The Star

1944-yil 22-iyun. Qizil Armiya asta-sekin SSSR Davlat çegarasi çiziğiga çiqmoqda. Belarus hududini ozod qiliş uçun «Bagration» operatsiyasi boşlanadi. Ortda uruşning oğir, azob-uqubatli 3 yili, duşman tomonining yuz minglab halok bölgan askarlari, tor-mor etilgan önlab divizиyalari qolgan, oldinda esa yakuniy va hal qiluvçi ğalaba yili — 1945-yil turibdi. «Zvezda» — duşman orqasida işlayotgan 1-Belarus frontining 7 nafar sovet razvedkaçisidan iborat leytenant Travkin guruhining çaqiruv belgisi.

Armiya razvedka bölimi boşliği diviziya komandiriga duşman orqasiga razvedkaçilar guruhini yuboriş vazifasini qöyadi, çunki mavjud maʼlumotlarga köra, öşa yerda qayta guruhlaniş bölayotgan va zaxiralar hamda tanklar sonini aniqlaş zarur.

Leytenant Travkin guruhi («Zvezda» radioçaqiruvi) tunda «Tigr» tanklari pozitsiyalari yonidan duşman xandaqlarini kesib ötadi, ammo nemis askarlari ularni tasodifan payqab qoladi. Ertasi kuni ov boşlanadi, razvedkaçilar botqoqqa yaşirinib qutulişga muvaffaq böladilar. Nemis felʼdfebel botqoqqa MP-40 avtomatidan öq uzadi, ammo natija bermaydi.

Ertasi ertalab razvedkaçilar kölga çiqadilar, uning qarama-qarşi qirğoğida nemis gospitali körinadi. Razvedkaçilar gospitaldan qaytayotgan nemis yefreytorini (kitobga köra — Emmanuil Kazakeviç asaridagi Karl Gille) asir oladilar. Yefreytor Vermaxtning 131-piyoda diviziyasi muhandislik qismidan edi. Asirning körsatuvlaridan maʼlum böladiki, bu hududda SS «Viking» 5-tank diviziyasi kuçlari töplanmoqda. Söroqdan keyin asir yöq qilinadi.

Keyinroq razvedkaçi Mamoçkin SS-gauptşarfyurer Villibald-Ernst Bennekeni asir oladi, filmda u «„Westland“ polki ştabi zobiti» deb ataladi. Nemisda öz qismining joylaşuvi, şuningdek, texnika tuşirilayotgani ehtimol bölgan bir stansiya belgilangan xarita böladi. Travkin askarlar Bykov va Vorobyovni stansiyaga yuborişga qaror qiladi, ular nemis yuk avtomobilining kuzoviga heç kim sezmasdan çiqib olişadi, maşinada «Viking» SS diviziyasining motorlaştirilgan non pişiriş roti emblemasi bor edi. Maşinalar stansiyaga yetib kelganda, hamroh SS-çilar razvedkaçilarni payqab qoladi, ammo şu paytda sovet aviatsiyasi hujumi boşlanadi va razvedkaçilar yölda ötib ketayotgan nemis askarini otib öldirib, qoçib qutulişadi. Razvedkaçilar stansiyada yoğoç tank maketlari örnatilganini va stansiyaning özi sovet qöşinlarining eʼtiborini çalğitiş uçun işlatilayotganini aniqlaydilar. Stansiya hududidan çiqib ketişga urinişda askar Bykov bilan SS-şturmbannfyurer Dille örtasida töqnaşuv böladi (bu familiyani keyinroq ovoz zamonidan eşitadi, u Kazakeviç kitobida ham tilga olinadi). Dille Bykovni piçoq bilan yaralaydi, ammo özi Vorobyov tomonidan piçoq bilan öldiriladi. Vorobyov ölgan şturmbannfyurerning hujjatlarini oladi va ölim oldida turgan Bykovni öz odamlariga olib kelişga muvaffaq böladi, ammo Bykov olgan yaralaridan vafot etadi.

Yangi maʼlumotlarga asoslanib, Travkin tunda Mamoçkin va Anikanovni karyer yaqinidagi boşqa stansiyaga yuboradi. Bu stansiyada razvedkaçilar poyezd tarkibidan tuşirilayotgan köplab tanklarni köradilar. Razvedkaçilar nemis zobitini (kitobda bu SS-oberşturmfyurer Artur Vendel, «Viking» diviziyasi kvartirmeyster bölimidan) asir oladilar. Vendel körsatma berişdan boş tortadi, ammo uning hujjatlarida duşmanning kuçlari va RKKA ikki frontiga kutilmagan halokatli zarba beriş niyati haqida yetarli maʼlumot bor. Biroq olingan maʼlumotni Markazga yetkaziş muammo böladi, çunki örmon yölidan yarim lentali «Kettenkrad» Sd.Kfz.2 mototsiklida ötayotgan nemis patrul guruhi şubhali butalarga öq uzadi, öqlar razvedkaçilardan biri, serjant Brajnikovni yaralaydi va radiostansiyani şikastlaydi. Öz odamlari bilan boğlaniş uçun Travkin nemis aloqa punktiga hujum uyuştirişga qaror qiladi. Şu vaqtda nemis aloqaçisi askar Vorobyovni öldiradi, ammo özi darhol Mamoçkin tomonidan halok qilinadi. Razvedkaçilar radiostansiyani qölga kiritadilar. Otişma ovozini eşitib, SS-çilar guruhi yetib keladi, otişma boşlanadi, unda tasodifiy öqdan asirga olingan SS-chi Vendel halok böladi. Taʼqibçilarni uşlab turiş va ularni asosiy guruhdan çalğitiş uçun Brajnikov halok böladi.

Nemislar tomonidan quvilgan razvedkaçilar taşlandiq omborxona çordoğiga yaşirinadilar va trofey radiostansiyasi yordamida öz odamlariga qölga kiritgan maʼlumotni uzatadilar. Ularni topişadi, nomutanosib jang boşlanadi. Nemislar olov purkagiç olib keladilar va omborxonani yoqadilar, u bilan birga qolgan 5 nafar razvedka askari ham yonib ketadi. Sönggi kadr: yonayotgan omborxona oldida turgan SS pulemyotçisi boşidagi kaskani yeçadi. Bu lahza jangdan keyingi çarçoq, şuningdek, loyiq raqibga hurmat körinişida ham qabul qilinişi mumkin.

«Zvezda» guruhi yöq qilinganidan keyin ştabda qiz-radistka Katya guruhni çaqirişga urinadi va bir neça marta takrorlaydi: «Zvezda, men Yer. Yerga javob bering, qabul». Şu sahnadan keyin ovoz zamonidan (kapitan Andrey Baraşkin nomidan) şunday hikoya qilinadi:

Travkin va Marçenko guruhlari uzoq vaqt bedarak yöqolgan deb hisoblandi va yaqinlarining sörovlariga «Ular haqida heç narsa maʼlum emas» degan javob kelar edi. Faqat 1964-yilda barça razvedkaçilar Vatan uruşi ordeni bilan, I darajali, vafotidan keyin mukofotlandi. Ammo har bir bahorda, har bir may oyida halok bölganlarning ruhlari Polşa, Çexiya, Slovakiya, Germaniya dalalaridan — hamma yoqdan — öz tuğilgan yurtlariga, uçun jonini bergan gullagan Vatanini köriş uçun intiladi…