«Zoluşka uçun uçta yoğoq» (çex. Tři oříšky pro Popelku, nem. Drei Haselnusse fur Asçenbrödel) — Çexoslovakiya va GDR işlab çiqargan 1973-yildagi ertak-film.
Film Çexoslovakiyaning «Barrandov» kinostudiyasi va Şarqiy Germaniyaning DEFA kinostudiyasida suratga olingan. Tabiiy manzaralar Çexiyaning ğarbiy qismida, Bavariya çegarasidagi gözal Şumava hududida suratga olindi. Qirol saroyi Drezden yaqinidagi nemis Moritzburg qalʼasida, ögay onaning uyi esa Plzeň yaqinidagi Şvihov şahridagi kiçik qalʼada suratga olindi. Suratga oliş Moraviyada, Krnov şahri atrofida, xususan, Muqaddas Bokira Maryam tuğilişi çerkovida ham ötkazildi (çex. kostel Narození Panny Marie).
1Rollarda
Libuše Šafránková, Pavel Trávníček, Carola Braunbock
2Syujet
Mehribon sehrli ertak, bolalar va kattalarga birdek yoqadi. Qiziqqon, kulgili Zoluşka bir qaraşda şahzodaga…
Mehribon sehrli ertak, bolalar va kattalarga birdek yoqadi. Qiziqqon, kulgili Zoluşka bir qaraşda şahzodaga oşiq bölib qoladi, lekin uni battol ögay onasi xalaqit beradi, u esa qizi Dorani şahzodaga turmuşga bermoqçi. Şahzoda esa yoş, uylanişni istamaydigan ayyoş. Ularning uçraşuvini möjiza boğlaydi: otboqar Vincek Zoluşkaga sovğa qilgan sehrli yonğoqlar…
Asos sifatida aka-uka Grimmlarning ertagi olingan bölib, u Božena Nemcovaning «Zoluşka haqida», «Zoluşka haqida» va «Uç opa-singil» nomli moslaşmalarida maşhur bölgan. Grimmlar versiyasi Şarl Perroning maşhurroq versiyasidan şu bilan farq qiladiki, Zoluşka baxtini peri-xola yordamida emas, balki onasining qabri ustida ösgan sehrli yonğoq daraxti yordamida topadi (filmda — uçta sehrli yonğoq yordamida).
3Aktyorlar xotiralari va meros
Dora rolini ijro etgan Daniela Glavaçova film ekranlarga çiqqanidan 30 yil ötgaç şunday esladi: «Film…

Dora rolini ijro etgan Daniela Glavaçova film ekranlarga çiqqanidan 30 yil ötgaç şunday esladi: «Film şunçalik gözal va qarimas bölib çiqdi, çunki butun guruh ajoyib ruhda işladi, suratga oliş maydonçasida totuvlik va haqiqiy ertak, abadiy ertak yaratiş istagi hukm surdi. Natijada şunday böldi». Daniela uçun bu alohida davr edi — u homilador edi, şuning uçun hamkasblari tomonidan alohida eʼtibor körsatilardi. Onasi va qizi bilan birga muzlagan daryoga sanalari tuşib ketadigan murakkab tryukni dublyorlar bajardi; bu sahnada aktrisalar iştirok etmadi.
Rejissyor Václav Vorlíček ham film ustida işlaş haqida esladi: «Libuše Šafránková ajoyib çavandoz. U otda juda yaxşi ötirardi va Yurашek oti bilan barça sahnalarni özi suratga oldi. Faqat bitta epizodda, örmonda Yurашek qulagan daraxt ustidan sakraydigan joyda, aktrisa örniga dublyor almaştirildi, çunki boş qahramonning soğliğiga xavf tuğdirişdan qörqişdi. Libuşedan farqli ölaroq, Pavel Trávníček va uning filmdagi «döstlari» V. Yandak va Y. Drbogław otlar bilan işlaş va otda ötiriş haqida umuman tasavvurga ega emas edi. Ammo özlarining fidokorligi tufayli ular çavandozlikning barça nozik jihatlarini muvaffaqiyatli özlaştirişdi». Václav Vorlíček çex kinematografining köplab filmlari muallifi, ammo u «Zoluşka uçun uçta yoğoq» filmini alohida ajratib körsatadi va uni özining eng yaxşi asari deb hisoblaydi.
Ertakning 30 yillik yubileyi arafasida reporterlar matbuot bilan juda kam muloqot qiladigan Libuşe Şafranková bilan qisqa suhbat ötkazişga muvaffaq bölişdi. Film haqida aktrisa şunday hikoya qildi: «Menimça, har bir qiz va yigit içida Zoluşkani topişni istaydi. Ularning har biri qalbida ozgina Zoluşka. Suratga oliş paytida juda sovuq edi, çunki biz qişga möljallanmagan kostyumlar kiyib yurardik. Dastlab film yozda suratga olinişi kerak edi. Ish boşida qor deyarli yöq edi, ammo finalda şunçalik qor yoğdiki, Pavel (aktyor Pavel Trávníček) yakuniy sahnada ot bilan birga qor içida deyarli çökib ketdi. Işimiz tomoşabinlarga şunçalik yoqayotganidan baxtiyorman».
Çexiya, Germaniya va Norvegiya kabi Yevropaning köplab mamlakatlarida bu ertak 30 yildan ortiq vaqtdan beri har yili Rojdestvo bayramida anʼanaviy ravişda televizorda namoyiş etiladi. Masalan, Germaniyada 2012/2013-yilgi Rojdestvo va Yangi yil bayramlarida film 14 marta körsatilgan.
Ukrainada «Горішки для Попелюшки» nomli şirinliklar mavjud.
Çexiyada u XX asrning eng yaxşi ertak filmi deb tan olingan.
4Işlab çiqariş
Film ssenariysini dramaturg va ssenarist František Pavlíček yozgan, ammo normallaştiriş boşlanganidan keyin…

Film ssenariysini dramaturg va ssenarist František Pavlíček yozgan, ammo normallaştiriş boşlanganidan keyin unga öz faoliyati bilan şuğullaniş taqiqlanganligi sababli, titrlarda uning örniga ssenariy muallifi sifatida Bohumila Zelenková körsatilgan.
«Kdepak ty, ptáčku, hnízdo máš?» qöşiğini (çex. tilida — «Qani sening uyasi, quşçam?») — bu qöşiq filmning asosiy musiqiy mavzusi hamdir — çexoslovak estrada xonandasi Karel Gott ijro etgan. Film musiqasining muallifi çexoslovak bastakori Karel Svoboda (sözlari — Jiří Štaidl). Filmning nemisça versiyasida K. Gottning qöşiği ijro etilmaydi, faqat musiqiy mavzu eşitiladi.
Kostyumlar yaratişda kostyum rassomi Teodor Pištěk Uyğoniş davri modasini, şuningdek, qişni tasvirlagan Bryueghel rasmlarini asos qilib olgan. Hozirda kostyumlar Pragadagi «Barrandov» kinostudiyasi muzeyida saqlanadi va ular Çexiya va Germaniyadagi turli körgazmalarda tez-tez namoyiş etiladi.
5Restavratsiya
2009-yilda film texnik jihatdan murakkab raqamli HD-qayta işlovdan ötkazildi; uning asl 4:3 formatidagi va…
2009-yilda film texnik jihatdan murakkab raqamli HD-qayta işlovdan ötkazildi; uning asl 4:3 formatidagi va 16:9 formatidagi versiyalari tayyorlandi. 2011-yilda film «Icestorm Distribution GmbH» kompaniyasi tomonidan Blu-ray formatida çiqarildi. Çexiya Milliy kino arxivi maʼlumotlariga köra, 2015-yilda film raqamli restavratsiyadan ötgan.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Три орешка для Золушки» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.