The Tale of Tsar Saltan

Yozgi tabiiy sahna uçun Qrim tanlangan edi: Xersones hududida, «Quyoşli» plyajining teraslarida (hozir Anna Axmatova nomidagi boğ) Saltan podşo şahri va Gvidon şahzodaning qalʼa-şahri dekoratsiyalari qurilgan. Ularda çerkov gumbazlari, oltin kolyaskalar, qalʼa devorlarida töplar va «mustahkam zastava» bilan qurilgan piristan bor edi. Sevastopoldagi torpedo katerlari bazasidan dengizdan çiqadigan öttiz uç baquvvat dengizçi tanlab olingan. Bu va boşqa köplab ertak epizodlari kinotryuklar va kombinatsiyalaşgan suratga oliş usullari asosida yaratilgan. Suratga oliş guruhi quyidagilarni qöllagan:

…kombinatsiyalaşgan tasvir yaratişning bir neça usulini birlaştirgan noyob ijodiy yeçimlar töplami. «Skazka o tsare Saltane»da — lebedning malikaga, şahzodaning esa şmelga sehrli aylanişi (stop-kamera va haqiqiy qahramonni rasm bilan almaştiradigan qisqa qoplamalar), botirlarning dengizdan çiqişi (perspektiv birlaştiriş, niqob va qarşi niqob), Buyan oroli (maket, közgu aksi va keyinçalik qöşimça çiziş).

«Qotib qolgan şahar» epizodida sanʼatşunos Nina Sputnitskaya keyinçalik rejissyorning kino avangardiga, xususan Rene Klerning «Parij uxlaydi» filmiga işora qilganini kördi.

Elektr-yoy çiroqlari şiddat bilan vişillaydi. Aleksandr Ptuşko baland kötarma ustida, xaki rangli panama şlyapada, maydonçada bölayotgan voqeani diqqat bilan kuzatadi. Oğir kaftan va sarafan kiygan aktyorlar issiqdan zörğa nafas olib, kamera oldida bir zumda birdaniga qotib qolişga urinişadi. Ammo hammasiga ham tabiiy çiqmaydi, va «şonli şahar»ni rejissyorning baland ovozi qoplaydi: «Ahmoqlar, bizonlar! Qotib turiş qiyinmi sizlarga?!»

Bir dubl, ikkinçi, uçinçi…

Filmda 1930-yillarda Ptuşko döstona munosabatda bölgan Sergey Eyzenşteyndan iqtibos ham bor:

…«Skazka o tsare Saltane»da [A. Ptuşko] «Bronenosets «Potyomkin»» filmidagi ğazablangan şerlarning pafosli montaj iborasini öz uslubida takrorlaydi: şerlar rolini «marmarga» böyalgan qörğoşinlar öynadi — Ptuşko itlarini oq rejtuzlarga örab, möylovlariga karton niqoblar taqdi. Şu bilan birga, fojiali daqiqalarda bu jonivorlar nafaqat qörqib jonlanib, turli tomonga qoçişadi, balki podşoning oğir taqdiri uçun hamdardlik bilan yiğlaydi.

Qişki boşlanğiç epizod — xalq köngiloçar tomoşasi — Moskva atrofi manzaralarida suratga olingan.

Film 70 mm kinoplyonkaga («Svema» fabrikasi, keng format) olingan.

Rollarni ijro etuvçilar filmning titrlari, 1966—1967 yillar filmlarining annotatsiyalangan katalogi hamda rus tilidagi kino portallari böyiça keltirilgan.

Gavriil Popovning asl musiqasidan taşqari, filmda rus xalq kuyi «Vo sadu li, v ogorode» ham yangraydi.

Kompozitor G. Popovga Leningradda ötkazilgan III Butunittifoq kinofestivalida (1968) filmning eng yaxşi musiqiy bezagi uçun diplom topşirilgan.

Film 2010-yilda «Mosfilm»da tiklangan.