«Tunuka baraban» (nem. Die Bleçtrommel) — Gunter Grassning şu nomli romani asosidagi, Volker Sçlöndorff suratga olgan falsafiy kinodrama. Film Kann kinofestivalining «Oltin palma şoxi» mukofotiga sazovor bölgan hamda «Oskar» mukofotini çet tilidagi eng yaxşi film sifatida olgan. Öz vaqtida benihoya katta janjal qözğagan «Tunuka baraban» bugun kinematograf tarixidagi nemis yangi tölqinining eng ajoyib filmlaridan biri hisoblanadi.
Filmning katta şuhrat qozonişiga, asosan, Oskar rolidagi 12 yoşli Devid Bennent sabab bölgan. U milliy sotsializm yuzaga kelgan yillarda katta bölmaslikka qaror qilgan dono bola. Uning nomidan oilaning hayoti haqida hikoya qilinadi. Voqealar qadimiy Danzig — Gdansk tarixining yangi davri fonida keçadi va tomoşabinni uruşning dahşatli jahannamasidan ötkazadi.
1Rollarda
David Bennent, Mario Adorf, Angela Winkler
2Syujet
Voqea Kaşubiyada, asosan, Danzigda sodir böladi. Boş qahramonning onasi Agnes kaşublardan. U yoşligidan…
Voqea Kaşubiyada, asosan, Danzigda sodir böladi. Boş qahramonning onasi Agnes kaşublardan. U yoşligidan özining amakivaççasi Jan Bronskiga oşiq bölgan, biroq nemis Alfred Matsératga turmuşga çiqadi. Uning öğli Oskar tuğilganda, ikkidan qaysi biri otasi ekanini heç kim aniq bilmaydi. Jan keyingi yillarda ham Agnesning sevgilisi bölib qoladi.
1927-yilda Oskar uç yoşga tölganda unga öyinçoq baraban sovğa qilişadi, u şundan beri barabanni taşlamaydi (vaqti-vaqti bilan baraban yorilib ketadi, şunda Oskarga yangisini Markus degan yahudiyning dökonidan sotib olişadi). Xuddi şu uç yoşda Oskar kattalarning xunuk dunyosini körib, endi heç qaçon katta bölmaslikka qaror qiladi. U oçiq yertölaga ataylab kirib, narvondan yiqiladi va şundan keyin ösişdan töxtaydi. Agnes buning uçun eriga ayb qöyadi: u pivo oliş uçun yertölani oçiq qoldirib ketgan. Köp ötmay Oskarda yana bir xususiyat oçiladi: u baland ovozda qiçqirsa, uning qiçqiriği oynalarni sindiradi.
Oskarning bolaligi milliy sotsialistik partiya kuç töplay boşlagan davrga töğri keladi. Mahalliy aholining köpçiligi bu partiyani yoqtirmaydi, Matserat esa partiya aʼzosi bölib, pianino ustiga Betxoven portreti örniga fyurer portretini qöyadi. Bir kuni Oskar katta partiya tadbiriga ötib oladi, unda muhim partiya arbobi nutq sözlaşi kerak edi. Sahna ostida baraban çalib, Oskar orkestrni çalğitadi, orkestr vals çala boşlaydi va hozir bölganlar raqsga tuşib ketadi, şu sababli notiqning çiqişi barbod böladi.
Agnes homilador ekanini, ehtimol, Jandan ekanini tuşunadi va böyin tovlaşga boradi. Şu payt Oskar barabanni Iso Masihning çaqaloq haykaliga kiydiradi, lekin ruhoniy uni haydab yuboradi. Agnes homiladorligi haqida heç kimga aytmaydi va bola körişni istamaydi. Dengiz böyida sayr qilib yurganda Oskar, onasi, Matserat va Bronski bir işçi otning kesilgan boşini yem qilib, gönğilni uşlayotganini köradi. Agnesga yomon böladi, biroq Matserat bir neça gönğilni sotib olib, ulardan tuşlik tayyorlaydi. Agnes avval yeyişdan boş tortadi, lekin keyin özini majburlab gönğilni yeydi. Şundan keyin u doim baliq yeydigan bölib qoladi va köp ötmay vafot etadi.
1939-yil keladi. Agnes va Oskarga doim mehr qöygan savdogar Markus yahudiylarga qarşi pogrom paytida öldiriladi. 1-sentyabrda Danzig poçtasida işlagan polyaklar, jumladan, Oskar kuzatib borgan Jan Bronski poçta binosiga qamalib, nemislarga qarşi öq otadi. Biroq poçta tor-mor qilingaç, Oskardan boşqa hammani otib taşlaşadi.
Oradan biroz vaqt ötgaç, Matserat dökonga yordamçi qiz — yoş Mariyani oladi, u ham keyinçalik uning sevgilisi va xotini böladi. Oskar kabi uning ham yoshi 16 da. Oskarning ham Mariya bilan aloqasi böladi va uning Matserat öziniki deb hisoblaydigan öğli Kurt tuğilganda, Oskar bu uning öğli deb qaror qiladi.
Oskar bolaligida sirkda körgan artist-liliput Bebra bilan uçraşadi. Bebra endi Vermaxtda xizmat qiladi va Oskarni öz truppasiga qöşilib, Fransiyaga gastrolga borişga taklif qiladi, u yerda Oskar ovozi bilan şişa sindiriş qobiliyatini namoyiş etadi. Oskar taklifni qabul qiladi va gastrol paytida Bebraning dösti, liliput Rozita bilan yaqinlaşadi. Fransiyaga ittifoqçilar desanti tuşganda truppa şoşilinç jönab ketadi, biroq Rozita bombardimon paytida halok böladi.
Oskar oilasiga qaytadi, lekin şaharga tez orada sovet qöşinlari kirib keladi. Matserat NSDAP nişonini yutişga urinadi, lekin unga böğiladi va tutqanoqli harakatlaridan sovet askari uni otib öldiradi. Matseratning dafn marosimida hozir 21 yoşda bölgan Oskar endi u yana ösişi kerakligini hal qiladi. U barabanni Matseratning qabriga taşlaydi. Öynab yurgan Kurt toşni otib, Oskarning boşiga tegizadi, u yiqiladi va ösa boşlaydi. Mariya Oskar va Kurt bilan ğarbga intilayotgan qoçqinlar bilan Danzigni tark etadi, şaharda faqat kaşub buvisi qoladi.
3Qöşimça maʼlumot
Rossiyada filmni 18 yoşgaça bölgan tomoşabinlarga körsatiş…

Rossiyada filmni 18 yoşgaça bölgan tomoşabinlarga körsatiş taqiqlangan.
1997-yilda Oklahomadagi amerikalik fundamentalistik diniy taşkilot film «bolalar pornografiyasi» ekanini eʼlon qildi. Bu fuqarolik daʼvolariga va huquqni muhofaza qiluvçi organlar tomonidan videokassetalarning musodara qilinişiga olib keldi. Film video şaklida erkin tarqalgan edi va Qöşma Ştatlar böylab, jumladan, Oklahomada ham keng tarqalgan, bu vaqt içida «hukumat tomonidan „Tunuka baraban“ filmi buzuq yoki bolalar pornografiyasi ekani haqida heç qaçon bayonot berilmagan» (ish «Video dasturiy taʼminot işlab çiqaruvçilar assotsiatsiyasi, Inc. Oklahomaga qarşi» va boşqalar).
4Mukofotlar va sovrinlar
Kann kinofestivalining 1979-yildagi «Oltin palma…
Kann kinofestivalining 1979-yildagi «Oltin palma şoxi».
«Oltin kosa» mukofoti. 1979-yilning eng yaxşi nemis filmi.
«Oskar» mukofoti. Çet tilidagi eng yaxşi film, 1980.
1980-yilda Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi mukofoti.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Жестяной барабан (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.