Tristan & Isolde

VI asr n. e. Rimliklar Britaniya qitʼasini tark etganidan keyin. Britaniya aholisiga irlandlar hujum qilmoqda. Ularning qiroli Donçad duşman hukmdorlarni bir-biri bilan janjallaştirişni orzu qiladi, şundan söng ularni «böl va hukmronlik qil» tamoyili böyiça bosib olmoqçi.

Korniuell qiroli Mark Irlandiya bosqinlari tahdidi oldida Britaniya xalqlarini birlaştiriş uçun qabilalar kengaşini töplaydi. Donçad yaşirinça qalʼaga kirib boradigan jangçilarni yuboradi. Keyingi qirğinda Markning akasi xotini bilan halok böladi. Mark jiyani Tristanni qutqarib qolişga muvaffaq böladi, ammo qiliçning zarbasi uning qölini kesib taşlaydi. Qirol jiyani Melot va yetim Tristanni boqadi. Oila Tristanga ham xuddi öz farzandiga qaragandek munosabatda böladi. Mark esa Rim mudofaa inşootlari namunasi böyiça toş qalʼa quradi.

Şu orada Irlandiyada qirol Donçadning gözal malikasi Izolda voyaga yetmoqda. U muhabbat haqida orzu qiladi, ammo otasi uni qudratli jangçi Morxoldga turmuşga bermoqçi böladi va britaniyaliklarni ularni provokatsiya qiliş maqsadida qullar şaklida soliq bilan yuklaşga qaror qiladi. Uning buyruği bilan Morxold qullar karvonini töplaydi. Tristan irlandlarning bir qismini çalğitişga muvaffaq böladi. Asosiy kuçlar bilan u karvonga hujum qilib, Morxoldni öldiradi, lekin uning zaharlangan qiliçidan yaralanadi. Döstlari yigitni ölgan deb öylab, uni qayiqqa yotqizib, yonayotgan öqlar bilan qayiqni yoqib yuborişadi. Biroq höl ötin öçib qoladi, oqim Tristanning qayiğini Britaniya bilan Irlandiya örtasidagi böğoz orqali olib ötadi va u Irlandiya qirğoğiga uriladi.

Malika Izolda Morxoldning jangda halok bölganini hali bilmagan holda, unga turmuşga çiqmaslik uçun uydan qoçadi. U Tristan yotgan qayiqni topadi, uning tirikligiga işonç hosil qilib, uni olib çiqadi va parvariş qiladi, böş qorovulxonaga, sohil böyida yaşirib qöyadi. U uydan qoçişdan voz keçadi va bemorini tez-tez yöqlab turadi. Buni faqat uning keksa çörisi biladi. Tristanning britaniyalik ekanligini taxmin qilgan qiz taktika bilan unga ortiqça savollar bermaydi, ismini söramaydi, özi esa öylab topilgan ism bilan taniştiradi. Ular örtasida muhabbat boşlanadi.

Bir sarson-sargardon Tristanning dafn qayiğida Morxoldning qiliçini topib, bu haqda xabar beradi. Aholi notaniş mehmonni ovlaşni boşlaydi. Izolda Tristandan orolni darhol tark etişni söraydi. U Izoldani özi bilan çaqiradi, ammo Izolda rad etadi.

Donçad qizini Britaniyaning qirollaridan biriga turmuşga berişga qaror qiladi. Buni u sulh maqsadlari bilan asoslaydi, ammo yaşirinça bu nikohdan keyin Britaniya ustidan hokimiyatni egallaş umidida. Malikani xotinlikka oliş huquqi turnirda hal qilinadi. Tristan turnirda Markning nomidan ğalaba qozonadi va sevgilisi Izolda ekanligini bilmaydi. Qiz Tristanning Mark nomidan çiqqanini bilib, notaniş odamning xotini bölişi kerakligini tuşunadi. Izolda Tristanni qoçişga taklif qiladi, ammo u rad etadi, çunki bu nikohga boğliq holda Irlandiya bilan kelajakdagi tinçlik işonçli ekanligiga amin va toğasiga xiyonat qilişni istamaydi. Mark xotiniga yaxşi munosabatda böladi, ammo Izolda Tristan bilan yaşirinça uçraşib yuradi.

Hasadgöy va hokimiyatparast lord Uistred, turnir finalida Tristandan mağlub bölgaç, ularning tuyğularini sezib qoladi va Donçad bilan yaşirin til biriktiradi. Donçad unga toj va‘da qiladi. Irlandiyalik işonç hosil qiladiki, Uistredning noqobil hukmronligi orolni qonli fuqarolar uruşiga olib keladi va bu britaniyaliklarni kelajakda osonlikça öljaga aylantiradi. Tristan romanni tugatişga qaror qiladi, ammo Mark ularni yaşirin uçraşuv vaqtida uşlab oladi. Izoldani tinglagaç, u ikkovini birga ketişiga ruxsat berişga qaror qiladi, ammo sodiq jiyani Britaniyada qolişga qaror qiladi.

Melot Tristandan xafa bölib, Uistred tomonidan aldangan holda uni yer osti yöli orqali Markning qalʼasiga olib boradi. U ortidan askarlar kelayotganini körib, xoin rejani foş qiladi, ammo xoin uni qiliç bilan sançib, qalʼaga bostirib kiradi. Donçadning qöşini va britaniyaliklar qalʼaga yaqinlaşadi. Uistred köprikni tuşirişga urinadi, kamonçilar esa uni Markning askarlari bilan bloklab, zalga kirişiga yöl qöymaydi. Tristan ölayotgan Melotni topadi va zalga bostirib kiradi. U köprik mexanizmini bloklaydi. Uistred unga öldiruvçi zarba beradi, ammo Tristan unga xanjar sançadi. Mark köprikni tuşiradi va u bilan birga taşqariga çiqadi. U britaniyaliklarga haqiqiy xoinning boşini — Uistredning boşini körsatadi. Donçad orqasiga öq tegib, jangni boşlaydi. Tristan Izoldaning qöllarida jon beradi, yaqinlari esa Markni jangga çaqiradi. Rivoyatlarga köra, u irlandlarni mağlub etadi, orolni birlaştiradi va umrining oxirigaça tinçlikda hukmronlik qiladi.