«Yer silkinişi» (ingl. *Tremors*) — qörquv komediyasi elementlari bilan suratga olingan amerikaça monstrlar haqidagi film bölib, yer ostidagi çuvalçang-monstrlar haqida hikoya qiladi. Film «Yer silkinişi» franşizasining birinçi qismidir. Unga beşta töğridan-töğri davomi, bitta prekveli va teleserial ergaşdi.
Ssenariy muallifi S. S. Uilsonning sözlariga köra, u filmning ğoyasini 1975-yilda, Mojave çölida dengiz floti uçun muharrir bölib işlayotganda çizgan. Bir dam oliş kunida u toş ustida ötirib, agar nimadir baliq kabi qum ustidan harakatlana olsa-yu, u toşdan tuşolmasa, nima bölişini öylagan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Kevin Bacon, Fred Ward, Finn Carter
Fred WardaktyorFCFinn Carteraktyor3Syujet
Valentin «Vel» Makki (Kevin Bacon) va Earl Bassett (Fred Ward) Nevada ştatidagi Perfection şaharçasida…
Valentin «Vel» Makki (Kevin Bacon) va Earl Bassett (Fred Ward) Nevada ştatidagi Perfection şaharçasida yollanma işçi bölib işlaydi. Bu sobiq kon aholi punkti örnidagi kiçik qişloq bölib, unda atigi ön tört kişi yaşaydi. Ular orasida dökon egasi Walter Chang (Victor Wong) va omon qoliş bilan şuğullanadigan er-xotin Burt (Michael Gross) va Heather (Reba McIntyre) Gammerlar bor. Şuningdek, seysmogeologiya böyiça amaliyot ötaş uçun bu yerga talaba Rhonda LeBeck (Finn Carter) ham kelgan.
Vel va Earl Perfectionni tark etib, eng yaqin şahar Bixbyga borişga qaror qilişadi. Yölda ular elektr uzatiş minorasining tepasiga çiqib, bir neça kun öşa yerda ötirgan körinadigan, ölik holda topilgan Edgar Deems jasadini topişadi. Boşqa joyda esa çöpon Fred va uning qöy podasiga «körinmas kuçlar» hujum qiladi. Fredning fermasiga yetib kelgan Vel va Earl qöylarning qoldiqlarini va böyniga qadar yerga kömilgan ölik Fredni körişadi. Qotil hali ham erkin yurganiga işonib, Vel va Earl Perfectionga qaytib, ikki yöl işçisini ogohlantirişadi. Vel va Earl ketganidan keyin işçilardan biri, Carmine, yer ostida nimagadir bolğali bilan urilib qoladi. Öşa nарsa Carmineni yer ostiga tortib ketadi. Oqibatda nomaʼlum jonzot bilan sodir bölgan falokatdan keyin köçki röy berib, ikkinçi işçi — Howardni kömib yuboradi va şaharga olib boradigan yöl toşlar bilan töladi.
Vel va Earl telefon işlamayotganini bilib, yordam söraş uçun Bixbyga jönaşadi, ammo toş köçkisiga duç kelişadi. Ular Walterning dökoniga qaytib, yuk maşinasining orqa öqiga öralib qolgan ilonga öxşaş narsani körişadi.
Ertasi kuni ertalab Vel va Earl bu safar yordam uçun otda jönaşadi. Ular şifokorning maşinasi yer ostiga kömilganini aniqlaşadi. «Ilonlar» şifokor va uning xotiniga hujum qilib, ikkovini öldirgan va maşinani yer ostiga tortib ketgan. Har bir bunday «ilon» aslida ulkan yer osti monstrining faqat bir qismi ekan. Otdan yiqilgan döstlar qoçib qutulişadi. Monstr ularni quvadi, Vel va Earl xandaqqa sakraşadi, jonzot esa beton plitaga urilib halok böladi. Şu paytda u yerda Rhonda ham paydo böladi. Seysmografda u bu hududda yana uçta jonzot borligini aniqlaydi. Ular jonzotlarning juda ötkir eşitiş qobiliyatiga ega ekanini va titraşlar orqali odamlarni topa olişini tuşunişadi. Şahar aholisi ularga işonmaydi, to jonzotlar yuk maşinasining şinalarini yeb, Walterni öldirmagunça. Walter ölimidan oldin jonzotlarga «graboidlar» degan nom berişga ulgurgan edi. Earl, Vel va Migel dökon tomida, Rhonda suv minorasida, Melvin ustaxona tomida, Nestor öz vagonçasi tomida, Nensi va Mindi esa öz uylarining tomida yaşirinişadi.
Ilonsimon jonzotlarni ovlaşdagi muvaffaqiyatsiz urinişdan söng, Gammerlar özlarining uy-yer osti bunkeriga qaytib, CB-radio orqali boşqa odamlar bilan boğlanişadi, ammo stanokning şovqini ularning boşpanasini vayron qilgan jonzotni jalb qiladi. Gammerlar uni öldirişadi, ammo boşqa monstr ularning maşinasi şinalarini yeb qöyadi. Keyin ilonlar Nestorning vagonçasini ağdarib, uni tortib ketişadi. Qoçiş kerakligini tuşungan Vel va Earl buning uçun buldozer va pnevmatik şinalari tuşirilgan yarim treylerdan foydalanişni rejalaştirişadi, çunki buldozer jonzotlar uçun juda oğir bölişiga işonişadi.
Dastlab reja muvaffaqiyatli boradi, ammo keyin buldozer jonzotlar yölida qazigan tuzoq-çuqurga ağdarilib tuşadi. Burt jonzotlarni qörqitiş uçun uy şaroitida tayyorlangan bombalardan birini portlatadi va odamlar katta toşlar uyumiga yetib olişga muvaffaq bölişadi. Jonzotlar toşlar ostini qazib ololmaydi, ammo oziq-ovqat, suv va radiostansiyasiz uzoq vaqt çidab bölmaydi. Qahramonlar bomba taşlaşadi, uni jonzotlardan biri öz halokatiga ilib oladi. Ammo uning örtoği bombani tupurib yuboradi va bu zaxira bombalar uyumi ustiga tuşadi. Vel, Earl va Rhonda toşdan bir neça metr narida qolişadi, monstr esa ularning yölini tösadi. Vel portlatilgan sönggi bomba yordamida jonzotni jarlik çetiga boşlab boradi; portlaş şovqinidan esankirab qolgan monstr Velning yonidan ötib ketadi, jarlikdan pastga uçib tuşib, parçalanib ketadi.
Rhonda ketişidan oldin Vel unga muhabbatini izhor qilişga jurʼat eta olmaydi, garçi Rhonda buni aniq kutayotgan bölsa-da. Nihoyat, Earlning majburlaşi bilan u qatʼiy qaror qiladi.
4Tanqid
Birinçi film tanqidçilar tomonidan aktyorlarining xilma-xilligi va humori uçun yuqori baholangan. Rotten…

Birinçi film tanqidçilar tomonidan aktyorlarining xilma-xilligi va humori uçun yuqori baholangan. Rotten Tomatoes saytida filmga 51 ta şarh asosida 88 % ijobiy şarh berilgan, örtaça baho 10 balldan 7,20, konsensus: «1950-yillar jonzotlari xususiyatlariga nozik qaytiş, «Yer silkinişi» ulkan qörquv va humorning nozik muvozanati bilan janr belgilarini jonlantiradi». Entertainment Weekly jurnalidan Tai Burr filmga «tört plyus» baho qöyib, şunday deb yozgan: «Haqiqiy qoniqiş Maddock va Uilson yozgan ssenariyda».
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1991-yil — «Saturn» mukofotiga 4 ta nominatsiya: eng yaxşi ilmiy-fantastik film, eng yaxşi ikkinçi rejadagi…
1991-yil — «Saturn» mukofotiga 4 ta nominatsiya: eng yaxşi ilmiy-fantastik film, eng yaxşi ikkinçi rejadagi aktrisa (Finn Carter va Reba McIntyre), eng yaxşi maxsus effektlar (Tom Woodruff, Alec Gillis).
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Дрожь земли» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.