Top Gun

«Top Gun» (ingl. Top Gun; şuningdek «Topgan», «Havo gvardiyasi» va «Asolar maktabi» nomi bilan ham tanilgan) — Tony Scott rejissyorligida suratga olingan, Don Simpson va Jerry Bruckheimer prodyuserligidagi amerikalik dramatik jangovar film. Tarqatuvçisi Paramount Pictures bölgan. Ssenariyni Jim Cash va Jack Epps (kiçik) yozgan. Ssenariy Ehud Yonay tomonidan uç yil oldin California jurnalida çop etilgan «Top Guns» nomli maqoladan ilhomlangan. Boş rolni Tom Cruise ijro etgan, u USS Enterprise (CVN-65) aviataşuvçisidagi yoş dengiz uçuvçisi leytenant Pit «Maverik» Mitçellni öynagan. U va uning radiolokatsion ilğaş operatori, kiçik leytenant Nik «Guss» Bradşaw (Anthony Edwards) AQŞ Dengiz kuçlarida Kaliforniya ştatidagi San-Diegodagi Miramar dengiz aviabazasida Qiruvçi aviatsiya qurol maktabi (Top Gun) dasturi böyiça öqiş imkoniyatiga ega böladilar. Filmda Kelly McGillis, Val Kilmer va Tom Skerritt ham rol öynagan. Film «Oskar» mukofotiga törtta nominatsiyaga ega bölgan va «Take My Breath Away» qöşiği uçun «Eng yaxşi qöşiq» toifasida mukofot olgan.

«Top Gun» 1986-yil 16-mayda AQŞda namoyiş etilgan. Film tanqidçilardan aralaş baho olgan: vizual effektlar va саундтрек yuqori baholangan, biroq ssenariy va harbiy tarğibot elementlari tanqid qilingan. Şunga qaramay, premyeradan tört hafta ötgaç filmni namoyiş etayotgan kinoteatrlar soni 45 foizga oşgan va kartina tanqidçilarning dastlabki qarşiligini yengib ötib, yirik tijorat muvaffaqiyatiga aylangan: jahon kassa yiğimi 15 million dollar byudjet bilan 177 million dollarni taşkil etgan. «Top Gun» 1986-yilda AQŞ prokatida eng köp kassa yiğgan film, şuningdek, 1986-yilda jahon prokatida ham eng köp kassa yiğgan film bölgan.

Film köp yillar davomida maşhurligini saqlab qoldi va 2013-yilda IMAX 3D formatida qayta çiqarildi. Vaqt ötişi bilan tanqidçilarning retrospektiv baholari ijobiyroq böldi va film kultga aylandi. Bundan taşqari, filmning саундтреki kino tarixidagi eng maşhur саундтреklardan biriga aylanib, töqqiz karra platina sertifikatiga sazovor bölgan. Film «Take My Breath Away» qöşiği uçun «Oskar» va «Oltin globus» mukofotlarini olgan; qöşiqni Berlin guruhi ijro etgan.

2015-yilda AQŞ Kongress kutubxonasi filmni Milliy film reestriga kiritib, uni «madaniy, tarixiy yoki estetik jihatdan ahamiyatli» deb topdi. Filmning davomi — «Top Gun: Maverick», unda Cruise va Kilmer öz rollarini qayta ijro etgan, 2022-yil 27-mayda, asl film çiqqanidan 36 yil ötib, namoyiş etildi. U tanqidçilar tomonidan keng eʼtirof etilgan va tijorat jihatdan muvaffaqiyatli bölgan.

Filmning asosiy ilhomlantiruvçi manbai Ehud Yonayning 1983-yil may oyidagi California jurnali soni uçun yozilgan «Top Guns» maqolasi bölgan; maqola komandir-leytenant Charles Hightley tomonidan olingan havo fotosuratlari bilan birga çop etilgan. Maqolada San-Diegodagi Miramar dengiz aviabazasida qiruvçi uçuvçilarning hayoti batafsil yoritilgan bölib, baza özini «Fightertown USA» («AQŞning qiruvçilar şahri») deb atagan. Maʼlumotlarga köra, köplab ssenariyçilar loyiha ustida işlaşdan boş tortgan. Keyinçalik Jerry Bruckheimer va Don Simpson Jim Cash va Jack Epps-kiçikni filmning birinçi ssenariysini yoziş uçun yollaşgan. Epps qöllagan tadqiqot usullari orasida Miramardagi bir neçta maxfiylikdan çiqarilgan Top Gun kurslariga taşrif buyuriş va şaxsiy tajriba oliş uçun F-14 da uçiş bor edi. Ssenariyning birinçi varianti Bruckheimer va Simpsonga yoqmagan va köp jihatdan yakuniy filmdan keskin farq qilgan. David Cronenberg va John Carpenter filmni suratga oliş taklifini olişgan, ammo ikkalasi ham rad etgan. Tony Scott rejissyor etib tayinlangan, buning sababi u 1980-yillar boşida şved avtoişlab çiqaruvçisi Saab uçun suratga olgan reklama roligi bölgan: unda Saab 900 avtomobili Saab 37 Viggen qiruvçisi bilan tezlik poygasida qatnaşadi.

Aktyor Matthew Modine Pit Mitchell rolidan voz keçgan, çunki uning fikriça, filmning uruşparvar, harbiy pozitsiyasi uning siyosiy qaraşlariga zid edi; şu sababli u «Full Metal Jacket» filmida rol öynaşni afzal körgan. Filmni körgandan söng «Risky Business» filmi işlab çiqaruvçilari bu rolda Tom Cruise ni körişni istagan. Cruise taklifni London şahrida «Legend» filmini suratga oliş paytida oldi; dastlab rozi bölişni xohlamadi, ammo Tonining akasi Ridley Scott uni rolni qabul qilişga köndirdi. Cruise ssenariyni yoqtirdi va suratga tuşişga rozi bölişdan oldin işlab çiqaruvçilarni uni qayta işlaşga köndirdi. Cruise tasdiqlanişidan oldin Maverik rolini Emilio Estevez, Patrick Swayze, Sean Penn, Rob Lowe, Charlie Şeen, Michael J. Fox va Ralph Macçio ham körib çiqqan edi; Charli rolining nomzodlari orasida esa Brooke Şields, Demi Moore va Julianna Phillips bölgan, u hatto Tom Cruise bilan birga kinoproba topşirişi kerak edi.

Val Kilmer Kazanskiy rolini öynaşni istamagan, çunki ssenariyni «ahmoqona» deb hisoblagan va harbiy mavzuli kinoni yoqtirmagan; ammo studiya oldidagi şartnoma majburiyatlari va Scottning loyihaga bölgan iştiyoqi tufayli rozi bölgan. Biroq film çiqqandan söng uning bu roldagi ijrosi aktyorning eng yaxşi işlaridan biri deb topildi va 34 yil ötib u bu qahramonni yana ijro etdi: özi davolab bölmas saraton kasalligidan azob çekayotgan bir paytda, ölayotgan Kazanskiy obrazini gavdalantirdi.

Işlab çiqaruvçilar filmni yaratişda AQŞ Dengiz kuçlarining qöllab-quvvatlaşiga erişmoqçi edilar. Dengiz kuçlari ssenariyni tasdiqlaşga sezilarli taʼsir körsatdi, bu bir qator özgarişlarga olib keldi. Havo jangining boşlanğiç sahnasi Kuba hududidan xalqaro suvlarga köçirildi, dialoglar yumşatildi va aviataşuvçi palubasidagi avariya epizodi butunlay olib taşlandi. Maverik şerigasining maqomi ham özgartirildi: boş ayol qahramon — Şarlotta «Charli» Blackwood dastlab Dengiz kuçlari harbiysi edi, lekin keyinçalik uni flotda işlaydigan fuqarolik xodimiga aylantirişdi, çunki AQŞ qurolli kuçlari ofitserlar va oddiy askarlar örtasidagi romantik munosabatlarni taqiqlagan edi. Bundan taşqari, Şarlotta «Charli» Blackwood obrazi ssenariyning dastlabki variantidagi aerobika instruktoridan qayta yozildi, işlab çiqaruvçilar Kristin «Legs» Fox bilan taniştirilgandan söng — u Dengiz harbiy tahlil markazida dengiz havo ustunligi (MAS) mutaxassisi bölib işlagan fuqarolik matematigi edi va aviataşuvçilarni havo himoyasi taktikasini işlab çiqiş bilan şuğullangan. Aynan u filmdagi boş ayol obrazining asosiy prototipiga aylandi.

Suratga oliş 1985-yil 26-iyunda Kaliforniyaning Oceanside şahrida boşlangan, söngra uçiş sahnalarini suratga oliş uçun Miramarga köçirilgan. AQŞ Dengiz kuçlari filmga samolyotlar va Carrier Air Wing Fifteen (CVW-15) xodimlarini taqdim etgan; öşa paytda unga F-14 eskadriliyalari VF-51 «Screaming Eagles» (unga Mike «Viper» Metcalf uyidagi sahnada işora qiladi) va VF-111 «Sundowners» (unga Marcus «Sundown» Williams ning pozivnoyi va dubulğasidagi bezak tegişli edi) kirgan. Oddiy xizmatdan taşqari har bir parvoz soati uçun Paramount kompaniyasi yonilği va boşqa ekspluatatsiya xarajatlariga 7 800 AQŞ dollarigaça tölagan. Suratga oliş tugagaç, işlatilgan samolyotlardan biri (BuNo 160694) Texasning Corpus Christi şahridagi USS Lexington aviataşuvçisi muzeyiga topşirilgan.

CVW-15 samolyotlaridan taşqari, fonda boşqa eskadriliyalarning F-14 lari ham körinib turgan. VF-114 «Aardvarks» va VFA-213 «Blacklions» samolyotlarini Enterprise aviataşuvçisidagi sahnalarda köriş mumkin, VF-1 «Wolfpack» samolyotlari esa Miramarda olingan kadrlarda közga taşlanadi. Aviataşuvçining uçiş palubasidagi sahnalarning aksariyati dengiz aviatsiyasining oddiy parvozlarini suratga oliş edi, va suratga oliş guruhi qölga kiritilgan narsalardan foydalanişga majbur bölgan, faqat filmga maxsus söralgan kamdan-kam ötişlar bundan mustasno edi.

Suratga oliş vaqtida rejissyor Tony Scott samolyotlarning botayotgan quyoş fonida uçişi va qönişini suratga olmoqçi bölgan. Suratga oliş seanslaridan birida kema komandiri aviataşuvçining kursini özgartirgan, bu yoritişning özgarişiga olib kelgan. Scott aviataşuvçi kursini va tezligini qaytariş mumkinmi, deb söraganda, komandir unga bunday manyovr 25 000 AQŞ dollari turişini aytgan. Şunda Scott aviataşuvçi kapitaniga şu summaga çek yozib bergan, şunda kemani orqaga burişgan va u yana beş daqiqa suratga olişni davom ettira olgan.

NASA ning kelajakdagi astronavti Scott Altman VF-51 eskadriliyasiga kirgan va filmning köplab havo tryuk sahnalarida F-14 ni boşqargan, çunki suratga oliş boşlanişidan oz oldin u Miramar dengiz aviabazasiga ötkazilgan edi. Altman filmning maşhur boşlanğiç sahnasida «örta barmoq» imosini körsatgan uçuvçi bölgan, şuningdek, filmda qayta-qayta körinadigan, dispetçerlik minorasi ustidan xavfli ötiş («buzzing the tower») bajargan samolyotni ham boşqargan. Minora ustidan ötiş bilan boğliq maşhur sahna mahalliy aholini bezovta qilgan, ular bazaga va mahalliy OAV ga qönğiroq qilib, «aqldan ozgan uçuvçi» haqida xabar bergan.

Quruqlik ustidagi samolyot manyovrlari sahnalarining aksariyati Nevadadagi Fallon dengiz aviabazasida yer usti kameralari yordamida suratga olingan. Havo jangi sahnalarining asosiy qismi Learjet samolyotidan olingan. F-14 larga ham kabina içida va oltita taşqi kamera örnatgiçlarida kameralar örnatilgan; bu örnatgiçlar Grumman Corporation kompaniyasi tomonidan «Last Countdown» filmi uçun yaratilgan va keyinçalik «Top Gun» da foydalaniş uçun özgartirilgan.

Öylab topilgan duşman samolyoti MiG-28 Northrop F-5 yordamida tasvirlangan.

Film Super 35 formatida suratga olingan, çunki anamorfik obʼektivlar qiruvçi kabinalariga joylaştiriş uçun juda katta edi.

Asosiy işlab çiqariş tugagandan söng «Top Gun» uçun qöşimça suratga oliş «Made in Heaven» filmi suratga olinişi bilan bir vaqtga töğri keldi, unda Kelly McGillis jigarrang soçlar bilan suratga tuşgan edi. «Top Gun» ijodkorlari uning soç rangining özgarganini yaşirişga majbur bölişdi; masalan, liftda suratga olingan sahnada McGillis beysbol kepkasida körinadi. McGillis öz sahnalarini suratga olayotganda Cruise bilan böyini tenglaştiriş uçun yalang oyoq tuşişga majbur bölgan.

1985-yilda filmga aviatsiya kadrlarini suratga oliş paytida aviatsion akrobat va kaskadyor Art Sçoll halok böldi. Kinokamera örnatilgan pilotaj bipla­nida (Pitts S-2) teskari ştopor bajariş vaqtida samolyot Tinç okeaniga qulab tuşgan; falokatdan oldin Sçoll radio orqali: «I have a problem; I have a real problem» deb xabar bergan. Uçuvçining jasadi va samolyot topilmagan.

San-Diegodagi Kansas City Barbeque restorani va bari ikki sahnani suratga oliş uçun işlatilgan, ular 1985-yil iyulda suratga olingan. Birinçi sahnada Gus va Maverik pianino orqasida «Great Balls of Fire» qöşiğini ijro etişadi. Restoranda Wurlitzer musiqiy avtomatidan «Youʼve Lost That Lovin' Feelin'» qöşiği yangraydigan yakuniy sahna ham xuddi şu yerda suratga olingan. Ikkala sahna ketma-ket suratga olingan. Film çiqqandan söng restoran kartina bilan boğliq katta yodgorlik buyumlari töplamini yiğdi, biroq 2008-yil 26-iyunda oşxonadagi yonğin muassasaning katta qismini yöq qildi. Filmda işlatilgan asl pianino ham öz içiga olgan suvenirlar va rekvizitlarning bir qismi saqlanib qoldi va restoran 2008-yil noyabrda qayta oçildi.

1985-yilda Paramount Pictures kompaniyasi Graves uyini ijaraga oldi, hozirda u «Top Gun» filmidagi uy sifatida keng tanilgan; bu Folk Victorian/Queen Anne uslubidagi tarixiy kottej bölib, Oceanside şahrida, 102 North Pacific Street manzilida joylaşgan, va uni Şarlotta «Charli» Blackwood uyi sifatida işlatgan. Charli uyining hovlisidagi sahnalar Graves uyi orqasida joylaşgan boşqa uyda, 112 First Street (Seagaze Drive) manzilida suratga olingan. 2020-yil may oyida Graves uyi yangi joyga köçirildi, söngra qayta qurildi va 250 North Pacific Street manzilida joylaşgan High Pie nomli pirogli-kafega aylantirildi.

«Top Gun» filmining саундтреki tarixdagi eng maşhur саундтреklardan biridir: u töqqiz karra platina maqomiga ega bölgan va 1986-yilning yoz va kuzida beş hafta ketma-ket uzilişsiz Billboard 200 albom çartining birinçi örnini egallagan. Harold Faltermeyer, ilgari Jerry Bruckheimer va Don Simpson bilan «Beverly Hills Cop» filmida işlagan, filmning ssenariysini suratga oliş boşlanişidan oldin Bruckheimerdan olgan. Giorgio Moroder va Tom Whitlock film uçun bir neçta qöşiq ustida işlagan, jumladan «Oskar» mukofotiga sazovor bölgan «Take My Breath Away» kompozitsiyasi. Kenny Loggins саундтрек uçun ikkita qöşiq ijro etgan — «Playing with the Boys» va «Danger Zone». Berlin guruhi «Take My Breath Away» qöşiğini yozgan, keyinçalik u köplab mukofotlarga sazovor bölgan va jamoaga xalqaro şuhrat keltirgan. Loggins singli «Danger Zone» çiqqandan söng саундтрек sotuvlari keskin oşgan va faqat AQŞda 7 million nusxaga yetgan. 2000-yilgi саундтрек qayta naşrida asl albomda bölmagan ikkita qöşiq qöşilgan (ular film yaratilişidan ança oldin çiqarilgan edi): Jerry Lee Lewis ijrosidagi «Great Balls of Fire» va The Righteous Brothers guruhining «Youʼve Lost That Lovin' Feelin'» qöşiği. Саундтрекka Harold Faltermeyerning «Top Gun Anthem» va «Memories» kompozitsiyalari ham kirgan; birinçisining yozuvida Steve Stevens ham iştirok etgan.

Саундтрек uçun boşqa ijroçilar ham körib çiqilgan, ammo ular loyihada iştirok etişmagan. Bryan Adams mumkin bölgan nomzodlardan biri edi, ammo u filmning uruşni romantiklaştirayotganini hisoblab, rad etgan. Toto guruhi dastlab «Danger Zone» ni yozişi kerak edi va saundtrek uçun «Only You» qöşiğini ham yozgan va ijro etgan. Biroq Toto huquqşunoslari va film prodyuserlari örtasidagi kelişmovçiliklar tufayli «Danger Zone» yozuvi Loggins ga berildi, «Only You» esa oxir-oqibat filmga kirmadi.

2024-yilda kinomusiqa böyiça ixtisoslaşgan La-La Land Records yorliği саундтrekning ikki diskli naşrini çiqardi. Ikkinçi diskda avvalgi relizlarda allaqaçon mavjud bölgan kompozitsiyalar bor. Birinçi disk esa Harold Faltermeyerning töliq instrumental саундтrekini birinçi marta rasmiy ravişda öz içiga oladi (asl саундтrek naşrida faqat «Top Gun Anthem» kompozitsiyasi bölgan, «Memories» treki esa kengaytirilgan va de luxe naşrlarga keyinroq qöşilgan).

Film 1986-yilning eng köp kassa yiğgan filmi böldi. Namoyiş etilayotgan kinoteatrlar soni birinçi hafta darajasidan pastga tuşgunça olti oy ötdi. Birinçi dam oliş kunlari u birinçi örinni egallab, 8,2 million dollar yiğdi, söngra AQŞdagi umumiy yiğimi 176,8 million dollarga yetdi, xalqaro bozorda esa yana 177 million dollar yiğildi va jahon kassa yiğimi 353,8 million dollarni taşkil etdi. Taxminlarga köra, filmning Şimoliy Amerikadagi dastlabki prokati davomida 47,65 million çipta sotilgan.

Film 2013-yilda IMAX formatida qayta çiqarilganidan qöşimça 3 million dollar yiğdi va 2021-yilda qayta çiqarilgandan keyin yana 471 982 dollar yiğdi, bu uning AQŞdagi kassa yiğimini 180,3 million dollarga, jahon kassa yiğimini esa 358,3 million dollarga yetkazdi.

Rotten Tomatoes saytida film 76 tanqidçining şarhlari asosida 59 foiz maʼqullaş reytingiga ega, örtaça baho 10 balldan 6,10. Saytdagi tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «Filmda havodan olingan eng esda qolarli va hayajonli kadrlardan ayrimlari mavjud bölsa-da, «Top Gun» tajribali ekşn körinişiga ega bölsa-da, uning qahramonlari havoda bölmaganda ösmirlik yoşini ötkazib yubormagan tomoşabinlarga juda kam qiziqarli narsa taklif etadi». Metacritic saytida film 15 tanqidçi şarhi asosida 100 ballik şkala böyiça örtaça 50 ball oladi, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar» degani. CinemaScore tomonidan söralgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkalada «A» örtaça bahosini berişgan.

Chicago Sun-Times dan Roger Ebert filmga 4 ballik şkalada 2,5 ball qöygan va şunday deb yozgan: Chicago Tribune dan Gene Siskel filmga 4 yulduzdan 3 yulduz bergan, ekşn sahnalarini maqtagan, ammo syujetning romantik qismini tanqid qilgan va «bu «Officer and a Gentleman» filmining haqiqiy romantik qadriyatiga loyiq filmga emas, balki ösmirlarning jinsiy fantaziyasi uçun joy» deb yozgan. Amerikalik kinotanqidçi Pauline Kael şunday izoh bergan:

Baʼzi tanqidçilar filmda amerikaça ura-patriotizm tarğib qilinayotganini taʼkidlaşgan. Rejissyor Oliver Stone Playboy jurnaliga, film «uruşning toza ekanligi, uruşni yutiş mumkinligi haqidagi ğoyani tarğib qiladi… Filmda heç kim u Uçinçi jahon uruşini boşlaganini bir marta ham eslatmaydi!» degan. 1990-yilda Tom Cruise Stone filmi «Born on the Fourth of July» ni reklama qilayotganda, bu filmni uruşlarning haqiqiy tasviri sifatida emas, balki «ertak» sifatida qabul qiliş kerakligini aytgan va davomini suratga oliş masʼuliyatsiz bölardi, çunki film uruş haqida notöğri tasavvur beradi, deb qöşimça qilgan. Cruise 36 yil ötib davomda öz rolini takrorladi va bu safar asosan ijobiy şarhlar oldi. Birinçi filmdagi uruşni qözğatişni tanqid qilgan Val Kilmer ham davomda qatnaşdi.

AQŞ F-14 uçuvçisi (radiolokatsion ilğaş operatori), jurnalist Ward Carroll filmni kultli va madaniy jihatdan ahamiyatli deb hisoblagan, hatto hazil bilan uni «hozirgaça suratga olingan eng buyuk film» deb atagan. Biroq hikoya va kinematografik erkinliklarning zarurligini tan olgan holda, u filmda «hurmat körsatişdan köra multfilmga öxşatadigan bir neçta yoqimsiz texnik xatolar» borligini ham aytgan. Military.com saytidagi 2019-yilgi maqolasida Carroll dengiz aviatsiyasi protseduralaridan 79 ta çetga çiqiş, texnik xatolar va syujet nomuvofiqliklarini aniqlagan.

LegalEagle YouTube kanali muallifi «Harbiy qonunlar buzilgan: Top Gun (haqiqiy JAG bilan)» nomli videoni çiqargan, unda filmni tajribali AQŞ harbiy huquqşunosi tahlil qiladi. Videoda film AQŞning harbiy va dengiz qoidalari va qonunlariga nisbatan sezilarli erkinliklarga yöl qöyişi, ularning buzilişi körsatilgani taʼkidlanadi. Masalan, Maverikning havo harakatini boşqariş minoralari ustidan uçişi haqiqiy hayotda, ehtimol, uning uçiş guvohnomasini darhol bekor qilişga olib kelgan bölar edi, uruş paytida sodir etilgan boşqa buzilişlar esa, ehtimol, ölim jazosiga olib kelgan bölar edi.

2025-yilda The Hollywood Reporter jurnali «Top Gun» ni 1986-yilning eng yaxşi tryuk filmlari röyxatiga kiritgan.

Filmning prodyuseri John Davis, «Top Gun» AQŞ Dengiz kuçlariga yollaş uçun bir turdagi reklama roligi bölganini va odamlar filmni tomoşa qilib: «Voy! Men uçuvçi bölişni xohlayman», deyişganini aytgan. Baʼzi kinoteatrlarda Dengiz kuçlari ilhomlangan tomoşabinlarni jalb qiliş uçun yollaş punktlarini joylaştirgan. Film çiqqandan söng, jumladan AQŞ Dengiz floti tomonidan, dengiz uçuvçisi böliş istagi bilan flotga xizmatga kirgan yoşlar soni 500 foizga oşgani haqidagi daʼvo keng tarqalgan; biroq keyinçalik bu bahoning aniqligi şubha ostiga qöyilgan: zamonaviy tadqiqotlar Dengiz kuçlari yangi röyxatga olinganlarining umumiy ösişi ança möʼtadil — taxminan 8 foiz ekanini körsatadi. Film, şuningdek, Vyetnam uruşidan keyin AQŞ qurolli kuçlarining ijobiy obrazini tiklaşga yordam bergan.

AQŞ Mudofaa vazirligi boş inspektorining idorasi «Top Gun» da tasvirlangan jinsiy kamsituvçi xulq-atvorning bir qismini haqiqiy qurolli kuçlarda jinsiy zöravonlik ehtimolining oşişiga, bu esa, uning fikriça, 1991-yildagi Tailhook janjaliga olib kelgan, deb hisoblagan.

2024-yil dekabrda Tom Cruise AQŞ Dengiz kuçlari xususiy şaxslarga beradigan eng yuqori fuqarolik mukofoti — «Eng yaxşi jamoat xizmati uçun» mukofotiga sazovor böldi; bu mukofot uning harbiy mavzudagi filmlarda iştirok etiş orqali qurolli kuçlarni qöllab-quvvatlaşdagi «ulkan hissasi» uçun berilgan.

Bu film Misa Matsuşimani Yaponiyada birinçi ayol qiruvçi uçuvçisi bölişga ilhomlantirgan. Yaponiya öz-özini mudofaa havo kuçlari 1993-yildan ayollarni xizmatga qabul qila boşlagan bölsa-da, ularga faqat havo razvedkasi samolyotlarining uçuvçisi bölişga ruxsat berilgan. 2015-yilda bu çeklov olib taşlanganda, Matsuşima darhol ariza topşirgan. «Bu filmni boşlanğiç maktabda körganimdan beri men reaktiv qiruvçi uçuvçilarga doimo qoyil qolganman».

Davis, Steven Paul (2001). The A-Z of Cult Films and Film-makers. Batsford, 240 pages. ISBN 978-0-7134-8704-6.

Jordan, Meredith. Top Gun Memos: The Making and Legacy of an Iconic Movie. — Citation Press, 2022. — ISBN 9781733787437.