomoniga ötadi. Dzerjinskiy va Latsis hibsga olinadi. Yaroslavldan Savinkov boşçiligidagi qözğolon haqida xabar keladi.
Keçqurun bolşeviklar sönggi zahiralardan foydalanib, qurultoy deputatlarini mehnat jamoalariga ommaviy tarğibot va şaharni himoya qilişni taşkil etiş uçun yuboradi. Samarali qarşilik uçun yetarli darajada tayyorlanmagan köngillilar emas, balki uyuşgan harbiy kuç kerakligi hammaga ayon.
Tong otganda şaharga Latiş otliq miltiqçilar diviziyasining qismlari kirib keladi. Muzokaralar uçun yuborilgan Danişevskiyning missiyasi muvaffaqiyatli yakunlanadi. Bir neça soatlik oğir janglardan söng çap eserlar qözğoloni bostiriladi.
1918-yil 9-iyul kuni V Butunrossiya Sovetlar qurultoyi öz işini davom ettiradi.
4Rollarda
Yuriy Kayurov —…
Yuriy Kayurov — Lenin
Vladimir Tatosov — Sverdlov
Vasiliy Lanovoy — Dzerjinskiy
Boris Ryjuxin — Çiçerin
Georgiy Kulikov — Bonç-Bruyeviç
Vladimir Samoylov — Podvoyskiy
Alla Demidova — Mariya Spiridonova, çap eserlar partiyasi rahbari
Ivan Solovyov — Andrey Kolegayev, çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Armen Jigarxanyan — Proş Proşyan, çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Nikolay Volkov — graf Vilgelm Mirbax, nemis elçisi
Vyaçeslav Şaleviç — Yakov Blyumkin, VÇK maxfiy bölimi boşliği, çap eser
Vladimir Gorelov — Nikolay Gorbunov, Leninning kotibi
Rodion Aleksandrov — Anatoliy Lunaçarskiy
Yuris Plyavinş — Karl Danişevskiy
Xariy Liepinş — Ioakim Vatsetis
Roman Xomyatov — Mixail Frunze
Nina Veselovskaya — Inessa Arman
Yevgeniy Burenkov — Karpov, qurultoy deputati
Leonid Markov — Aleksandr Tsyurupa
Yuriy Nazarov — Vyaçeslav Aleksandroviç, çap eser, Dzerjinskiyning örinbosari
Sergey Plotnikov — A. P. Aleksandrov, yer osti Ukraina dehqon qurultoyi vakili
Andrey Kryukov — Donat Çerepanov, çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Zinoviy Vysokovskiy — çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Grigoriy Ostrin — Boris Kamkov, çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Aleksandr Yanvaryov — Dmitriy Popov, VÇK ot otryadi komandiri, çap eser
Sergey Desnitskiy — çap eserlar partiyasi MK aʼzosi
Gennadiy Barkov — Yuriy Sablin, Moskva tumani harbiy komissari
Oleg Mokşantsev — Yakov Peters
Leonid Yevtifyev — Abram Belenkiy, Dzerjinskiyning yordamçisi
Uldis Putsitis — Martin Latsis
Aleksandr Şirvindt — Lev Karaxan
Boris Ximiçev — telegrafçi
Villor Kuznetsov — çekist Xrustalev, Dzerjinskiyni Popov otryadiga kuzatib borgan
Viktor Şulgin — Pavel Malkov, Kreml komendanti
Rogvold Sukhoverko — qurultoy deputati
Xaynts Braun — doktor Kurt Ritsler, nemis elçixonasi maslahatçisi
German Kovalenko — Nikolay Abelman, qurultoy deputati
Leonid Nadejdin — Andrey Bubnov
Mixail Selyutin — Fyodor, Popov otryadidagi dengizçi
5Suratga oluvçi guruh
Ssenariy muallifi — Mixail…
Ssenariy muallifi — Mixail Şatrov
Rejissyor — Yuliy Karasik
Rejissyor — N. Orlov
Boş operator — Mixail Suslov
Badiiy rassom — Boris Blank
Kompozitor — Alfred Şnitke
6Mukofotlar
1968 — XVI Xalqaro kinofestivalda (Karlovy Vary, ÇSSR) xalqaro jurining filmlar mualliflari maxsus mukofoti —…
1968 — XVI Xalqaro kinofestivalda (Karlovy Vary, ÇSSR) xalqaro jurining filmlar mualliflari maxsus mukofoti — muhim tarixiy voqealarni haqqoniy va dramatik aks ettirgani uçun.
1970 — IV Butunittifoq kinofestivalida (Minsk) SSSR Davlat kinematografiya qömitasi va SSSR Kinematografçilar ittifoqining diplomi — ğoyaviy-badiiy fazilatlari va tomoşabinlar orasida katta muvaffaqiyati uçun.
7Fikrlar
«…Film ajoyib çiqqan edi, — deydi Vladimir Xotinenko (2020-yilda): — Yuriy Kayurov umumiy maʼlum faktlar…
«…Film ajoyib çiqqan edi, — deydi Vladimir Xotinenko (2020-yilda): — Yuriy Kayurov umumiy maʼlum faktlar doirasidan çiqmasdan, [Lenin]ning tamoman yangi obrazini yaratişga muvaffaq bölgan».
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Шестое июля» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.