Voqea Avstriyada, Ikkinçi jahon uruşi arafasida boşlanadi. Mariya — jonli, betoqat qiz, u ayollar monastirida rohiba bölişga tayyorlanmoqda. Lekin monastir intizomi unga qiyin kelgani uçun ona-rohiba uni guvernantka sifatida armiya zobiti oilasiga yuboradi. Zobitning xotini vafot etgan, yettita bolasi onasini soğinib, yat odamlarga yaqinlaşmaydi, otasi esa qattiqqöl va çekinçaq.
«The Sound of Music»ni Robert Wise suratga olgan, boş rolni Julie Andrews ijro etgan, zobit rolini Christopher Plummer ijro etgan. Ssenariysini Ernest Lehman yozgan, musiqasini Richard Rodgers bastalagan. 20th Century Studios işlab çiqargan bu melodramatik harbiy myuzikl 1959-yilda Broadwayda sahnalaştirilgan şu nomli asarga asoslangan. U AQŞda 1965-yil 2-martda çiqqan va 5 ta «Oscar» mukofotiga sazovor bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Julie Andrews, Christopher Plummer, Bill Lee
·Ensiklopediyadan
The Sound of Music (1965) — Robert Wise rejissyorligida suratga olingan melodramatik harbiy myuzikl, unda boş rolni Julie Andrews ijro etgan. Film 1959-yilda Broadwayda sahnalaştirilgan şu nomli myuzikl asosida yaratilgan. Uning musiqasi va qöşiqlari matnini Richard Rodgers hamda Oscar Hammerstein II yozgan, librettosi muallifлари esa Howard Lindsay va Russel Crouse bölgan. Kinossenariysini Ernest Lehman yozgan. Film 4 ta nominatsiyada 2 ta «Golden Globe» mukofotiga, 10 ta nominatsiyada 5 ta «Oscar» mukofotiga sazovor bölgan. Bu film rejissyorning «West Side Story»dan keyingi ikkinçi filmi bölib, u uçun u «Eng yaxşi film» va «Eng yaxşi rejissyor» nominatsiyalarida ikkita «Oscar» olgan.
Myuzikl asosini Mariya fon Trappning «The Story of the Trapp Family Singers» (1949) kitobi taşkil etgan. Unga köplab maşhur qöşiqlar kiritilgan, jumladan «Edelweiss», «My Favorite Things», «Climb Evʼry Mountain», «Do Re Mi», «Sixteen Going On Seventeen», «The Lonely Goatherd», şuningdek, nomi bilan atalgan qöşiq.
Film 1964-yilning mart oyidan sentabrigaça Zalsburgda (Avstriya), Bavariyada (Germaniya) hamda Kaliforniyada (AQŞ) «20th Century Fox» studiyasida suratga olingan va Ted McCord tomonidan Todd-AO formatida, 70 mm kinoplyonkaga tuşirilgan. Film 1965-yil 2-martda Amerika Qöşma Ştatlarida, dastlab çeklangan namoyiş sifatida taqdim etilgan. Dastlabki tanqidiy munosabat aralaş bölsa-da, film katta tijorat muvaffaqiyatiga erişgan: 4 hafta ötib prokatda birinçi öringa çiqqan va 1965-yilning eng köp daromad keltirgan filmi bölgan. 1966-yil noyabrigaça «The Sound of Music» barça vaqtlardagi eng köp daromad keltirgan film bölib, «Şamol bilan ketdi»ni ortda qoldirgan va bu örinni 5 yil davomida saqlab qolgan. Film butun dunyoda şunçalik maşhur bölganki, 29 ta mamlakatda oldingi kassa yozuvlarini yangilagan. Dastlabki tört yarim yillik prokatdan va ikkita muvaffaqiyatli qayta çiqarilişdan söng film dunyo böylab 283 million tomoşabinni töplagan va jahon prokatida 286 million dollar yiğgan. Bu esa filmni inflyatsiyani hisobga olgan holda eng köp daromad keltirgan filmlar önliginin 6-örniga olib çiqqan (2549 million dollar).
2001-yilda film «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega» deb topilib, Milliy film reyestriga kiritilgan.
Amerika kino institutining reytinglari böyiça film quyidagi örinlarni egallaydi:
55-örin (1998) va 40-örin (2007) «100 ta film» röyxatida;
27-örin «100 ta ehtiros» röyxatida;
10-örin («The Sound of Music»), 64-örin («My Favorite Things») va 88-örin («Do Re Mi») «100 ta qöşiq» röyxatida;
4-örin «25 ta myuzikl» röyxatida;
41-örin «100 ta ilhomlantiruvçi film» röyxatida.
3Syujet
1-qism…
1-qism
1938-yil, Zalsburg, Avstriya, «öttizinçi yillarning sönggi oltin kunlarida». Mariya (Julie Andrews) — erkinlikni sevadigan yoş avstriyalik qiz bölib, Nonnberg abbatligida postulant sifatida xizmat qiladi va rohiba bölişni niyat qilgan. Uning juda jonli xarakteri, iştiyoqi va intizomsizligi boşlanğiç sahnada namoyon böladi: qiz toğ ötloqida qöşiq aytib raqs tuşadi («The Sound of Music»), ibodatga keçikadi («Morning Hymn/Alleluia»), bu esa ona-ibodatxona boşliği (Peggy Wood)ni biroz taşvişga soladi. Opa-singillar bilan fikr almaşuvidan («Maria») va qizning tavbasidan keyin uni beva qolgan Avstriya-Vengriya dengiz floti nafaqadagi zobiti Georg Ludwig von Trappning (Christopher Plummer) villasiga yetti farzandiga sentyabrgaça guvernantka sifatida yuborişadi («I Have Confidence in Me»).
Qizni uy xizmatkori Frants (Gilçrist Stuart) kutib oladi, şundan söng u harbiy odatlarini tark etmagan kapitan bilan tanişadi, kapitan esa uyda qatʼiy tartib örnatgan. Mariya bolalarning böyi böyiça saflanib, huştak çalinganda yurişiga guvoh böladi: 16 yoşli Liesl (Çarmian Carr), 14 yoşli Friedriç (Nicholas Hammond), sentyabrda 13 yoşga töladigan Louisa (Heather Menzies), Kurt (Duane Chase), 10 yoşli Brigitta (Angela Cartwright), seşanba kuni 7 yoşga töladigan Marta (Debbie Turner) va 5 yoşli Gretl (Kym Karath). Ekonom fraū Şmidt (Norma Varden) bolalarni sayrga jönatadi va Mariyani uning xonasiga olib boradi. Aynan şu payt qiz bolalarning birinçi hazil qurboni böladi — ular uning çöntagiga qurbaqa solib qöyişadi.
Oilaviy tuşlik paytida Mariya kapitanga çöntagidagi qurbaqa haqida gapirmaydi va bolalarga körsatgan mehribonligi uçun minnatdorlik bildiradi; bolalar uyalib, yiğlab yuborişadi. Poçtaçi Rolf (Daniel Truhitte) fon Trappga telegramma olib keladi, kapitan baronessa bilan uçraşiş uçun Venaga jönaşni niyat qiladi. Keçasi Liesl Rolf bilan boğda yaşirinça uçraşadi («Sixteen Going On Seventeen»), oşiqlar yomğirdan panohlanib, gazeboda raqs tuşişadi. Uxlaşdan oldin fraū Şmidt Mariyaga xotini vafotidan keyin kapitan uyni harbiy maydonga aylantirganini, öyin, musiqa va har qanday quvnoqlikni taqiqlaganini aytadi. Olti bola çaqmoqdan qörqib uning xonasiga yugurib kirişadi va birgalikda quvnoq vaqt ötkazişadi («My Favorite Things»). Şu paytda kapitan kutilmaganda paydo böladi va Mariya Lieslʼni himoya qiladi. Fon Trapp uning qaytişi bilan guvernantka barça qoidalarni özlaştirib oladi, deb umid qiladi.
Kapitan jönavdan keyingi kuni Mariya bolalarga xonasidagi pardalardan kiyim tikib beradi va ularni sayrga olib çiqadi, bu esa intizomdan çarçagan bolalar uçun nafas rostlaydigan payt böladi. Uning mehribonligi va sabri tufayli bolalar yangi guvernantkani butun qalblari bilan yaxşi körib qoladi; Mariya ularni ötloqda gitara jörligida qöşiq aytişga örgatadi («Do-Re-Mi»). Kapitan avtomobilda uyga, bölajak xotini baronessa Elsa Sçräder (Eleanor Parker) va ularning umumiy dösti «amakivaçça» Maks Detweiler (Richard Haydn) bilan qaytadi. U yöl böyidagi daraxtlarda ötirib, unga qöl silkitayotgan bolalarni darhol tanimaydi va bu unga tuyulgandir deb öylaydi. Rolf nasroniy… yöq — Rolf natsistlarning salomini berib, Detweilerga telegramma topşiradi. Hayron bölgan fon Trapp suvga sakrab tuşayotgan, qayiqda suzib ketayotgan bolalarni köradi, ular uning salomi paytida suvga yiqilişadi. Bolalarning kiyimi va maşğulotlaridan, şuningdek Mariyaning ularga yaqinlaşiş talabidan norozi bölgan fon Trapp guvernantkani monastirga qaytarmoqçi böladi, lekin baronessa oldida bolalarning qöşiq aytayotganini körib va ular bilan birga köp yillardan keyin birinçi marta kuylab, qizdan uzr söraydi, unga musiqa nima ekanini eslatgan qiz uni qolişga çaqiradi. Bölajak xotini va dösti bilan birga fon Trapp qöğirçoq teatri tomoşasidan zavqlanadi («The Lonely Goatherd»). Qöşiqdan taʼsirlangan Detweiler bolalarni Zalsburg şahar musiqa festivalida iştirok etişga taklif qiladi, ammo kapitan bunga qarşi çiqadi, çunki u bolalarga jamoat oldida kuylaşga ruxsat bermaydi. Uy ahli uni gitarada özlariga kuylab berişga köndiradi («Edelweiss»).
Baronessa kelişi munosabati bilan uyda bal uyuştiriladi; Mariya Kurtga anʼanaviy xalq raqsi Ländlerʼni örgatadi, unga oila boşliği ham qöşilib, qizning şerigiga aylanadi va raqs eng yuqori nuqtaga çiqqanda qattiq quçoqlaşadi. Qiz kapitanga oşiq ekanini tuşunadi, lekin his-tuyğulari çalğitib, qizarib, qölini böşatadi. Georg ham Mariyaga befarq emas. Bolalar mehmonlar oldida çiqiş qilişadi («So Long, Farewell»). Janob Zeller (Ben Wright) yaqinda Anşlyus bölişini ima qiladi, şunda fon Trapp uni orkestrni boşqarişga taklif qilganini aytadi. Kapitanning Mariyaga bölgan moyilligini sezgan baronessa qiz bilan xonasida yakka gaplaşadi va öz raşkini yaşirib, uni abbatlikka qaytişga köndiradi, şundan söng Detweilerga «katta yutib oldim», deydi. Mariya yozuv qoldirib, şoşilib villadan ketadi.
Antrakt
2-qism
Baronessa bolalar bilan aloqa örnatişga urinadi, lekin bu unga muvaffaq bölmaydi. Mariyasiz bolalar Detweilerning taklifi bilan istamay qöşiq aytişadi. Ota ularga Mariya qaytmasligini va yozuvida monastirni soğinganini, uyda endi guvernantka bölmasligini, ularda esa yangi ona paydo bölişini aytadi. Bolalar istamay baronessani öpişadi, şundan söng qizni topiş uçun monastirga borişadi, ammo u yolğizlikda qolgani uçun ularni çiqarib yuborişadi. Ona-ibodatxona boşliği qizning fon Trappga bölgan his-tuyğularidan qoçmoqçi ekanini bilgaç, uni villaga qaytib, özi uçun yaratilgan hayot bilan yaşaşga çaqiradi («Climb Evʼry Mountain»). Bolalar otasiga örmon mevalari terişga borganliklarini va ulardan töyib yeganliklarini aytib yolğon gapirişadi; ota keçki ovqatni bekor qilişga qaror qiladi va jilmayadi. Aka-opalar qaytib kelgan Mariyani xursandçilik bilan qarşi olişadi («My Favorite Things»). Kapitanning unaştirilganini bilgaç, qiz boşqa örinbosar topilgunça qolişga rozi böladi. Biroq kapitanning Mariyaga bölgan his-tuyğulari özgarmagan. Baronessa kapitanga na uning, na pulining kerakligini körib, uni qöyib yuboradi. Georg va Mariya öz his-tuyğularini bir-biriga izohlaşadi («Something Good») va turmuş qurişadi. Töyda kelinning libosi rohibalar va mehmonlarning kiyimlaridan keskin farq qiladi. Yangi turmuşga çiqqanlar asal oyini ötkazayotganda, Maks bolalarni otalarining istagiga qarşi Zalsburg festivaliga tayyorlaydi. Gauleyter bölgan janob Zeller fon Trappning okrugda Reyx bayroğini osmagan yagona odam ekanidan xavotirda. Natsistlar rejimining tarafdoriga aylangan Rolf Lieslʼga otasi uçun Berlindan kelgan telegrammani beradi.
Avstriyada Anşlyus natijasida natsistlar rejimi örnatilganini bilgan oşiqlar uyga qaytişadi; kapitan villa kiriş joyi ustiga osilgan natsistlar bayroğini yirtib taşlaydi. Liesl unga telegrammani topşiradi va ögay onasiga Rolf bilan hamma narsa tugaganini aytadi; Mariya qizni tinçlantiradi («Sixteen Going On Seventeen»). Fon Trappga Bremerhafenda joylaşgan nemis harbiy-dengiz bazasiga kelib, flot komissiyasidan ötiş kerakligi haqida xabar beriladi. Anşlyus va gitlerçilarga qatʼiy qarşi çiqqan kapitan oilasiga darhol mamlakatni tark etişlari kerakligini aytadi. Öşa keçqurun fon Trapp oilasi maşinani villa hududidan itarib çiqarib, Şveysariyaga qoçişga urinadi; ularni derazadan xizmatkor Frants kuzatadi. Ularni villa yonida kutib turgan, Zellerning boşçiligidagi şturmovik otryad töxtatadi. Reyxga xizmat qilişni istamagan fon Trapp jönab ketişni keçiktiradi va gauleyterni işontirişga urinib, oilaviy xor ansambli aʼzosi sifatida Zalsburg festivalida, qöriqlanadigan teatrda ular bilan birga bölişi şart ekanini va konsertdan keyin harbiy burçini bajariş uçun albatta jönaşini aytadi. Zeller ularni kuzatib borişni talab qiladi va şundan söng uning odamlari kapitanni Bremerhafenga olib boradi.
Festivalni askarlar qattiq nazorat qilib turadi. Birgalikdagi qöşiqdan («Do-Re-Mi») keyin Georg gitara bilan çiqadi («Edelweiss»), unga oila aʼzolari qöşiladi va avstriyaliklar qöşiqni davom ettiradi. Detweiler uzoq oilaviy ayrilişdan oldin qöşimça çiqiş eʼlon qiladi («So Long, Farewell»). Tomoşa tugagaç, birinçi mukofotni topşiriş marosimiga kelmay, ikki marta qarsak çalingandan söng, oila qoçib ketadi va abbatlikdan boşpana topadi; ona-ibodatxona boşliği ularni qabristonga yaşiradi. Köp ötmay jigarrang köylakli askarlar yetib kelib, monastirni tintuv qilişadi. Oilani topgan Rolf huştakni çalişga tayyorlanadi va Georgni töpponça bilan tahdid qiladi, ammo yigitda öq otişga jurʼat yetmaydi. Rolf yordam çaqirayotgan paytda fon Trapplar gauleyterning maşinasida qoçib ketişadi. Taʼqib qilişga urinayotgan askarlar maşinalar işga tuşmayotganini körişadi, çunki ikki rohiba motor qismlarini yeçib olgan, buni ular ona-ibodatxona boşliğiga tan olişadi. Ertasi kuni ertalab çegaraga yetib kelgan fon Trapp oilasi toğlar orqali piyoda Şveysariyaga yöl oladi — xavfsizlik va erkinlik tomon. Film tepalik tekisligining panoramali tasviri bilan yakunlanadi.
4Tarixiy asos
Filmda körsatilganidek, natsistlar tomonidan Germaniyaga qöşib olingan Avstriyadan oilaning tunda qoçişidan…

Filmda körsatilganidek, natsistlar tomonidan Germaniyaga qöşib olingan Avstriyadan oilaning tunda qoçişidan farqli ölaroq, fon Trapplar villani yaşirinça tark etganlaridan bir hafta ötib, çiptalarni kutişgandan söng poyezdda Italiyaga jönab ketişgan. Zadar şahrida tuğilgan Georg fon Trapp özi va oilasi uçun Italiya fuqaroligi huquqlarini olgan.
Köp ötmay oila çet elga — AQŞ ga Buyuk Britaniya orqali birinçi konsert safari uçun yöl oldi va 1939-yilda Yevropaga qaytib, Skandinaviya böylab sayohat qilişdi, Uçinçi Reyx çegaralaridan taşqarida şaharlarda konsertlarini davom ettirişni umid qilişgan. Ular bir neça oy davomida Zalsburgga ham qaytib kelişgan, söng Şvetsiyaga qaytib, safarni yakunlaşgan. U yerdan Norvegiyaga, söngra 1939-yil sentyabrda AQŞ ga jönab ketişgan va boşlangan uruş tufayli öşa yerda qolişgan.
5Qöşiqlar
Alohida körsatilganlardan taşqari barça qöşiqlarning musiqasini Richard Rodgers, sözlarini Oscar Hammerstein…
Alohida körsatilganlardan taşqari barça qöşiqlarning musiqasini Richard Rodgers, sözlarini Oscar Hammerstein II yozgan.
Ijro tartibida:
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Звуки музыки (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.