The Story of Voyages

Asosiy rollar ijroçilari va suratga oliş guruhi aʼzolarining röyxatlari film titrlari asosida tuzilgan, epizodlardagi aktyorlar röyxati esa IMDb sayti maʼlumotlariga köra berilgan.

«Skazka stranstviy»ning dastlabki ssenariy varianti Aleksandr Mitta tomonidan yozilgan edi. Ssenariy işini uning oldingi kinokartinalardagi hammualliflari, dramaturglar Yuliy Dunskiy va Valeriy Frid yakunlaşi kerak edi. Mitta ularni şakllangan muallif jamoasi, «yagona butun» sifatida körardi. Biroq tölaqonli hamkorlik uzoq davom etmadi va Dunskiyning soğliği yomonlaşgani sababli töxtatildi. U köp yillar davomida nafas yöllari kasalligidan aziyat çekardi. Natijada ssenariyni Frid va Mittaning özi qayta işladi. Şu sababli rejissyorning bahosiça, yakuniy variant «böşaşgan» çiqdi, unda «teşiklar», «ortiqça köp narsalar» aniqlandi va umuman olganda «ikki hikoya heç qaçon birlaşa olmadi».

Mittaning sözlariga köra, «Skazka stranstviy» u uçun «ança xavfli» kinoeksperiment edi, çunki undan oldin u filmlarni «alohida bolalar uçun, alohida kattalar uçun» suratga olgan edi. «Skazka stranstviy» esa bir xil darajada «qiziqarli» bölişi uçun möljallangan edi. Rejissyorning ssenariy tavsifida film «Rojdestvo ertaklari» janriga kiritilgan va uning komediya yoki tragikomediya janriga yaqinligi qayd etilgan. Mitta bolalarni ekrandagi tragik va qörqinçli vaziyatlardan asraş kerak degan pozitsiyani qöllab-quvvatlamasdi, çunki rejissyorning fikriça, bolalar ertak qahramonlari bilan birga qörquvni yengişni va özlarida mehr-şafqatni kaşf etişga intilişni örganadi. Mittaning taʼkidlaşiça, bu maʼnoda «Skazka stranstviy» Ğarb kinematografidagi dahşat filmlari janri bilan heç qanday umumiylikka ega emas, u yerda dahşat «insonni bostiradi, kamsitadi, oyoq osti qiladi». Şu bilan birga, haqiqiy sanʼat «janrlar bölinib, köpayadigan joyda» rivojlanadi, deb hisoblagan rejissyor zamonaviy tomoşabin, agar unga, birinçi navbatda, «qiziqarli kino tomoşa» taklif qilinmasa, kinoteatrlarga bormasligiga işonardi. Şu sababli u öz ertagini «romanning batafsilligi va dalilliligi bilan», «jonli hayotning işonçliligi bilan» suratga olgan.

«Skazka stranstviy»da Mitta Konstantin Stanislavskiyning ijodiy usuli (harakatli tahlil) ğoyalarini Sergey Eyzenşteynning kinematografik ğoyalari (attraksionlar montaji) bilan birlaştirdi. Kartina öz davrining şaroitida kinodagi metafora muammosining yeçimi bölişi kerak edi. Masalan, Mitta ajdahoning orqasidagi qişloqni «Skazka stranstviy»ning muhim detal-tizimi, kiçik «baxtli mamlakat» deb belgilagan. Rejissyorning ijodiy usuliga köra, bu detal-tizim dramaning rivojlanişiga va tomoşabinlarning taklif etilgan vaziyatlarga faol jalb etilişiga xizmat qilgan: «Baxt ajdaho qözğalgunça davom etadi, şundan keyin ekologik halokat boşlanadi». 2008-yilda «Rossiyskaya gazeta»ga bergan intervyusida Mitta ajdaho orqasidagi «jannat» epizodida, ajdaho «ertami-keçmi» uyğonişi va yaşovçilarning farovonligi tugaşi haqida, sovet iqtisodiyotining «neft»ga boğliqligi bilan boğliq taşviş metaforik tarzda ifodalanganini aniqlaştirgan: mamlakat «neft bilan oziqlanardi» va «oyoq ostida töplangan bu zaxiralarni sarflardi». Rejissyorning fikriça, bunday «mört», barqaror bölmagan «jannat» metaforasi öşa paytda tuşunilmagan.

Yana bir misol — şaharga Vabo kirib kelgan sahnalar bölib, Mittaning fikriça, ular 1968-yilda Çexoslovakiyaga bostirib kiriş bilan boğliq voqealarga işora qilgan. Uning bu işorasi çex tomoni tomonidan töğri talqin qilingan, şu sababli ÇSSRda suratga oliş paytida mahalliy muharrirlar Mittadan Vabo iştirokidagi sahnalarni filmdan «kesib taşlaş»ni talab qilgan. Rad etgan Mitta «Skazka stranstviy» ssenariysi aynan Moskvada tasdiqlanganini körsatib, sahnalar qoldirilgan. Şunga qaramay, rejissyorning sözlariga köra, öşa paytda çex muharrirlari unga qarşi SSSRga arz yuborgan.

Mittaning rejasiga köra, Andrey Mironovning qahramoni — yaxşi, köp narsani biladigan va qila oladigan, ammo «soçilib ketgan» va doim çalğib turadigan inson. Oldinga uni aynan Martaning «temir iradasi» boşlaydi, uning maqsadi va burç hissi bor. Irodaning zöriqişi va bilim hamda mahoratning «töğri» qöllanilişi natijasida ular göyo ilojsiz vaziyatlarda yeçim topadilar (asirlikdan ozodlikka çiqadilar) va haqiqiy «möʼjizalar» yaratadilar (Vabo şahardan haydaladi). Mitta filmning final sahnasini quyidagiça izohlagan. Orlando yölda Marta bilan uçraşgan ikki bolani Vabodan qutqarib halok böladi. Ammo u qayta tirilib, öz tirilişi bilan «öz kamçiliklarida allaqaçon halok bölayotgan» Mayni ham qutqaradi. Şunday qilib Orlando yordamida yigit «kötarilib, poklanib, uçib ketadi». May Orlandoning işini davom ettiradi — «odamlarga salomatlik va tinçlik olib keladi», va yangi ixtirolar hamda rejalar böladi.

«Skazka stranstviy»ni birgalikda işlab çiqariş uçun uçta mamlakat kelişib oldi: Sovet Ittifoqi («Mosfilm» kinostudiyasi, «Sovinfilm» Butunittifoq birlaşmasi iştirokida), Çexoslovakiya Sotsialistik Respublikasi («Barrandov» kinostudiyasi) va Ruminiya Sotsialistik Respublikasi («Bukureşti» kinostudiyasi). Filmning byudjetining bir qismi Şarqiy Yevropa kinostudiyalarining «Mosfilm» oldidagi qarzlarini işlab beriş hisobiga şakllandi.

Rejissyorlik ssenariysini işlab çiqiş bosqiçi 1981-yil sentabrdan yil oxirigaça davom etdi. Kartinaning tayyorgarlik bosqiçi 1982-yil 4-yanvarda «Mosfilm» pavilyonlarida dastlabki kinosinovlar ötkazilişi bilan boşlandi: Orlando va Marta rollari uçun aktyorlar Andrey Mironov va Tatyana Aksyuta sinovdan ötdi. Orlando roli uçun Mironov yagona daʼvogar emas edi, dastlab aktyor Leonid Filatov nomzodi ham körib çiqildi. U Aleksandr Mittaning oldingi «Ekipaj» filmida boş rollardan birini ijro etgan edi. Rejissyor, Filatovning ertak filmlarida tajribasi yöqligiga qaramay, u filmni «falsafiy allegoriya darajasiga kötara olişi»ga, Mironovning öyini esa kartinani «hayotning asosiy qadriyatlari haqidagi tragik klounada»ga aylantirişiga işongan. Filatov ikkilanayotgan Mittaga «nozik» tarzda özi yakuniy tanlovni qilişni taklif qilgan, şu bilan birga öz qiziqişini namoyon etmagan va unga taʼsir qilmagan. Mironov esa aksinça, filmda iştirok etiş uçun «kuraşgan»: Mittani uyiga taklif qilgan va konsert uyuştirgan — qöşiq aytgan va «hazillar yoğdirgan». Köp improvizatsiyalarga ega ssenariyni öqib çiqqaç, Mitta Filatovni rad etişga majbur böldi. Rejissyor keyinçalik eʼtirof etganidek, bu u körgan «eng yorqin» aktyorlik benefisi bölgan va Mironov Filatovga «birorta ham imkoniyat qoldirmagan».

Kiçkina May roli uçun Mitta uzoq vaqt «aqlli va baquvvat» bolani topa olmadi. Yetti yoşli Ksyuşa Piryatinskayani u birinçi marta muzlik maydonida körgan. Rejissyor öşa paytda qizçada nimadir çiqmayotganini, u yiğlayotganini, ammo şunga qaramay işlaşni davom ettirayotganini payqagan. Mittaga qizning qiyinçiliklarni yengişdagi qatʼiyati yoqqan — bu filmni suratga olişning oğir şaroitlari uçun aynan zarur bölgan narsa edi: bir neça dublga «maxsus kayfiyatda yiğlaşga tayyor böliş». Şunday qilib qizçani rolga tasdiqlaşdi.

Kinosinovlar yakunlangaç, fevral oyining oxirigaça xalqaro aktyorlar tarkibi tasdiqlandi. Şu bilan bir vaqtda kostyumlar tayyorlandi, Moskva va Yaltada dekoratsiyalar qurila boşlandi, ajdaho maketi uçun eskizlar tayyorlandi. Birgalikda işlab çiqariş töğrisidagi şartnomani imzolaşdan oldin Ruminiya hamkorlikning öz tomonidan şartlari özgarişini eʼlon qildi, aniqroği, Orlando roli Andrey Mironovga biriktirilgan bölsa-da, uni rumin aktyoriga berişni talab qildi. Ruminiyaning iştirok etiş hajmi va sining özi ish davomida bir neça marta özgardi, hatto tayyorgarlik bosqiçida kartina faqat ikki mamlakat — Sovet Ittifoqi va Çexoslovakiya hamkorligida işga tuşirilgan edi. Masalani yakuniy hal qiliş uçun «Mosfilm» va «Sovinfilm» rahbariyatiga Ruminiyaga uçib borişga töğri keldi. Natijada Orlando roli Mironovda qoldi, rumin tomoni esa murosa sifatida kattalar Marta roli uçun aktrisa topişga rozi böldi. Biroq oxir-oqibat yoş va kattalar Martani ham Tatyana Aksyuta ijro etdi.

Şartnoma imzolanganda Ruminiya va Çexoslovakiya avval kelişilgan işlarning faqat bir qismini bajarişga rozi böldi, eng mehnatlisi — umumiy uzunligi 300 pogon metr bölgan işlardan voz keçişdi. Sovet tomoni ularni öz kuçi bilan rejalaştirişga majbur böldi va xarajatlarni arzonlaştiriş maqsadida işlar hajmini qisqartirişga harakat qildi. 17 ta kombinatsiyalangan kadrni tayyorlaş texnologiyasi soddalaştirildi, Moskvadagi (filmning boşidagi qiş şahri) va Yaltadagi (dengiz sahnasi uçun havuz) dekoratsiyalar ölçami kiçraytirildi, ajdaho orqasidagi qişloq uçun qurilayotgan uylarning soni kamaytirildi va ölçami qisqartirildi. Şunga qaramay, oldindan hisoblangan smeta summasiga siğiş imkoni bölmadi. Filmni işlab çiqarişning yakuniy smetasi 830 ming rublgaça oşirildi.

«Skazka stranstviy»ni suratga oliş davri 1982-yil 10-martdan oktyabr oyining oxirigaça davom etdi.

Manbalar asosida tuzilgan: .

Kartina ustidagi dastlabki kunlar Andrey Mironov uçun hissiy jihatdan oğir keçdi: suratga oliş boşlanişidan ozgina oldin uning otasi vafot etgan edi. Dastlab aktyor hamkasblari bilan kam muloqot qilgan. Bu, Marta roli ijroçisi, aktrisa Tatyana Aksyutaning fikriça, filmga foyda keltirgan — Marta va Orlando qahramonlari orasida «heç qanday yaqinlik bölmasligi kerak edi va bu biroz begonalik hissi yaxşi yetkazildi».

Iyun oyida Yaltadagi suratga oliş uçun Andrey Mironov töqqiz yoşli qizi Mariyani olib kelgan edi. Aksyutaning eslaşiça, aktyor baʼzan uni Mariya bilan vaqt ötkazişni söragan, Mironovning fikriça, ular «bir yoşda edilar — demak, döst»lar edi (garçi Aksyuta 16 yoş katta bölsa-da). Suratga oliş oxiriga kelibgina Mironov Aksyutaning sözlariga köra, unga «jiddiyroq» munosabatda böla boşlagan, hatto uni «kattalar» ziyofatiga taklif qilgan. Orlandoni sudda himoya qilgan advokat rolining ijroçisi, aktyor Vladimir Basovni Aksyuta zöriqişni yengillaştira oladigan, kulduradigan odam sifatida taʼriflagan — şeriklarining yaxşi kayfiyati uçun u «hatto quloqlarini qimirlatişdan ham uyalmagan».

Yoş May yiğlayotgan sahnani suratga oliş uçun, rassom-dekorator Teodor Tejik xotirlaşiça, Aleksandr Mitta yoş aktrisa Ksyuşa Piryatinskayani qattiq çimçilagan. Bolalar bilan bunday munosabat Tejikning ğazabini uyğotdi — u suratga olişga olib kelgan öz iti misolida boşqa usulni namoyiş etdi. Piryatinskayaning eʼtiborini hayvonga qaratib, Tejik undan rejissyor it quloqlarini qattiq tortganida nima bölişini tasavvur qilişni söradi. Qiz esa yiğlab yubordi. Tejikning fikriça, Mittaning ijodiy usuli umuman olganda yurak bilan emas, «köproq boş bilan» işlaşda ifodalangan, şu sababli rassom suratga oliş maydonçasida tez-tez rejissyor bilan bahslaşar, uni «nafisroq işlaşga» köndirardi. «Skazka stranstviy»da qişloq aholisi epizodik roli bilan qatnaşgan aktyor Veniamin Smexov Mittani iyul oyining kuydiruvçi Qrim quyoşi unga «dam olmay yuguriş, töxtovsiz baqiriş» imkonini bergan «qiynovçi» rejissyor deb atagan. Biroq Smexovning bahosiça, Andrey Mironov boşqa ish rejimiga odatlangan, «tabiati improvizatsiya ruhiga singib ketgan» bölsa-da, Mittaga «tinimsiz böysungan». Bu aktyorning ijroçilik qobiliyatida va takrorlaşlarda tezkor sezgirligida, şuningdek, rejissyor talablaridan heç qaçon çetga çiqmagan Mironov öyinining «nuqsonsiz» aniqligida namoyon bölgan. Natijada, «Skazka stranstviy»da iştirok etiş boşlanişigaça artistning töplagan «maşhurlik stajining» hamkasblari uçun deyarli sezilmagan. Mironovning aktyorlik darajasini Mitta özi yuqori baholagan: Ruminiya va Çexoslovakiyada studiyada suratga olinganda uning iştirokidagi sahnalar köpinça «hayratlangan tomoşabinlar» — suratga oliş guruhi xodimlarining olqişlari bilan yakunlangan.

Filmdagi triklarning katta qismini aktyorlar dublyorsiz bajargan. Masalan, mehmonxonadagi janjal sahnasida Mironovning özi unga taşlanган sud xizmatçilari xizmatkorlarini kaskadyorlar öynagan holda urgan. Şuningdek, Tatyana Aksyuta yordamçi kaskadyor ayol bölişiga qaramay, ekstremal triklarning bir qismini mustaqil bajargan. Kombinatsiyalangan kadrlarning köpligi, 1980-yillar boşidagi «ertak-fantastik» mavzuga ega bölmagan filmlarga nisbatan ularning köp bölişi, ularni tayyorlaş texnologiyasining murakkabligi va kombinatsiyalangan kadrlarda aktyorlar iştirokidagi öyin sahnalaridan foydalaniş filmga qöşimça rassomlar guruhining jalb etilişini talab qildi. Ayniqsa, Orlando va Martaning «körşapalak» deb nomlangan öz-özidan yasalgan uçiş apparatidagi parvozining kombinatsiyalangan suratga olinişi murakkab böldi. Ular «Mosfilm»da bir neça kun davomida ötkazildi — masalan, 5-oktyabrda sakkiz soatlik suratga oliş vaqtida bu parvozning atigi bitta kadri olindi.

Ajdaho maketini tayyorlaş dastlab Rusça SFSR Badiiy fondi huzuridagi Dekorativ-bezak sanʼati kombinati rassomlari tomonidan amalga oşirilgan edi (ular orasida A. Speşeva va N. Serebryakov bor edi). Dastlab kiçik masştabli mexanik ajdaho yasaş rejalaştirilgan edi — uning harakat xususiyatlari keyinçalik töğridan-töğri suratga oliş uçun möljallangan, katta hajmli statik ajdaho yasaşda hisobga olinişi kerak edi. Maketni tayyorlaş uçun ajratilgan muddatning asosiy qismi tugaganda, kombinat xodimlari boşqa buyurtmalar bilan bandligini bahona qilib, işni davom ettirişdan boş tortdilar. Ajdahoni tayyorlaşga şoşilinç ravişda «Skazka stranstviy» işlab çiqarişida allaqaçon iştirok etgan rassom Vladimir Ptitsin jalb etildi. Ptitsin olti kişidan iborat brigada tuzdi — uning rahbarligida qisqa muddatda kerakli hisob-kitoblar bajarildi va ikkala maketni qurdi. Katta hajmli ajdaho metall konstruksiyalar, penoplast, porolon va boşqa materiallardan, umumiy oğirligi bir neça tonna bölib yasaldi, ajdahoning dumi uzunligi deyarli 12 metrga yetdi. Behuda xarajatlarning oldini oliş uçun maketni qabul qiliş va topşiriş uni Yaltada yiğiş va suratga oliş joyida amalga oşirildi. Şu oldidan, yiğilmagan holda, qismlarga bölinib, maket 20 tonnalik uçta avtomobilda Yaltaga yetkazildi.

Havuzga botirilgan ajdahoni suratga oliş qöşimça qiyinçiliklar bilan boğliq böldi, çunki u yanada oğirlaşib, maket harakatçan bölmay qoldi. Şu bilan birga mexanik maxsus effektlar, jumladan, olov çaqnaşlari, suv oqiziş va boşqalar keng qöllanildi. Suvdagi maketni boşqariş Ptitsin işlab çiqqan uzun tayoqlar tizimi yordamida amalga oşirildi. Ajdahoning ustiga quyilgan tonnalab suv taʼsirida maketda nosozliklar yuz berganda, Ptitsin guruhi rejissyorning körsatmasini kutmasdan, uni tuzatişga kirişardi. Rassomlarning bunday munosabati Mittani hayratga soldi, çunki u suratga olişda biror qarorning uning xabarisiz qabul qilinişiga odatlanmagan edi. «Moskovskiy komsomolets» muxbiri Ye. Kabalkinaning bahosiga köra, ajdaho yaratuvçilarining iştiyoqini «aks ettirgan», ularning özlaridan «bir oz» qöşilgan va natijada «unçalik qörqinçli bölmagan, köproq mehribon, biroz ğamgin» bölib çiqqan. «Skazka stranstviy» maydonçasida ajdahoni Vasya deb ataşardi.

1982-yil 20-sentabrda «Mosfilm»ning Ikkinçi ijodiy birlaşmasi rahbariyati işçi materialni körib çiqqaç, «Skazka stranstviy» materiali hajmi katta ekanligi va qisqartirişga muhtojligi töğrisida xulosa çiqardi. Rahbariyat mulohazalari maqsadli tomoşabin borasidagi noaniqlikka (kattalar uçun ramzlar «biroz sodda», bolalar uçun esa — tuşunarsiz), mualliflarning kelajak kartinasining syujet-mazmuni hisobiga tomoşabop tomonga («attraksionlar va triklarni suratga oliş») qiziqişiga, şuningdek, dahşatlarni ortiqça börttirişga («eng yuksak bölmagan didga ega» «qörqinçli hikoyalar») qaratilgan edi. Kartinada köproq hazil bölişi taklif qilindi.

Suratga oliş jarayoni oktyabr oyining oxirida yakunlandi, noyabrdan montaj-tovuş yoziş davri va filmni ovozlaştiriş boşlandi. 19-noyabrda film SSSR Davlat kino qömitasining Boş ssenariy tahririy kollegiyasi tomonidan körib çiqildi va «umuman» maʼqullandi. Kollegiya aʼzolari kartinaning davomiyligini 100 daqiqagaça qisqartirişni tavsiya qildilar — «haddan taşqari çözilgan» bir xil sahnalar va dahşat filmi «aksessuarlari» hisobiga («skeletlar, kalamuşlar bilan kadrlar»), «haddan taşqari köp sözli» vulgar dialoglarni töğrilaşni va Marta rolini qayta ovozlaştirişni («ravşan isterik, yetarliça hamdardlik va rahm uyğotmaydi»), nihoyat, finalni aniqroq «tuşunib yetişni» («qalʼaning vayron bölişi faqat Mayning ğazabi sifatida emas, balki Marta unga qaytargan adolat tuyğusi, yovuzlikni rad etiş, odamlarga samimiy hamdardlik natijasi sifatida talqin qilinişi» kerak) talab qildilar.

26-noyabrda Ikkinçi ijodiy birlaşma va kinostudiya rahbariyati «umuman» «Skazka stranstviy»ni qabul qildi. Rahbarlar, boşqa jihatlar qatori, ertak, şuningdek, sarguzaşt va allegorik motivlarning uyğunligini, filmning tomoşabopligini, işlab çiqariş vositalarining xilma-xilligini va texnik vositalarni qöllaşdagi topqirlikni, kartinaning asosiy dramaturgik tarkibiy qismlaridan biri sifatida A. Şnitke musiqasini qayd etdilar. Bajarilişi lozim bölgan talablar orasida quyidagilar körsatildi: alohida tomoşabop naturalistik kadrlar va sahnalar (ajdaho, mehmonxonadagi janjal, Gorgon qalʼasidagi ziyofat va oxirida uning vayron bölişi va boşqalar) davomiyligini qisqartiriş, Orlando va Marta munosabatlari çiziğiga «syujet izohlarini» kiritiş, qahramonlar replikalaridagi «vulgarizmlarni» olib taşlaş. 30-noyabrda kartina SSSR Davlat kino qömitasi komissiyasi tomonidan oxirgi instansiyada qabul qilindi. Barça talablar bajarilgaç, filmning davomiyligi sezilarli darajada qisqardi: boşlanğiç ikki seriyali örniga u bir seriyali böldi. Yakuniy tahrirga kirmagan işçi materiallar orasida, boşqa narsalar qatori, Orlando bilan Vabo örtasidagi fojiali yakunlangan roman sahnalari, ajdaho tanasini yeyiş haqidagi eslatma va boşqalar bor edi.

«Skazka stranstviy»ning ekranga çiqişi keçiktirildi — Aleksandr Mittaning fikriça, senzorlarning yangi filmning janri, yaʼni dahşat sifatida belgilanganligi borasidagi davom etayotgan ikkilanişlari sababli. Filmning premyera körsatuvi 1984-yil 16-yanvarda «Rossiya» kinoteatrida bölib ötdi, öşa kuni u Moskva kinematograf uyida ham namoyiş etildi, 23-yanvardan boşlab namoyiş boşqa kinoteatrlarda davom etdi.

Filmning prokatdagi «taqdiri» haqida jurnalistik baholar, u na muallifga, na aktyorlarga katta muvaffaqiyat keltirmagani haqidagi daʼvodan tortib, uning prokatda muvaffaqiyatsizligini qayd etişgaça farq qilardi. Rejissyorning özi keng prokatni ataylab çeklaş haqida gapirgan — uning maʼlumotlariga köra, kartina asosan «çekka» kinoteatrlarda, ertalabki seanslarda körsatilgan. Şunga qaramay, Mitta — kino nazariyasi öqituvçisi sifatida talabalar auditoriyasi bilan muloqotidan kelib çiqib, filmning 1980-yillar avlodi bolalari orasida muvaffaqiyat qozonganiga xulosa çiqardi. Kinoşunos va kino tanqidçisi Sergey Kudryavtsevning maʼlumotlariga köra, «Skazka stranstviy»dan 600 dan ortiq nusxa prokatga çiqarilgan, birinçi yilda uni 13,6 million tomoşabin körgan. Ruminiya kino prokatiga kartina 1983-yil dekabr oyining oxirida *Povestea călătoriilor* nomi bilan çiqdi, butun prokat davrida uni 1,1 million tomoşabin kördi.

1984-yil yanvar oyida «Skazka stranstviy» Minskda ikkinçi Butunittifoq «Ertak» kinofestivalida namoyiş etildi. Kartina XXVIII Xalqaro kinofestivalning Londondagi (1984) va IX Xalqaro kinofestivalning Gonkongdagi (1985) dasturlarida ham namoyiş etilgan.