«Poyafzal uçun daraxt» (ital. Lʼalbero degli zoccoli) — Ermanno Olmi tomonidan 1978-yilda suratga olingan italyan dramasi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Luigi Ornaghi, Pierangelo Bertoli
3Syujet
Film XIX asrning oxirida Lombardiyadagi bir neça dehqon oilasining hikoyasini aks ettiradi. Ularning hayoti…
Film XIX asrning oxirida Lombardiyadagi bir neça dehqon oilasining hikoyasini aks ettiradi. Ularning hayoti voqealarga boy emas, asosan oğir va fojiali, lekin unda ham kiçik quvonçlar bor. Bir çodirning ostida yaşovçi oilalarning hikoyalari dehqonlarning oğir kundalik turmuşi fonida bir-biri bilan çatişib ketadi.
Oltita bolaning onasi, beva ayol Runk eriДan ayrilib, juda oğir ahvolga tuşib qoladi. U kir yuviş bilan şuğullanadi, ön beş yoşli öğli esa tegirmonçining yordamçisi bölib işga kiradi. Uning ahvoli şunçalik oğirki, ruhoniy kiçik bolalarni monastirga berişni taklif qiladi, lekin katta öğil bu taklifni rad etadi. Sigirning tösatdan kasal bölib qolişi öğlining butun qatʼiyatini sindirib, ruhoniyning taklifini qabul qilişga majbur qilişi mumkin edi, ammo sigir möʼjiza tufayli tuzalib ketadi.
Bu yerda yarim kulgili qahramon ham bor — ayyor dehqon. U doimo öğli bilan janjallaşib yuradi. Yer egasini aldab, don ortilgan aravaga toşlar solib qöyadi. Yarmarkada oltin tanga topib, uni otining tuyoğiga yaşiradi. Tanga yöqolganda esa otni öğrilikda ayblaydi.
Dehqon yigitning fabrikada işlaydigan dehqon qizga bölgan pokiza muhabbati filmning eng yorqin epizodi bölgan töy bilan yakunlanadi, keyin yoş juftlik Milanga xolasining oldiga boradi. Xola — yetimxonada işlaydigan rohiba, u yoş juftlikka boy ota-onaning farzandi bölgan topilmani asrab olişni taklif qiladi, buning uçun yaxşi nafaqa berilişi kerak. Ular rozi bölişadi.
Filmning markaziy qahramoni dehqon Batisti — iqtidorli hikoyaçi, keçqurunlari qöşnilarga dahşatli hikoyalar aytib beradi. U mehribon ota va eri. Xotini uçinçi farzandga homilador bölganda, akuşerni çaqiriş uçun sönggi pulini ham berişga tayyor. Ammo xotini qöşnilar yordamida özi uddalaydi. Ruhoniy Batistining öğli Minekni maktabga berişni maslahat beradi. Ota istamay rozi böladi. Bir kuni maktabdan qaytayotganda Minek poyafzalini sindirib qöyadi. Batisti poyafzalni tuzatiş uçun yaşirinça xöjayinning daraxtini kesadi. Buni boşqaruvçi bilib qoladi va yer egasi Batistini uydan haydab yuboradi. Oila özining oddiy buyumlarini yiğib, nomaʼlum tomonga yöl oladi.
4Ijod tarixi
Film ğoyasi Olmiga suratga oliş boşlanişidan yigirma yil oldin kelgan. U bobosi aytib bergan voqeaga…

Film ğoyasi Olmiga suratga oliş boşlanişidan yigirma yil oldin kelgan. U bobosi aytib bergan voqeaga asoslangan. Suratga olişdan oldin uzoq tayyorgarlik davri bölgan. Olmi bir neça oy qişloqda yaşab, köplab dehqonlar bilan muloqot qilgan, ularning köpçiligi filmda aktyor bölib iştirok etgan.
Olmi suratga olişni aniq ssenariysiz boşlagan. Dialoglar va harakatlarning köp qismi aktyorlarning improvizatsiyasi edi. Ovoz töğridan-töğri suratga oliş maydonçasida yozib olingan, bu öşa davr italyan kinosi uçun kam uçraydigan hol edi. Rejissyor faqat bergamo şevasidan foydalanişni talab qilgan, garçi keyinçalik marketing sabablariga köra italyança versiyani çiqarişga töğri kelgan.
5Tanqid
«Poyafzal uçun daraxt» Bertoluccining mavzusi öxşaş «1900» filmi bilan bir vaqtda çiqqan. Ammo Olmining filmi…

«Poyafzal uçun daraxt» Bertoluccining mavzusi öxşaş «1900» filmi bilan bir vaqtda çiqqan. Ammo Olmining filmi köproq eʼtibor qozonib, köplab ilhomlantiruvçi şarhlarga sabab bölgan. Kann kinofestivalida Oltin palma şoxini olib, u şohasar deb eʼlon qilingan. Boşqa tomondan, bir qator tanqidçilar Olmini tarixga egocentrik va torbin qaraşda ayblagan: u nostalgiyaga asoslangan, tarixiy va ijtimoiy muammolarni inkor etadi hamda qattiq katolitsizmda boşpana topadi.
Eng köp bahs-munozaraga sabab bölgan epizod — sigirning möʼjizaviy şifo topişi. Omon qoliş çegarasida yaşayotgan yolğiz ona sigirining kasal bölib qolişi uning allaqaçon oğir ahvolini yanada oğirlaştiradi. Veterinar sigirning tez orada ölişini başorat qiladi. Ammo ibodatlar va muqaddas suv sigirni oyoqqa turğazadi.
Ammo mafkuraviy eʼtiqodlardan qatʼi nazar, barça tanqidçilar rasmning vizual mukammalligini qayd etgan.
6Mukofotlar
Kartina Kann kinofestivalida «Oltin palma şoxi» va Ekumenik hakamlar hayʼati mukofotini (1978), «Davide di…
Kartina Kann kinofestivalida «Oltin palma şoxi» va Ekumenik hakamlar hayʼati mukofotini (1978), «Davide di Donatello» mukofotini (1979), «César» mukofotini (1979) va boşqa bir qator mukofotlarni qölga kiritgan.
7Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Дерево для башмаков» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.