«The Thirteenth Floor» (ingl. The Thirteenth Floor) — 1999-yilda suratga olingan ilmiy-fantastik film bölib, uning rejissyori va ssenariy muallifi Josef Rusnakdir. Filmning prodyuseri Roland Emmerich bölib, u öziga tegişli Centropolis Entertainment kompaniyasi bilan birga iştirok etgan. Film asosini Daniel Francis Galouyening «Simulacron-3» (1964) romani hamda şu romanga asoslangan Rainer Werner Fassbinderning «World on a Wire» (1973) filmi taşkil etadi. Filmda Craig Bierko, Gretchen Mol, Vincent DʼOnofrio, Dennis Haysbert va Armin Mueller-Stahl boş rollarni ijro etişgan.
2000-yilda «The Thirteenth Floor» eng yaxşi ilmiy-fantastik film nominatsiyasida «Saturn» mukofotiga nomzod böldi, lekin «The Matrix» filmiga yutqazdi.
1Rollarda
Craig Bierko, Gretchen Mol, Vincent D'Onofrio
Gretchen Molaktyor
Vincent D'Onofrioaktyor
Dennis Haysbertaktyor
Armin Mueller-Stahlaktyor
Shiri ApplebyaktyorJMJanet MacLachlanaktyorLRLeon RippyaktyorJRJosef Rusnakssenariy muallifiHKHarald Kloserkompozitor2Syujet
Biznesmen Hannon Fuller Los-Anjelesda ikki milliard dollar qiymatga ega kompyuter korxonasiga egalik qiladi…
Biznesmen Hannon Fuller Los-Anjelesda ikki milliard dollar qiymatga ega kompyuter korxonasiga egalik qiladi hamda 1937-yilgi Los-Anjelesni taqlid qiluvçi va özlari kompyuter dasturi ekanini bilmaydigan suni intellekt personajlari yaşaydigan virtual reallik tizimining ixtiroçisi hisoblanadi. Fuller VR tizimini dastlabki sinovdan ötkazişni boşlagan paytda öldiriladi, uning dösti va protejesi, şuningdek korxona merosxöri Duglas Xoll esa asosiy gumondorga aylanadi. Unga qarşi dalillar şunçalik işonarliki, Xoll öz aybsizligiga şubha qila boşlaydi.
Los-Anjeles politsiyasi detektivi Larri Makbeyn bilan uçraşuv çoğida Xoll kutilmaganda Hannon Fullerning qizi Jeyn Fuller bilan tanişadi. U Jeynni heç qaçon körmagan, biroq unda dejavyu hissi paydo böladi.
Xoll yordamçisi Uitni yordamida Fullerning tizim içida unga qanday xabar qoldirganini bilişga harakat qiladi. Virtual olamga ötgan Xoll Jon Fergyuson ismli bank xodimiga aylanadi. Bundan oldin Fuller VR içida Xoll uçun xat yozib, uni mehmonxona bari bartenderi Jerri Eştonga bergan edi. Eşton xatni öqib, özining virtual personaj ekanini bilib oladi, lekin buni hazil deb qabul qiladi. Xoll Eştonni topadi, lekin u xat haqida yolğon gapiradi va Xoll mehmonxona hojatxonasidan qaytganda Fergysonga aylanib qolişini sezadi hamda nimadir notöğri ekanini tuşuna boşlaydi.
Söroqlar orasida Xoll Jeyn Fuller bilan uçraşib, u bilan munosabat boşlaydi. Fullerning qotilligi guvohi bölgan, keyin esa Xollni şantaj qilgan bartender Tom Jons öldiriladi va Xoll hibsga olinadi. U Jeyn öziga alibi berganidan keyin ozod qilinadi.
Yana VR içiga kirgan Xoll Fullerning bartender orqali unga xat qoldirganini aniqlaydi. Şu vaqtga kelib Eşton xatda öqiganlarini özini örab turgan haqiqat bilan soliştirib ulgurgan edi. Qörqib va ğazablanib, u körganlarini Xollga aytadi, söngra uni öldirişga urinadi. Xoll zörğa omon qoladi va Uitnining yordami bilan virtual olamdan çiqib ketadi.
Makbeyn Xollga Jeyn mavjud emasligini aytadi, çunki Fullerning heç qaçon qizi bölmagan. Xoll Jeynni izlab, uning ikkinçi nusxasi — oziq-ovqat dökonida sotuvçi bölib işlaydigan Natasha Molinaroni topadi, lekin u Xollni tanimaydi. Şunda Xoll Molinaroning ham faqat personaj ekanini taxmin qiladi va Eştonning tajribasini takrorlaşga qaror qiladi: u maşinada heç qaçon bormaslikni öylamagan joyga boradi. Natijada u sözning töliq maʼnosida dunyo çetiga yetib boradi, u yerdan taşqarida dunyo karkasli model körinişiga kiradi. Xoll Fullerning xabarida haqiqat yaşiringanini tuşunadi: 1999-yil Los-Anjelesi ham, xuddi 1937-yilgidek, simulyatsiya ekan, özi va boşqalarning hammasi esa personajlar ekan.
Jeyn Fuller Xollga haqiqatni tuşuntiradi: minglab virtual olamlar mavjud, ammo Xollning olami yagona bölib, unda simulyatsiya içida simulyatsiya yaratilgan. Jeyn Fuller simulyatsiyadan taşqari, 1990-yillar haqiqiy dunyosida yaşaydi. Fuller vafotidan keyin u virtual versiyaga kirib, Fullerning qizi sifatida özini körsatmoqçi, kompaniyani meros qilib olmoqçi va 1937-yil loyihasini yopmoqçi bölgan, lekin Fuller vasiyatnomasini özgartirib, Xoll kompaniya merosxöriga aylanganda bu reja barbod bölgan. Virtual Xoll esa Jeynning eri Devid namunasi asosida yaratilgan bölib, u öşa tizimning foydalanuvçisi hisoblanadi. Devid simulyatsiyadan öz qoronğu xayollarini amalga oşiriş uçun uzoq foydalaniş tufayli psixopatga aylangan va qotilliklarni Xoll qiyofasida sodir etgan. Jeyn, şuningdek, u bilan tanişgunça ham Xollni sevib qolganini tan oladi.
Uitni 1937-yil simulyatsiyasiga, Fergysonni (1937-yilda Xollning şaxsi) öğirlab, bagajida olib yurgan bartender Jerri Eştonning tanasiga kirib tuşadi. Uitni 1937-yil simulyatsiyasida avtohalokatda halok bölganda, Eştonning ongi 1999-yil simulyatsiyasidagi Uitnining tanasiga köçadi. Xoll Eştonga uning haqiqiy dunyoda yöqligini va ikkalasi ham simulyatsiya subyektlari ekanini tuşuntiradi. U Eştonni özi «tuğilgan» joyga — ön uçinçi qavatdagi serverlar xonasiga olib boradi. Şu paytda Devid yana Xoll qiyofasiga kirib, Eştonni öldiriş, söng Jeynni zörlaş va öldirişga urinadi. Jeynni detektiv Makbeyn qutqaradi: u Devidga öq uzib, uni öldiradi. Şundan söng Makbeyn Jeyndan iltimos qiladi: u kelgan joyiga qaytib, ularni nihoyat tinç qoldirsin.
Virtual 1999-yil simulyatsiyasida Xoll qiyofasidagi Devidning ölimi Duglas Xollning sunʼiy ongiga haqiqiy dunyodagi Devidning tanasiga kirib oliş imkonini beradi. U 2024-yilda virtual reallik tizimiga ulangan holda uyğonadi. Duglas tizimni öçiradi va Jeyn bilan uning otasi — haqiqiy Hannon Fullerni köradi. Jeyn Xollga köp narsani tuşuntirişi kerakligini aytadi. Ekrandagi tasvir yupqa yorqin çiziqqa siqiladi va keyin televizor öçirilgandek qorayadi.
3Rollarda
Craig Bierko — Jon Fergyuson (1937), Duglas Xoll (1999), Devid…
Craig Bierko — Jon Fergyuson (1937), Duglas Xoll (1999), Devid (2024)
Gretchen Mol — Natasha Molinaro (1999), Jeyn Fuller (2024)
Armin Mueller-Stahl — Grirson (1937), Hannon Fuller (1999 va 2024)
Vincent DʼOnofrio — Jerri Eşton (1937), Jeyson Uitni (1999)
Dennis Haysbert — detektiv Larri Makbeyn (1999)
Şiri Appleby — Bridjet Manilla (1937)
Leon Rippy — Jeynning advokati (1999)
Rif Hutton — Jo (1999)
Jeremy Roberts — Tom Jons (1999)
Janet McLaçlan — Ellen (1999)
Steven Şub — detektiv Zev Berşteyn (1999)
Alison Lohman — Ayiqça qizi (1937)
4Reliz
«The Thirteenth Floor» Daniyada 1999-yil 16-aprelda, Şimoliy Amerikada esa 1999-yil 28-mayda prokatga çiqqan.…
«The Thirteenth Floor» Daniyada 1999-yil 16-aprelda, Şimoliy Amerikada esa 1999-yil 28-mayda prokatga çiqqan. Filmning jahon kassa yiğimi 18,5 million dollarni taşkil etgan, şundan 11,9 million dollari Şimoliy Amerikaga töğri kelgan. «The Thirteenth Floor» 1999-yil 5-oktabrda DVD formatida, 2009-yil 14-aprelda esa Blu-ray formatida çiqarilgan.
5Reaksiya
«The Thirteenth Floor» tanqidçilardan asosan salbiy şarhlar olgan. Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida…
«The Thirteenth Floor» tanqidçilardan asosan salbiy şarhlar olgan. Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida filmning «yangilik reytingi» 64 ta şarh asosida 30 % bölib, örtaça baho 10 ballik şkala böyiça 4,50 ni taşkil etadi. Saytning tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «Zaif ssenariy va çalkaş syujet filmning taʼsirçan vizual effektlarini puçga çiqaradi».
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Тринадцатый этаж» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.