Film qadimgi Misrda boşlanadi. Yahudiy çaqaloq ölimdan qutulib qoladi va saroyda şahzoda sifatida ulğayadi. Keyinroq u öz kelib çiqişini bilib oladi va öz xalqini qullikdan ozod qiliş yöliga kiradi. Voqealar Misr saroyi va çöldagi yahudiy qabilalari örtasida ruy beradi.
Filmni Sesil B. De Mill suratga olgan. Bu rejissyorning 1923-yilgi sokin filmining remeyki va uning sönggi ishi hisoblanadi. Boş rollarda Charlton Heston, Yul Brynner, Anne Baxter va Edward G. Robinson öynaydi. Janri — drama, sarguzaşt va tarixiy film. Studiya — Paramount Pictures. Film 1956-yil 5-oktabrda AQŞda çiqqan, uzunligi 220 daqiqa. Kino maxsus effektlar uçun «Oscar» mukofotini oldi va yilning eng köp daromad keltirgan filmi böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Charlton Heston, Yul Brynner, Anne Baxter
·Ensiklopediyadan
«Десять заповедей» (ingl. The Ten Commandments) (1956) — Sesil De Mill suratga olgan pepluм. Bu rejissyorning öşa nomdagi 1923-yilgi sokin kino ssenariysiga asoslangan remeyki bölib, rejissyorning sönggi ishi hisoblanadi. Film J. H. Ingram asari asosida yaratilgan bölib, Eski Ahd Çiqiş kitobida bayon etilgan, qadimgi yahudiylarning Misrdagi qulligi va ularni payғambar Musa tomonidan ozod etilişi haqida hikoya qiladi. Film yetti nominatsiyada tanlovda qatnaşib, eng yaxşi maxsus effektlar uçun «Oscar» mukofotiga sazovor bölgan.
1999-yilda film «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega» filmlar Milliy reyestriga kiritilgan. Yilning eng köp daromad keltirgan filmi böldi va ön yillikda ikkinçi örinda turadi. Inflyatsiyani hisobga olganda, eng köp daromad keltirgan 10 ta film qatorida 8-örinni egallaydi ($ 2 356 000 000).
3Syujet
Firʼavn saroy sehrgarlarining maslahatiga binoan Ramses I barça yangi tuğilgan yahudiy öğil bolalarni…
Firʼavn saroy sehrgarlarining maslahatiga binoan Ramses I barça yangi tuğilgan yahudiy öğil bolalarni öldirişni buyuradi. Yahudiy ayol Yoxaveda öz yangi tuğilgan öğlini qutqariş uçun uni savatçaga solib, Nil daryosi oqimiga qöyib yuboradi. Qamişzorda bola solingan savatçani farzandsiz firʼavn qizi Bifiya topib oladi va sodiq xizmatkor Memnetning eʼtirozlariga qaramay, çaqaloqni öz farzandlikka oladi. Memnet körpa ustidagi yahudiy naqşini darhol tanigan edi. Malika bolaga Musa deb ism qöyadi.
Yillar ötib, Musa sarkarda sifatida tanilib boradi, firʼavn Seti I unda öz vorisini köradi. Musa bilan Nefertari örtasida muhabbat uyğonadi, biroq şahzoda Ramses ham bu qizga oşiq bölib, hasad qilib, raqibini firʼavn oldida qora böyoqqa böyaşga harakat qiladi.
Haşamatda tarbiyalangan Musa, biroq qullarga açinadi va ularning mehnat şaroitlarini yengillaştirişga intiladi. Bir kuni u halokatdan keksa ayolni qutqaradi, lekin bu ayolning uning tuğişgan onasi ekanini bilmaydi. Yahudiylar bilan yaqindan muloqot qilib, Musa ularning Xudosi haqida biladi. Rivoyatlarga köra, bu Xudo bir kuni Najotkor yuboradi va ularni qullik zanjiridan ozod qiladi.
Ramses yahudiy Dofanni sotib oladi, u Musa haqida kerakli maʼlumotni topişga rozi böladi. Memnet Bifiyaga bergan sukutini buzadi va Musaning kelib çiqişi saroyda maʼlum böladi. Musa öz tuğişgan onasining uyini izlaydi va singlisi Miriam hamda akasi Aaron bilan tanişadi.
Suv taşuvçi çiroyli Liliyaga köz tikkan nazoratçi Baka uni öziga kanizak qilib olmoqçi böladi, holbuki qizning toştaroş Iso ismli kuyovi bor. U sevgilisini qutqarişga harakat qiladi, lekin uni uşlab, karerlarga surgun qilmoqçi bölişadi. Isoga yordamga Musa keladi va nazoratçini öldiradi. Bu haqda Dofan Ramsesga xabar beradi va bu xizmati evaziga Liliyani söraydi. Musa jinoyatçi sifatida firʼavn oldiga keltiriladi va Misrdan çölga haydaladi. Taxt va Nefertiri Ramsesga ötadi.
Çölda sarson bölib, suv va oziq-ovqat zaxirasi tugagaç, Musa Madiyon yurtiga yetib keladi va ruhoniy Yofor uyida töxtaydi va çöpon bölib işlaydi. U Yofordan uning qizlaridan biriga uylaniş taklifini qabul qiladi va Nefertari muhabbatini unutiş uçun katta qizi Sefforani tanlaydi.
Yillar ötib, Iso karerlardan qoçib Madiyon yurtiga boradi, Musaga esa yonayotgan buta içidan Xudo Misrga qaytib, xalqini qullikdan ozod qilişni buyuradi. Ramses Musaning sözlariga quloq solmaydi va qullarni oğir mehnatga mahkum etadi. Nefertirida Musaga bölgan eski his uyğonadi, lekin u xotiniga sodiq qolib, malikani rad etadi.
Misrga ofatlar yoğiladi, lekin ular Ramsesni yahudiylarni qöyib yuborişga köndirmaydi. Nefertari Ramzesning yuragini qattiqlaştiradi va u barça yahudiy birinçi tuğilganlarni, jumladan, Musaning öğli Girsamni ham öldirişni buyuradi. Nefertari bolani qutqaradi va uni onasi bilan birga Madiyon yurtiga qaytarib yuboradi. Musa malikaga Xudoning qaytarib bölmas irodasini aytadi: Misrning barça birinçi tuğilganlari öladi. Tunda osmondan Misr yerlariga tuman tuşadi va u birinçi tuğilganlarning hammasini öldiradi, faqat qoni bilan belgilangan qöy böyruği eşiklari bor uylarni çetlab ötadi.
Yagona öğlining ölimidan kuyib-yonib ketgan Ramses yahudiylarni ozod qiladi. Ular bilan birga Bifiya ham tark etadi. Şuningdek, Misrdan Dofan ham haydaladi. Yahudiylar Misrni tark etganda, Musaning befarqligidan ğazablangan Nefertari Ramsesdan uning qonini talab qiladi. Firʼavn quvğinga otlanadi. Misrliklar yahudiylarga deyarli yetib olganda, Xudo ularning yölini olov ustunи bilan tösadi, Musa esa tayoği yordamida dengiz suvlariga ikki tomonga ajralişni buyuradi. Yahudiylar omon-eson narigi qirğoqqa ötadi, quvğinçilar esa ustiga yopilgan tölqinlar ostida halok böladi.
Musa çiqqan Sinay toği etagida isyonkor Dofan yana qavmning katta qismini qöliga oladi, u Aaronni oltin buzoq yasaşga majbur qiladi, Musaning oilasi ğami bilan hamdardlik bildirgan bölib, uning ölimi haqida munofiqona gaplar aytadi. Buzoq oldida bayram ötkazib, yahudiylar fisqu fasodga beriladi. Şu payt Sinaydan Musa qölida lavhalar bilan tuşadi. U ğazabdan lavhalarni sindiradi va oltin buzoqni yöq qiladi. Hosil bölgan yoriqqa Dofan boşçiligidagi barça isyonçilar tuşib ketadi.
Qirq yildan söng, Vaʼda qilingan yer çegarasida qarigan Musa öz örniga Isoni vorisi etib tayinlaydi. Bu safar uni sevgan Sefforа u bilan birga bora olmaydi, çunki Xudo uni öz huzuriga oladi.
4Rollarda
Charlton Heston —…

Charlton Heston — Musa
Yul Brynner — Ramses II
Anne Baxter — Nefertari, Ramses II ning xotini
Yvonne De Carlo — Sefforа, Yoforning katta qizi, Musaning xotini
Nina Foç — Bifiya, Ramses I ning qizi, Musaning pöpak onasi
Martha Scott — Yoxaveda, Musaning onasi
Cedric Hardwicke — Seti I
Judith Anderson — Memnet, Bifiyaning xizmatkori
Edward G. Robinson — Dofan, katta yahudiy nazoratçi
John Derek — Iso Navin, Musaning dösti va yordamçisi
Debra Paget — Liliya, Isoning sevgilisi, Dofanning kanizagi
Vincent Price — Baka, boş qurilişçi
John Carradine — Aaron, Musaning katta akasi, Eleazarning otasi
Olive Deering — Miriam, Musaning katta opasi
Douglass Dumbrille — Ianniy, saroy sehrgari
Eduard Franz — Yofor, Madiyon ruhoniysi, Sefforaning otasi
Frank DeKova — Aviram
Eugene Mazzola — Ramses va Nefertarining öğli
Tommy Duran — Girsam, Musa va Sefforaning öğli
Ian Keith — Ramses I
Frank Wilcox — Vazir, firʼavn qöriqçilari kapitani
John Milian — közi ojiz
Julia Faye — Elişeva, Aaronning xotini
Clint Walker — Sardiniyalik kapitan
Ramsey Hill — Korey, Dofanning isyondagi hamkori
Joan Woodbury — Koreyning xotini
Joanna Merlin — Yoforning qizi
John Hart — Krit elçisi (titrda körsatilmagan)
Peter Baldwin — epizod (titrda körsatilmagan)
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1956 — Amerika Kino Tanqidçilari Milliy kengaşi…

1956 — Amerika Kino Tanqidçilari Milliy kengaşi mukofoti
Eng yaxşi erkak rol (Yul Brynner) (şuningdek, «Qirol va men» va «Anastasiya» filmlari uçun)
1957 — «Golden Globe» mukofotiga nominatsiya
Eng yaxşi erkak rol (Charlton Heston)
1957 — «Oscar» mukofoti:
Eng yaxşi vizual effektlar (John P. Fulton)
Nominatsiyalar:
Eng yaxşi film (Sesil De Mill)
Eng yaxşi montaj (Anne Bauçens)
Eng yaxşi operatorlik ishi (rangli film) (Loyal Griggs)
Eng yaxşi sanʼat rejissyorining ishi
Hal Pereira, Walter H. Tyler, Albert Nozaki (rejissyorlar)
Samuel M. Comer, Ray Moyer (dekoratorlar)
Eng yaxşi kostyum dizayni (Edith Head, Ralph Jester, John Jensen, Dorothy Jeakins, Arnold Friberg)
Eng yaxşi ovoz (Loren L. Ryder (Paramount SSD))
Amerika Kino Institutining baholariga köra, film quyidagi örinlarni egallaydi:
«100 yulduz» röyxatida erkaklar orasida 24-örin (Edward G. Robinson)
«100 qahramon va yovuz» röyxatida 43-örin (Musa)
«100 ilhomlantiruvçi film» röyxatida 79-örin
«10 ta janrdagi 10 ta film» tarkibida «10 ta eng yaxşi epik film» röyxatida 10-örin
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Десять заповедей (фильм, 1956)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.