The Tale of Tsar Saltan

Ipni yigirayotganda uç opa bir-birlari bilan suhbatlaşib, agar malika bölib qolsalar nima qilişlarini orzu qiladi. Birinçisi butun dunyoga ziyofat uyuştirişni vaʼda qiladi, ikkinçisi gazlama töqişni, uçinçisi esa «uluğ otamiz podşoga» «bahodir» tuğişni aytadi. Şu payt xonaga özi ham opalarning suhbatini quloq solib turgan podşo Saltan kiradi. U uçinçi opaga turmuş taklif qiladi, qolgan ikkitasiga esa saroyda töquvçi va oşpaz böliş örnini beradi.

Opalar podşo bilan saroyga ketişadi. Bundan onalari Babariha norozi böladi. Saltanning töyida u töquvçi va oşpaz bilan birga ziyofat qiladi, lekin malikaga hasad qilişadi.

Podşo turmuş qurgandan söng uzoq ölkalarga uruşga ketadi. Sentabr oyi oxirida malika unga öğil tuğadi — şahzoda Gvidon. U bu haqda eriğa yozadi va xat podşo Saltanga yetkazilişi uçun elçi söraydi. Bu elçini qizil kiyimdagi kişi tutib, uning sumkasini tortib oladi.

Birinçi elçining oq oti orqaga tisarilganda, sumkada xola Babariha Gvidon tuğilgani haqidagi xatni topib, uni bölaklarga yirtadi va örniga boşqa xat qöyadi: unda malika podşoga «nomaʼlum jonivor» tuğilganini yozadi. Babariha va opalarning buyruğiga köra, ikkinçi elçi qora ot minib, podşo Saltan soyabonli çodirda tuşlik qilib, qari kotib esa davlat ishi bilan şuğullanayotgan joyga boradi.

Elçi soxta xatni podşoga beradi, podşo esa uni xatni öqigan kotibga uzatadi. Saltan ğazablanib, muşukni qörqitadi va elçini osib öldirmoqçi böladi. Lekin muşuk Saltanning oyoğiga işqalana boşlaganda, u muşukni qöliga olib yumşaydi va elçiga özi qaytgunça kutişni buyuradi. Opalar esa elçini aroq bilan mast qilib, bu yerda ham podşoning xatini almaştiradi (Babariha kotibni sotib olgani uçun) — endi xatda buyruq bor edi: boyarlar onani yangi tuğilgan bola bilan birga boçkaga solib dengizga taşlaşsin.

Boçka orol Buyan qirğoğiga çiqadi, Gvidon esa undan katta yigit bölib çiqadi. Onasini boqiş uçun u kamon va öq yasab, dengizga ov qilgan ketadi. U yerda şahzoda sehrgarning qarğa şaklidagi qiyofasidan oq oqquşni qutqaradi, oqquş esa unga minnatdorçilik bildiradi. Böm-böş orolda şahar paydo böladi va uning hukmdori Gvidon böladi.

Buyan orolidan tört savdogar suzib ötadi. Saltan saroyiga yetib kelgaç, ular podşoga ajoyib şahar haqida gapirib berişadi va knyaz Gvidon nomidan uni mehmonga taklif qilişadi. Şahzoda özi oqquşning yordami bilan paşşaga aylanib, savdogarlar bilan birga otasining oldiga uçib boradi va bu suhbatni tinglaydi. Lekin hasadgöy opalardan biri — oşpaz podşoga yangi möʼjiza haqida gapiradi: tagida arça ostida yaşaydigan, zumradlar va oltin pöçoqli yonğoqlarni çaqadigan sayroqi sincap haqida. Yangi möʼjizani eşitgan podşo Gvidonning oldiga borişdan voz keçadi. Buning uçun çivin oşpaznig öng köziga çaqadi. Gvidon oqquşga sincap haqida aytadi, oqquş esa uni şaharga köçirib keltiradi. Gvidon bu sincap uçun billur uy quradi.

Keyingi safar savdogarlar Saltanga sincap haqida gapirib berişadi va Gvidondan yangi taklifni yetkazişadi. Şahzoda endi çivin şaklida bu suhbatni eşitadi. Töquvçi esa dengizdan dyadka Çernomor boşçiligida çiqib keladigan 33 bahodir haqida gapiradi. Saltan yangi möʼjiza haqida eşitib, yana safardan voz keçadi, şuning uçun çivin töquvçining çap köziga çaqadi. Knyaz Gvidon oqquşga 33 bahodir haqida aytadi va ular Buyan orolida paydo böladi, çunki ular oqquşning aka-ukalari bölib çiqadi.

Savdogarlar yana Saltanga möʼjizalar haqida gapirib, yangi taklifni yetkazişadi, Gvidon esa ularning suhbatini asalari şaklida tinglaydi. Xola Babariha esa kunduzi «xudoning nuridan» ham köra gözal, boşida oy va peşonasida yonayotgan yulduz bölgan malika haqida gapiradi. Saltan yangi möʼjiza haqida eşitib, uçinçi marta safardan voz keçadi. Buning uçun asalari Babarihaning burniga çaqib uçib ketadi.

Buyan orolidagi şaharga qaytgaç, Gvidon oqquşga gözal malika haqida aytadi va unga uylanmoqçi ekanini bildiradi. Oqquş yana Gvidonning istagini bajaradi, çunki peşonasida yulduz bölgan malika — bu özi ekan.

Podşo törtinçi marta savdogarlarni qabul qiladi. Ular unga Buyan orolining uçala möʼjizasi haqida gapirib berişadi va Gvidonning «mehmonga vaʼda berib, hanuz kelmadingiz» degan sözlarini yetkazişadi. Lekin bu safar Saltan Buyan orolига yölga çiqişga qatʼiy qaror qiladi. U yerga yetib borgaç, malikani öz xotini sifatida taniydi, yoş knyaz va knyaginyada esa öğli va kelinini köradi. Quvonçdan u yovuz opalarni va xola Babarihani keçiradi, keyin esa ularni uyga qaytarib yuboradi. Butun dunyoga dabdabali ziyofat uyuştiriladi va hamma baxtli yaşaydi.

Muallifning yakunlovçi sözlaridan keyin Gvidon knyazligida çiroq öçadi.