Treasure Island

Multfilm tirik aktyorlar iştirokidagi sahna bilan boşlanadi: kapitan Flint Xazina oroli xaritasini çizmoqda. Uni boşqa qaroqçilar quvib keladi, Flint daraxtga çiqib qoçadi. Ular bilan talaşuv çoğida Flint xaritani tuşirib yuboradi, qaroqçilar uni oliş uçun urişib, bir-birini çetga itarişadi. Flint daraxtdan tuşib xaritani oladi, lekin uzoqda turgan Billi Bons — janjalda qatnaşmagan qaroqçi — Flintga öq uzib, uni öldiradi va xaritani oladi.

Keyin tirik aktyorlar örnini çizma personajlar egallaydi. Billi Bons muşugi bilan «Admiral Benbou» karçmasiga kelib, u yerda xona oladi. Billi Jim Xokinsdan bir oyoqli dengizçini körsa, darhol xabar berişni söraydi va buning uçun har oy uç pens kumuş pul oladi. Billi köp rom içadi, surunkali şamollaşi tufayli şunday qattiq aksa uradiki, karçmaning devori va şifti yorilib ketadi, soat strelkalari pastga tuşib qoladi.

Ertasi kuni Billining sobiq kema yöldoşi Qora It unga keladi. U Xazina oroli xaritasini izlamoqda. Billi xaritani berişdan qatʼiy boş tortadi, qaroqçilar örtasida janjal çiqadi va şu bois (içkilikbozlik bilan birga) Bonsda insult böladi. Yordamga kelgan optimist va kulgili doktor Livsi Billini körib, agar içişni taşlamasa ölişini aytadi va unga töşakda yotiş rejimini buyuradi. Jim bilan suhbatlaşayotib, Billi şunday kuçli aksa uradiki, uning krovati özi bilan birga devorni teşib, köçaga uçib çiqadi va ikkinçi qavat balandligidan yiqiladi. Billi jarohat oladi. Bir oz vaqtdan keyin karçmaga Kör Pyu ismli keksa qaroqçi keladi, Bonsga qora belgi topşirib, unga keçki öngaça muddat beradi. Qattiq hayajon va köp rom içiş tufayli Billi Bonsda insult bölib, tez orada vafot etadi. Şundan söng tirik aktyorlar içkilikbozlik zarari haqidagi qöşiqni ijro etadi.

Jim Flintning xaritasini Billi Bons sandiğidan oladi. Kör Pyu boşçiligidagi qaroqçilar tödasi karçmada tintuv ötkazadi. Karçmadan çiqib ketgan Jim otga sakrab, doktor Livsi tomon çopadi. Buni körgan qaroqçilar uni otib taşlamoqçi böladi, lekin muvaffaqiyatsiz. Jim yordam sörab ketganini sezgan qaroqçilar qoçişga qaror qiladi. Pyu qaroqçilarni xaritani izlaşda davom etişga köndirmoqçi böladi, lekin ular Billi sandiğida topgan oltin tangalarni olib, karçmadan qoçib ketişadi. Kör Pyu esa boçkaga tuşib, jardan dengizga dumalab ketadi. Şu orada Billining muşugi rom şişasini tugatadi va ham egasining taqdirini takrorlab, öladi. Jim Bons hujjatlari bilan birga skvayer Trelauni mulkiga yetib keladi. Flint xaritasi haqida bilgaç, Trelauni xazina izlaş uçun jamoa yiğişga qaror qiladi, uçovi Bristolga jönab ketadi.

«Pod­zornaya truba» karçmasida Jim duşman kayfiyatdagi qaroqçi bilan töqnaşadi. Aktyorlar sport foydasi haqida qöşiq aytadilar. Qaroqçi Jimni yöq qilişga tayyorlanadi, lekin Jim tez ğalaba qozonadi, çunki u har kuni ertalab badan tarbiyasi bilan şuğullanadi. Bir oyoqli keksa karçma egasi Jon Silver döstlarning rejalaridan xabar topib, ularga kema va jamoa berişga tayyor böladi.

Kapitan Smollett boşçiligida qahramonlar «Ispanyola» kemasida orolga yöl olişadi. Jönaşdan oldin kapitan Trelauniga yoqmaydigan narsani aytadi: matroslar şubhali körinadi va ekspeditsiya haqida kema kapitanining özidan ham köproq narsani bilişadi. Tunda kemada Jim qaroqçilarning suhbatini eşitib, ular Jim, Smollett, Trelauni va Livsini öldirib, xazinani olib ketişni rejalaştirganini bilib oladi. Maʼlum bölişiça, jamoaning köpçiligi Flint jamoasining sobiq aʼzolari bölib, ularga oşpaz sifatida kemaga kirgan Silver boşçilik qilmoqda. Multfilmning birinçi qismi omad haqidagi qöşiq bilan tugaydi.

Multfilmning ikkinçi qismi tirik aktyorlar iştirokidagi musiqiy sahna bilan boşlanadi. Jim fitna haqida «özlariga» xabar beradi. Smollett sir bermaslikni taklif qiladi, ammo qaroqçilar hamma narsani bilişganini aniqlaydi. Ertalab kema tepasida qalʼa bölgan orolga yetib keladi. Jim qaroqçilarni yaşirinça kuzatişga qaror qiladi va şlyupkada orolga birinçi bölib jönab ketadi. Qaroqçilar uni körib, quvib yetmoqçi böladi. Jim orolga yetib boradi va yaşirinadi, qaroqçilar uni qidirayotgan paytda Ben Gan bilan uçraşadi. Ben öz hikoyasini aytib beradi. Keyin Ben haqidagi hikoya tirik aktyorlar iştirokida davom etadi. Kapitan Flint xazinani kömgan, qaroqçilarga uni körmaslikni buyurgan. Ben Flintni öldirib, xazinani olişni taklif qiladi, lekin örniga, vaziyat tufayli, barça qaroqçilar özlari halok böladi. Flint bir jasadni körsatkiç sifatida qoldiradi. Uç yildan keyin Ben qaroqçilarga kelib, xazina qayerdaligini bilişini aytadi, lekin 12 kunlik qidiruvdan keyin ular heç narsa topolmaydi va Benni orolda yolğiz taşlab ketişadi.

Doktor Livsi, skvayer Trelauni va kapitan Smollett sezdirmasdan şlyupkaga ötirib, jönab ketişadi. Qaroqçilar ularni körib qoladi va töplar yordamida öq uzib, ularni urmoqçi bölişadi, lekin muvaffaqiyatsiz. Töp va otişmaçi qizib ketadi, unga suv sepiladi va şu sababli otişmaçi parçalanib ketadi. Livsi, Trelauni va Smollett qalʼada yaşirinadi, bir oz vaqtdan keyin ularga Jim qöşiladi. Qalʼaga Jon Silver keladi va taslim bölişni taklif qiladi, lekin Smollett uning örniga oçközlik haqida ibratli hikoya aytadi. Oçközlik haqidagi qöşiq bilan musiqiy pauza böladi. Silver bir soatdan keyin qasos olişni vaʼda qilib ketadi. Hamma derazalar yonida turadi, lekin Smollett tasodifan derazadan yiqilib, derazada qisilib qoladi.

Bir soatdan keyin qaroqçilar qalʼaga hujum qiliş uçun keladi. Smollettning buyruği bilan hamma derazalarni sindiradi, faqat Trelauni devorga osilgan manzarali rasmni deraza deb qabul qilib, uni «sindirişga» urinadi va şu bilan Smollettning nişon olişiga xalaqit beradi. Livsi va Jim miltiq va töpponçalardan öq uzişadi. Öq tugagaç, Jim olça danagini tupurgiç naydan otib, bir qaroqçini limon danagi bilan uradi. Trelauni devorga urilib, devor Smollett bilan birga çerdak derazasidan yiqiladi. Trelauni devorni kötaradi, kapitan esa qöl jangiga buyruq beradi. Trelauni şpagani olib hujumga ötadi (bu sababli kapitan bilan devor yana yiqiladi), lekin qaroqçilardan qörqib, jar yoqasida eşikli devor quradi. Qaroqçilar uni bar deb öylab içkariga yugurişadi va jarga yiqilişadi. Doktor Livsi ham şpaga bilan taşqariga sakrab çiqib, uçta qaroqçini yengadi. Jim törtta qaroqçini yerga qoqib qöyadi, lekin beşinçisi, eng yirigi, taslim bölmaydi. Şunda Jim tezda kiçik raketa yasab, uni yirik qaroqçining qöliga tiqadi va u dengizga uçib ketadi. Jangdan keyin kapitan Smollett Trelauni, Livsi va Jimni ğalaba bilan tabriklaydi. Keyin musiqiy pauza keladi.

Tunda doktor Livsi qalʼadan çiqib, Ben Gan bilan uçraşadi. Maʼlum böladiki, orolda yaşagan yillar davomida Ben xazinani topib, uni boşqa joyga yaşirgan. Xarita endi heç qanday qimmatga ega emasligini tuşungan Livsi uni va qalʼani qaroqçilarga berişga qaror qiladi. Şu paytda Jim uyğonadi, Livsi yöqligini payqaydi va uning rejasi borligini anglab, «Ispanyola» kemasini öğirlaşga qaror qiladi. Kemaga çiqqaç, Jim ikki qaroqçi — Izrail Xends va ÖBrayen örtasidagi janjal va kuraşga guvoh böladi. Ğolib çiqqan qaroqçi Jimni körib qoladi, Jim esa maçtaga çiqib oladi. Qaroqçi unga öq uzadi va piçoq otadi, lekin xato qiladi. Jim piçoqni qaytarib otadi; yiqilayotganda piçoq tasodifan qaroqçi böylab tortilgan arqonni kesib taşlaydi. Yiqilayotgan qaroqçi kesilgan uçlardan uşlab olib, maçtalar orasida osilib qoladi. Jim kemani boşqa joyga olib ketadi va qalʼaga qaytib, u yerda Jon Silver boşçiligidagi qaroqçilarni topadi. Qaroqçilar Silverdan doktorni va qolganlarni tirik qöyib yuborgani uçun ğazablangan, uni lavozimidan ağdarmoqçi. Silver qaroqçilarga doktordan olgan xazina xaritasini körsatib, Jimni garov sifatida tirik tutayotganini aytadi. Qaroqçilar fikrini özgartiradi. Ertalab ular xazina izlaşga yöl olişadi.

Körsatilgan joyda qaroqçilar böş çuqurni topadi, şu paytda qurollangan Smollett, Livsi, Trelauni va Ben ularni sezdirmasdan örab olişadi. Qurşovni sezgan qaroqçilar u yoqdan bu yoqqa yugurişadi, lekin doktor Livsi ularni töxtatib, tekşirib körib, ular haddan ortiq çekişini aytadi. Şundan söng çekiş zarari haqidagi musiqiy pauza keladi. Qaroqçilar sigaradan xasta bölib, jonsiz yiqilişadi. Qahramonlar kemani xazina bilan töldirib, Jon Silverni hibsga oladi va Angliyaga qaytib jönab ketadi. Multfilm omad va yolğizlik haqidagi qöşiqlar bilan tugaydi.

Multfilmda tomoşabinlarga personajlar taqdim etilganda rejissyorlik usuli sifatida «Sehrli daqiqalar» seriali (1973) dan olingan «dosye» usuli qöllanilgan. Ekranda yozilgan maʼlumot har doim ham ovoz bilan aytilgan matnga mos kelmaydi. Dosyelar romandagi tasvirdan farq qiladi: masalan, kitobda Jon Silverning qora tanli xotini bölgan.

Multfilmni yaratiş uçun juda qisqa muddat berilgan edi — 2 soatlik film uçun 2 yil. Şu sababli mualliflar çizma materialga suratga olingan qismlarni, sokin sahnalar va musiqiy raqamlarni qöşişga qaror qilişdi. Şoşilinç bölgani uçun qöşiqlar tunda yozilgan; bir qança ğoyalardan voz keçişga töğri keldi. Masalan, deyarli barça qöşimça sahnalar kombinatsiyalangan holda rejalaştirilgan edi (ularda çizma elementlar ança köp bölişi kerak edi), oxirgi sahnada esa «boş qaroqçi» multfilm qahramonlari bilan jang qilişi kerak edi.

«Kapitan Vrungel sarguzaştlari» va «Doktor Aybolit» multfilmlaridan farqli ölaroq, David Çerkasskiy asosan qatlamlar (perekladka) emas, balki çizma multiplikatsiyadan foydalangan, ammo baʼzi sahnalar tekis marionetka texnikasida bajarilgan.

Yevgeniy Paperniyning sözlariga köra, doktor Livsi prototipi dramaturg Leonid Slutskiy bölgan.

Viktor Andriyenkoning xotiralariga köra, kartinani Gosteleradioga topşirişdan oldin Jon Silverning «Ser, menda ham u, ham bu bor…» degan replikasi yozuvida nuqson topilgan. Rejissyor David Çerkasskiyning iltimosiga köra, aktyor bu replikani qayta ovozlaştirgan.

Valeriy Bessarab — Jim Xokins

Armen Jigarxanyan — Jon Silver («Bir oyoqli»)

Viktor Andriyenko — kapitan Aleksandr Smollett / Billi Bons / Kör Pyu («Bobbi bolasi haqida qöşiq»)

Yevgeniy Paperniy — doktor Livsi

Boris Voznyuk — Trelauni

Yuriy Yakovlev — Ben Gan

Georgiy Kişko — Kör Pyu

«Grotesk» truppasi (Odessa «Grotesk» teatri):

Valeriy Çiglyayev — boş qaroqçi (boşlovçi) / Flint;

Viktor Andriyenko — qora jiletli qaroqçi;

Anatoliy Dyaçenko — «şikoyatli ovozli» qaroqçi;

Vyaçeslav Dubinin — soqolli qaroqçi;

Mixail Çerişenko — qisqa möylovli qaroqçi (2-qism);

Aleksandr Levit — kiçik möylovli qaroqçi (1-qism) / bakenbardli qaroqçi / yoşligidagi Ben Gan (2-qism);

Vladimir Bistryakov — musiqiy video zastavkalar personaji;

Vitaliy Vasilkov — 2-qaroqçi;

Semyon Grigoryev — közi qiyşiq, jigarrang surtukli qaroqçi;

David Çerkasskiy — 3-qaroqçi;

Vladimir Çiglyayev — 4-qaroqçi;

Oleg Şeremenko — 5-qaroqçi / musiqiy video zastavkalar personaji;

Yuriy Nevgamonniy — Flint (Ben Ganning hikoyasida)

Ssenariy mualliflari — Yuriy Alikov, David Çerkasskiy.

Kinorejissyor — David Çerkasskiy.

Boş rassom — Radna Saxaltuyev.

Bastakor — Vladimir Bistryakov.

Qöşiq matnlari mualliflari — Naum Olev va Arkadiy Gartsman.

Kinooperator — Vladimir Belorussov.

Ovoz operatori — Viktor Gruzdev.

Multiplikatsiya rassomlari: Vladimir Vrublevskiy (1-qism), Natalya Zurabova (1-qism), Yelena Kasavina (1-qism), Aleksandr Lavrov, Sergey Kuşnerov, Sergey Gizila, Ilya Skorupskiy, Marina Medved (2-qism), Mark Bikov (2-qism), Yelena Zuyeva (2-qism), Andrey Karbovniçiy, Vladimir Solovyov, Mixail Titov (1-qism), Natalya Marçenkova (1-qism), V. Omelçuk (1-qism).

Rassomlar: L. Burlanenko (1-qism), Yakov Petruşanskiy, Yelena Perekladova (titrlarda — «L. Perekladova» sifatida) (1-qism), O. Yankovskaya (1-qism), Igor Kotkov, Natalya Myakota, Tatyana Çerni.

Yordamçilar: R. Lumelskaya, L. Kuçerova, V. Ryabkina, N. Severina, I. Sergeyeva (1-qism), V. Bojenok (2-qism).

Montaj: Yunna Srebnitskaya.

Muharrir: Svetlana Kutsenko.

Kartina direktori: Boris Kalaşnikov.

1-qism «Kapitan Flintning xaritasi»

«Kiriş qöşiği. Birinçi qism» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Bobbi bolasi haqida hikoya» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Georgiy Kişko va Grigoriy Tolçinskiy.

«Içkilikbozlik zarari haqida qöşiq» (Arkadiy Gartsman sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Sport foydasi haqida qöşiq» (Arkadiy Gartsman sözlari), ijro etadi Valentin Prixodko, Oleg Şeremenko, Anna Lev va «Festival» VIA.

«Omad» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko, Anna Lev va «Festival» VIA.

2-qism «Kapitan Flintning xazinalari»

«Kiriş qöşiği. Ikkinçi qism» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Oçközlik haqida qöşiq» (Arkadiy Gartsman sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Hammamiz regata iştirokçimiz» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Çekiş zarari haqida qöşiq» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Yevgeniy Paperniy, Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Omad — lotereya» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» ansambli.

«Silverning tangosi» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Armen Jigarxanyan.

Multfilmga kirmagan qöşiqlar

«Flint haqida qöşiqça» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko, Anna Lev, Vladimir Bistryakov va «Festival» VIA.

«Syuzanna haqida qöşiqça» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Oleg Şeremenko va «Festival» VIA.

«Kapitan Flint tutisining qöşiği» (Naum Olev sözlari), ijro etadi Vladimir Bistryakov.

«Uni parhezga ötkazing» (Arkadiy Gartsman sözlari), ijro etadi Armen Jigarxanyan va «Grotesk» teatri artistlari.

Minskdagi telekörsatuv filmlari böyiça Vsesoyuz festivali, 1987 — Katta mukofot (birinçi film uçun).

Çexoslovakiyadagi telekörsatuv filmlari böyiça xalqaro festivalning 1-mukofoti.

Kiyevdagi Multiplikatsion kino böyiça 1-Butunittifoq festivali, 1989 — «Eng yaxşi töliq metrajli film uçun» mukofoti.

1992-yilda AQŞ da film inglizça dublyaj qilindi va «The Return to Treasure Island» («Xazina oroliga qaytiş») nomi bilan çiqdi. Ingliz tilidagi versiyada barça musiqiy öyin sahnalari va «dosye» epizodlari olib taşlandi, videoning formati özgartirildi, şu sababli u 34 daqiqaga qisqardi. Asl musiqa almaştirildi.

2005-yilda ukrainalik Action Forms kompaniyasi filmdan olingan grafika asosida «Xazina oroli» arkada kompyuter öyinini çiqardi. Öyin ovozlaştirişida asl multfilm aktyorlari iştirok etdi, xususan Viktor Andriyenko (kapitan Smollett) va Yevgeniy Paperniy (doktor Livsi). David Çerkasskiy titrlarda rejissyor sifatida körsatilgan.

2025-yil yanvar oxirida KD Studios va AP Digital kinokompaniyalari multfilm asosida «Xazina oroli» töliq metrajli ekranlaştiriş loyihasini eʼlon qildi. Film qisman sovet ekranlaştirişining qayta işga tuşirilişi böladi. Filmning ssenariy muallifi «„Major“ teleserialidan» tanilgan Sergey Kaluzhanov böladi. Suratga oliş 2025-yilda rejalaştirilgan.

2026-yil may oyida «Xazina oroli» töliq metrajli oilaviy film ustida ish boşlangani eʼlon qilindi. Unda 1988-yilgi multfilmdagi qöşiqlar yangraydi. Premyera 2029-yil 1-yanvarga rejalaştirilgan. Filmni MEM Cinema Production kinokompaniyasi, Okko va Premier onlayn-kinoteatrlari hamda «Videoprokat» studiyasi işlab çiqaradi. Filmning distribyutori «Sentral Partnership» kompaniyasi böladi. Aktyorlar tarkibi hozirça nomaʼlum. Suratga oliş Rossiya va Tailandda rejalaştirilgan.

Taxminan 2021-yilning örtasidan boşlab filmning doktor Livsi personaji internet memiga aylana boşladi. Gap şundaki, multfilm muxlislari uning obrazini juda yaxşi eslab qolişgan: multfilm davomida u tinmay tabassum qiladi va yuqimli kulib turadi. Bundan taşqari, 1-qismdagi sahnada Livsining Jim va Trelauni bilan karçmaga kirişi paytidagi yuriş uslubi Dr. Livsey Phonk Walk nomli internet memiga sabab böldi. Bu sahnaga qöşiqçi va musiqaçi Ghostface Playaning «Why Not» kompozitsiyasidan parça qöyilgan.