Sneguroçka — 1952-yilda suratga olingan sovet çizma multfilmi. U A. N. Ostrovskiyning şu nomdagi pyesasi asosida, N. A. Rimskiy-Korsakov musiqasi va L. A. Şvarts işlovida yaratilgan. «Soyuzmultfilm» studiyasining beşinçi töliq metrajli multfilmi.
Kinoteatrlarda namoyiş etilgan. 1980-yillar boşida videoga çiqarilgan dastlabki sovet filmlaridan biri.
1Treylerlar
▶2Rollarda
3Yaratiliş tarixi
1950-yillarning birinçi yarmida «Soyuzmultfilm» studiyasi «klassik» yönalişdagi maşhur filmlarni çiqardi.…
1950-yillarning birinçi yarmida «Soyuzmultfilm» studiyasi «klassik» yönalişdagi maşhur filmlarni çiqardi. Ular asosan bolalar uçun möljallangan bölib, köpinça «ekler» (rotoskop) usulidan foydalanilgan. Şu davrda M. M. Tsexanovskiyning «Baliqçi va baliqça haqida ertak» (1950) va «Kaştanka» (1952), I. P. Ivanov-Vanoning «Sneguroçka» (1952) va boşqa maşhur filmlar suratga olindi. «Sneguroçka»da V. A. Nikitin taklif qilgan yangiça badiiy usul — lyuminessent böyoqlarni qöllaş işlatildi.
4Syujet
Qiş tugab bormoqda. Leşiy osmonda quşlar tödasini köradi va bir muddat uxlab oliş uçun uyaga kirib ketadi.…
Qiş tugab bormoqda. Leşiy osmonda quşlar tödasini köradi va bir muddat uxlab oliş uçun uyaga kirib ketadi. Bahor paydo böladi va quşlar raqsga tuşadi. Ded Moroz bu harakatni töxtatib, Bahorga Şimolga ketayotganini aytadi.
Ammo qizi Sneguroçka bilan nima qiliş kerak? Uning muz yuragi heç qaçon oddiy insoniy quvonçlarni ham, muhabbatni ham bilmagan, lekin bir kuni çöponn Lelning qöşiqlarini eşitib, Berendey podşohligida qolişni istaydi.
Ded Morozga bu yoqmaydi va u bir lahzaga uyğongan Leşiyga Sneguroçkaga qarab turişni buyuradi. Sneguroçkaning ota-onasi ğoyib böladi. Berendeylar töpi Maslenitsa bayramining tugaşini nişonlaydi. Muz qiz Bobil va uning xotini bilan tanişadi hamda örmon va uning aholisi bilan xayrlaşadi.
Vaqt ötadi. Hozirgina Bobilning uyida yaşayotgan Sneguroçkaga uning eng yaxşi dösti Kupavaning kuyovi Mizgir oşiq böladi. Şu bilan birga, Lel avvaliga Sneguroçkani qöşiqlar va nay çaliş bilan ovutadi, keyin esa qizlar oldiga ketadi. Bu Ded Moroz va Bahorning qizini xafa qiladi. Mizgirning Sneguroçkaga bölgan muhabbatidan köngli qolgan Kupava daryoga çökişga qaror qiladi, ammo Lel uni töxtatişga muvaffaq böladi.
Öz saroyida qari podşoh Berendey boyar Bermyata bilan mamlakatidagi vaziyatni, yaʼni Quyoşning — Yarilo ğazabidan kelib çiqqan ahvolni muhokama qiladi va Kupavadan uning yurak dardi haqida eşitadi. Keyin xalq sudi paytida podşoh Mizgirdan uning Sneguroçkaga bölgan muhabbati haqida bilib oladi va Kupavaning kuyovini haydaşga qaror qiladi. Tarbiyaçi ota-onasi bilan birga saroyga kelgan Sneguroçka muhabbat nima ekanini bilmasligi bilan qari Berendeyni hayratga soladi. Şunda podşoh örmonda ötkaziladigan bayramga birinçi bölib mehmon bölgan kişi Sneguroçkada muhabbat uyğotadi, deb eʼlon qiladi. Xalq bayrami boşlanadi, unda Bobil faol iştirok etadi, bu esa Leşiyga yoqmaydi.
Lel qaysi qizni kelin va xotin qilib olişni tanlaşi kerak edi. Şunda u Sneguroçka unga yoqmasligini, lekin uning dösti Kupavaga oşiq bölganini tuşunadi. Sneguroçkaning dösti bundan xursand böladi. Ular öpişadi. Sneguroçka çöponning dösti bilan öpişişini körişga çiday olmay, örmonga qoçib ketadi. Mizgir uning ortidan quvadi, lekin Leşiy bilan töqnaşadi. Bahor bilan uçraşuvda Sneguroçka muhabbat sovğasini oladi, bu Mizgirni xursand qiladi, lekin Sneguroçka tez orada quyoş nurlari taʼsirida eriy boşlaydi. Mizgir qayğudan daryo qirğoğidagi jarlikka otiladi. Bayram davom etadi, unda podşoh Sneguroçkaning ölimi tufayli Yarilo ğazabini rahmatga almaştirganini aytadi. Lel va Kupava endi abadiy birga. Ular Sneguroçkaning ölimidan afsuslanadi va faqat tirik ekanliklari hamda bir-birlarini sevişlari bilan ovunadilar.
Epilogda xalq qöşiq şaklida Yarilodan minnatdorçilik bildiradi.
5Yaratuvçilar
Ssenariy: Oleg Leonidov, Ivan Ivanov-Vano, Aleksandra…
Ssenariy: Oleg Leonidov, Ivan Ivanov-Vano, Aleksandra Snejko-Blotskaya
Postanovka: Ivan Ivanov-Vano
Rejissyor: Aleksandra Snejko-Blotskaya
Boş rassomlar: Lev Milçin, Viktor Nikitin, Nadejda Stroganova
Musiqa: Nikolay Rimskiy-Korsakov
Musiqiy tahrir va qöşimçalar: Lev Şvarts
Operator: Nikolay Voinov
Ikkinçi operator: Elena Petrova
Tovuş operatori: Nikolay Prilutskiy
Kombinatsiyalangan suratga oliş rassomlari: Nikolay Fyodorov, Vladimir Pekar
Boş rassomlar assistentlari: Lana Azarx, Yuriy Pritkov
Rejissyor assistentlari: V. Sveşnikova, Tatyana Fyodorova, Vera Şilina
Multiplikator rassomlar: Vladimir Arbekov, Yelizaveta Komova, Mixail Botov, Valentin Lalayants, Boris Butakov, Konstantin Malişev, Roman Davidov, Konstantin Nikiforov, Vladimir Danileviç, Nadejda Privalova, Vadim Dolgix, Lidiya Rezsova, Faina Yepifanova, Boris Savkov, Grigoriy Kozlov, Tatyana Fyodorova, Vyaçeslav Kotyonoçkin, Konstantin Çikin, Roman Kaçanov
Dekorator rassomlar: Vera Valerianova, Irina Svetlitsa, Galina Nevzorova, Olga Gemmerling, Yelena Tannenberg, Irina Troyanova
Montajçi: Nina Mayorova
Ariyalarni ijro etganlar:
Veronika Borisenko — Lel
Irina Maslennikova — Sneguroçka/Kupava
Veniamin Şevtsov — Bobil
Leonid Ktitorov — Moroz
Rollarni ovoz bergan aktyorlar:
Nikolay Bogolyubov — Moroz
Margarita Kupriyanova — Sneguroçka/Kupava
Anastasiya Zueva — Bobilixa
Georgiy Millyar — Leşiy
Georgiy Vitsin — Podşoh Berendey
Leonid Pirogov — Bermyata
Vladlen Davidov — Mizgir
Raqslar sahnalaştirilgan: Vladimir Burmeyster
SSSR Kinematografiya vazirligi orkestri
Dirijyor: Vasiliy Nebolsin. Xor — SSSR Davlat akademik Bolşoy teatri
Kartina direktori: Boris Çekalov
6Şarhlar
Rejissyor Ivanov-Vano keyingi filmlarida — Puşkin asari asosidagi «Ölik malika va yetti bahodir haqida ertak»…
Rejissyor Ivanov-Vano keyingi filmlarida — Puşkin asari asosidagi «Ölik malika va yetti bahodir haqida ertak» (1951), Ostrovskiy pyesasi asosidagi, Rimskiy-Korsakov musiqasidan foydalanilgan töliq metrajli çizma kartina «Sneguroçka» (1952), Marşak asari asosidagi «Ön ikki oy» (1956) — mavzu, obraz, til va uslubni katta adabiyot bilan uyğunlaştirişga, ertakka xos multiplikatsion fantastikaning asosini taşkil etuvçi tasviriy va musiqiy dramaturgiya bilan birlaştirişga intilişda davom etadi. Şuni alohida taʼkidlaş kerakki, uç oqim — anʼanaviy milliy tasviriy motivlar, klassik musiqa va adabiyotning uyğun qöşilişi rassomning zamonaviy dunyoqaraşi, fuqarolik va insonparvarlik tuyğusi bilan, yaʼni uning ijodiy pozitsiyasining mohiyati bilan qöşilgan.
Bir neça ön yillar davomida Ivanov-Vano rus ertagining ajoyib, yorqin va tugamas qatlami ustida toliqmay işlaydi. Xalq ertagi va xalq ruhiga yaqin adabiy ertak… «Dурandoy podşoh haqida ertak»da Ivanov-Vano mavzusining kiriş qismini topamiz. Bu mavzu uning deyarli barça filmlarida u yoki bu tarzda uçraydi. U qor va bayram örmonining sodda sehrlaridan tikilgan, P. I. Çaykovskiy musiqasiga qöyilgan qisqa «Qiş ertagi» — sheʼriy fantaziyada yangraydi; butun dunyoni zafar bilan aylanib çiqqan «Çöpon-Hökiz»da (Konyok-Gorbunok) yaltiraydi; «Qanotli ğozlar»da, «Ölik malika va yetti bahodir haqida ertak»da, «Sneguroçka»da va «Ön ikki oy»da u yoki bu darajada aks etadi…
7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Снегурочка (мультфильм, 1952)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



