The Square

Ssenariy muallifi — Ruben Östlund

Rejissyor-postanovşik — Ruben Östlund

Prodyuserlar — Erik Gummesson, Filipp Bober

Operator — Fredrik Wenzel

Montaj — Yakob Sekker Şulsinger

Rassom-postanovşik — Josefin Åsberg

Kostyum rassomi — Sofiya Krunegård

Film syujeti rejissyor Ruben Östlund va prodyuser Kalle Boman 2014-yilda Vernamodagi Vandalorum muzeyida insttalyatsiya joylaştirganda öylab topilgan. Rassomlarga yöllagan murojaatida ular şunday yozgan: «Kvadrat — işonç va ğamxörlik ziyoratgohidir. Unda biz hammamiz teng huquq va majburiyatlarga egamiz». Ssenariy ustida işlayotganda Östlund köplab sanʼat galereyalariga taşrif buyurgan.

Filmning boşlanişi ham haqiqiy voqeadan ilhomlangan: Göteborgda Östlund bir ayolning erkakka yugurib kelib, kimdir uni öldirmoqçi ekanini aytganini körgan. Şunda boşqa bir erkak yugurib kelib baqirgan. Keyin maʼlum bölişiça, bu hiyla bölib, şu paytda Östlundning mobil telefoni öğirlangan.

Bir sahnada sindrom Turett kasalligiga çalingan erkak ommaviy tadbirda baqiradi. Östlundning aytişiça, bu şved teatrlaridan birida sodir bölgan haqiqiy voqeadan ilhomlangan va u xafa böliş xavfisiz körsatilgan, çunki uning fikriça, uning asarlarida barça odamlar satirik tarzda tasvirlanadi. Boşqa sahnada artist Oleg Rogozin muzeyning boy homiylarini maymun rolida öynab köngil oçiradi. Bu sahna rassom Oleg Kulik voqeasidan ilhomlangan, u Stokgolmdagi tadbirlardan birida it qiyofasida odamlarga hujum qilgan. Östlund Gi Gi Allin tipidagi qahramonni yaratişni ham körib çiqqan, ammo bu juda «ekstremal» bölişini hisobga olib, hayvonlarga taqlid qiliş mavzusiga qaytgan. Sahnani yaratişda uning konsepsiyasi şunday bölgan: «bu jahon miqyosida tan olingan artist yovvoyi hayvonga öxşab yuradi. U smoking kiygan odamlar töla xonaga kirganda nima böladi?» Filmda parodiya qilingan yoki eslatib ötilgan boşqa rassomlar orasida Julian Sçnabel va Karl Hammoud ham bor.

Haqiqatda mavjud bölgan argentinalik rassomа Lola Arias filmning asosiy asarini yaratişda iştirok etmagan va rejissyor Ruben Östlundni uning ismidan roziligisiz foydalanganlikda jamoat oldida ayblagan. Östlund bu daʼvoni rad etib, Arias rozi bölganini va ularning özaro munosabatini notöğri eslayotganini aytgan. U öz gapining töğriligini «Kvadrat» yaratilişi haqida Lola Arias bilan olgan intervyu şaklidagi dalil bilan tasdiqlagan.

2020-yil iyun holatiga köra, «The Square» Rotten Tomatoes saytida 217 ta şarhga asoslangan 85 % maʼqullaş reytingiga va 7,51/10 örtaça bahoga ega. Saytdagi tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «„Kvadrat“da ssenariy muallifi va rejissyor Ruben Östlund odatdagidek jasur bölib, unutilmas darajada ğayrioddiy asar taqdim etadi, uning murakkab mavzulari fikrga undaydigan natija beradi». Metacritic saytida film 33 ta tanqidiy baholaşga asoslangan 100 balldan 73 ball oldi, bu «umuman olganda ijobiy şarhlar» degani.

Variety naşrining Owen Gleiberman filmni «zamonaviy sanʼat dunyosi tanazzulining nafis darajada şafqatsiz tanqidi» deb atagan va tasvirlangan muzey oçközlik bilan harakatlanişini taʼkidlagan, şuningdek filmning «Force Majeure»dan köra ğayriodatiy, ammo kamroq samarali ekanini aytgan. Peter Bradşaw The Guardian naşrida filmga tört yulduz qöygan va uni «keng kölamli va jasur syurrealistik satira» deb baholagan. Todd McCarthy The Hollywood Reporterʼda filmni «aqldan ozgança darajada ambitsiyali va köpinça bezovta qiluvçi» deb atagan, uning juda köp narsani qamrab olişga urinayotgan bölişi mumkinligini, ammo taʼsir körsatişini taxmin qilgan.

Robbie Collin The Daily Telegraph uçun yozgan şarhida filmga tört yulduz bergan, birinçi soatni aqlli satirik, keyingi sahnalarni esa dahşatli deb topgan. Aksinça, IndieWire tanqidçisi Eric Kohn filmga haddan taşqari berilib ketiş va tuzilmaning yöqligidan norozi bölgan, uni «yagona hikoyani izlab tomoşabinga taşlangan ğalati ğoyalardan iborat Pollock rasmi» deb atagan, ularning baʼzilari boşqalaridan yaxşiroq saqlanib qolgan. Sight & Sound uçun şarh yozgan Giovanni Marçini Camia filmning juda çözilganini taʼkidlagan, ammo keçki ovqat sahnasini «haqiqiy mahorat» deb atagan va uning fikriça, bu sahnadan ajoyib qisqa metrajli film çiqişi mumkin edi.