The Spiral Staircase

Voqea 1906-yilda Yangi Angliyadagi kiçik şaharçada bölib ötadi. Lol qiz Helen McCord (Dorothy McGuire) mahalliy mehmonxonada joylaşgan kinoteatrda film tomoşa qilmoqda. Film tugagaç, yuqoridan baland ovoz eşitiladi. Kinomexanik zinadan yugurib çiqib, xonalardan birida böğilgan oqsoq qizni topadi. U şaharçada jismoniy nuqsoni bölgan qizlarni öldiriş qatoridagi navbatdagi qurbon böldi. Yangi mahalliy şifokor, doktor Brian Perry (Kent Smith) jasadni körgani kelganda, u yerda bu şaharçada köp yillar işlagan keksa doktor Harvey bilan uçraşadi. Helen hayoti uçun xavotirlanib, Perry uni miss Warren uyiga arava bilan olib borişni taklif qiladi; Helen u yerda xizmatkor bölib işlaydi va töşakka mixlangan xöjayinni parvariş qiladi. Yölda Perry Helenni nutqini tiklaşga undaydi va uni Bostonda taniş şifokorga, lol bölişning yangi davolaş usulini işlab çiqqan odamga olib borişni taklif qiladi. Uni bir bola töxtatadi: u aravani töxtatib, doktordan kasal onasini zudlik bilan körib kelişni söraydi. Perry Helenni yolğiz uyga jönatadi, özi esa bemorning oldiga ketadi.

Helen uyga yaqinlaşganda yomğir quyiladi; qoronğuda u kalitlarini tuşirib yuboradi, şu paytda kimdir daraxt orqasidan uni kuzatadi. Helen uyga kirib, miss Warrenning yotoq xonasiga zina bilan kötariladi. U bir daqiqa töxtab, oynaga qaraydi; şu lahzada kimdir yaşirinib turib uni diqqat bilan kuzatadi va qizning oğzi yöqdek tuyulади. Helen miss Warrenning xonasiga kirganda, u qizni bu uyda xavf ostida ekanligidan ogohlantiradi va darhol ketişni talab qiladi. Köp ötmay uyga konstebl keladi: u profesor Albert Warrenni (George Brent), miss Warrenning ögay öğlini xabardor qiliş uçun keladi; qotil şu atrofda ekanini aytib, ehtiyot bölişni söraydi va ayniqsa Helenning xavfsizligiga eʼtibor berişni iltimos qiladi. Profesor konstebelni tinçlantirib, hammasini özi hal qilişini aytadi, konstebl esa ketadi.

Miss Warrenning tartibsiz öğli Steve (Gordon Oliver), Parijdan yangi qaytgan, profesor Warrenning kotibasi Blançe (Ronda Fleming) bilan munosabat boşlaydi. Miss Warrenda xuruj boşlanadi; Helen Steveni çaqiradi, u efir yordamida qizni öziga keltiradi. U ketgaç, miss Warren uning qaytganidan afsuslanadi va u bilan birga doimo baxtsizlik kelişini aytadi. Şu orada pastda profesor Steveni masʼuliyatsizlikda ayblaydi, Steve esa uni Blançni öziga qaratib olgani uçun hasad qilişda aybdor deb javob beradi.

Köp ötmay miss Warren çaqirgan doktor Perry keladi. Ular yolğiz qolganda miss Warren doktorga aytadiki, uning kuçi unga ölgan eri ni eslatadi; eri öğillarini ojiz deb hisoblab, ulardan nafratlangan edi. Helen xavfsizligidan xavotirlangan miss Warren doktor Perrydan uni öşa keçasi olib ketişini talab qiladi. Doktor Perry buni vaʼda qilib, miss Warrenga efir yozib beradi. Biroq köp ötmay efir şişasi sirli ravişda ğoyib böladi va oxir-oqibat profesor xizmatkorni yaqin şaharçadan efir olib kelişga jönatadi. Onasiga vaqtinçalik quvvat beruvçi vosita sifatida profesor brendi işlatişga qaror qiladi va buning uçun oşpaz ayol (Elsa Lançester) bilan birga spiral zina orqali yertölaga şişa oliş uçun tuşadi. Profesor kerakli markani tanlayotganda, oşpaz tasodifan şamni yiqitadi va qoronğuda bir şişani özi uçun yaşirib qöyadi. Miss Warrendan çiqqaç, Perry Helenni öşa keçasi uydan ketişga va u bilan mutaxassisga borişga undaydi. Perry Helenga uning lolligi bolaligidagi psixologik travma tufayli ekanini bilişini aytadi: u ota-onasining öz uylarida yonib ketganini körgan edi. Ammo şu payt Perryni telefonga çaqirişadi va u şoşilinç çaqiruvga ketadi, Helenga bemorning ismi va telefon raqami yozilgan qoğozni qoldiradi. Perry öşa keçasi qaytişini vaʼda qiladi.

U ketgaç, Helen doktorga turmuşga çiqiş haqidagi xayollarga beriladi, lekin töy marosimida "ha" degan sözni ayta olmaydi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Blançe Helenga Steve bilan munosabatlaridan norozi ekanini va şu sababli Helen bilan birga uydan ketişga qaror qilganini işonç bilan aytadi. Blançe çamadonini oliş uçun yertölaga boradi va yölda mast bölib qolgan oşpaz ayolni köradi. Yertölada Blançe şamolning uvullaşidan dahşatga tuşadi, lekin taniş odamni körib tinçlanadi. Biroq uning tinçligi zudlik bilan dahşatga aylanadi: öşa odam soyadan çiqib, uni böğadi.

Şu orada yuqorida miss Warrenning hamşirasi, mijozining haqoratlariga endi çidamay, ham işdan ketadi; profesor Steveni otlarni egarlab, uni şaharga olib borişga yuboradi. Keyin profesor Helenga Blançega xat olib borişni buyuradi. Helen yertölaga tuşib, u yerda allaqaçon ölgan kotibani topadi. Yertölada kutilmaganda Steve bilan töqnaşgan Helen uni Blançni öldirgan deb öylaydi. U Steveni xonalardan birida qamab, yuqoriga yugurib çiqişga muvaffaq böladi.

Helen Perry qoldirgan raqamga qönğiroq qilişga urinadi, lekin telefonistka oldida raqamni ayta olmaydi. Koridorda profesor bilan uçraşgan Helen unga şoşilib yozadi: Steve Blançni öldirgan. Helenni miss Warrenning xonasida xavfsiz saqlaş niyatida körsatib, profesor uni zina bilan yuqoriga olib çiqadi va oynaning yonida töxtaydi. U Helenga öz aksiga qaraşni talab qiladi, unda oğiz yöq; söngra sovuqqonlik bilan uni öldirişni niyat qilganini aytadi, çunki jismoniy nuqsonli odamlarga joy yöq deydi. Profesor Helenning öldirilişini oldindan rejalaştirganini aytadi. Buning uçun u efirni yaşirgan, xizmatkorni jönatgan, içkilikka öçgan oşpazning şişani öğirlab içib olişiga sabab bölgan va Blançni ham öldirgan, çunki barça mumkin bölgan guvohlar va himoyaçilardan qutulmoqçi bölgan. Profesor maqsadi otasi nafrat qilgan barça zaiflik va nomukammallik belgilarini yöq qiliş ekanini eʼlon qiladi. Maniakning qölidan qutulib, Helen miss Warrenning xonasiga yugurib kiradi va uni uyğotişga urinadi. Aynan şu paytda eşikni konstebl taqillatadi va Perry hali bemorini tark eta olmasligi haqida yangilik olib keladi.

Konstebl aravasiga qaytadi; Helen yopiq derazaga urib, uni yordamga çaqirmoqçi böladi, ammo konstebl bu tovuşni darvoza urilişi deb öylab ketib qoladi. Helen Steveni ozod qiliş uçun yertölaga yugurадi, lekin uni uşlaşga tayyor turgan profesorni körib, orqaga buriladi. Profesor uning ketidan quvmoqçi böladi, ammo miss Warren Helenni himoya qiliş va maniakni yöq qiliş uçun qölida töpponça bilan zinaga çiqqanda, unga öq uzadi. Keyin miss Warren Helenga Steveni ozod qilişni buyuradi; Steve kelganda esa undan keçirim söraydi. U qotil Steve deb öylaganini tuşuntiradi, çunki profesor barça qotilliklarni Steve uyga kelgan paytlarda sodir etgan. Miss Warren hayajondan huşini yöqotganda, Steve Helenga darhol Perryni çaqirişni söraydi. Helen telefonga yaqinlaşib, göşakni oladi va telefonistkaga raqamni aytadi; u yana gapira boşlagan.