Turksib (film)

Beş qismdan iborat bölgan film Turksibning butun Sovet Ittifoqi uçun ahamiyatini tasvirlovçi va Turkiston paxtasining qanday olib ketilişini tuşuntirib beruvçi matn bilan boşlanadi. Film Turkistonni Sibir bilan boğlovçi Turksib temir yölining qurilişi va uning Yettisuv ölkasi rivojlanişidagi ahamiyati haqida hikoya qiladi. Şuningdek, film mobaynida rejissyor temir yöl quruvçilarning iştiyoqini va qum ustiga yotqizilgan temir yöllarni körgan çöl aholisining hayratini ham körsatib bergan.

Dastlabki kadr ketma-ketligida hududining katta qismi çöldan iborat bölgan Turkiston uçun muhim ahamiyat kasb etgan daryo va irmoqlar haqida hikoya qilinadi. Toğlardan erigan qor bilan oziqlanadigan va vodiyga oqib tuşadigan daryolar tufayli hududda yaşovçi aholi taqdiri özgaradi. Ayni paytda, keyinçalik bu sahna bir neçta amerikalik va fransuz rejissyorlari uçun ilhom manbasiga aylangan.

Rejissyor ötib bölmaydigan yöllarda yuklarni taşişning qadim ajdodlardan qolgan usullarini körsatib ötgan. Tuyalar va eşaklar Markaziy Osiyo qum böroni böylab yuk taşiydi. Sibirda çanalarni otlar tortib yuradi. Viktor Turin minglab kilometrlarga don yetkazib beriş uçun boşqa transport vositalariga ehtiyoj borligini taʼkidlaydi. Uçinçi qismda „Sivilizatsiya avangardi“ ölaroq tasvirlangan tadqiqotçilar hududni örganayotgani, mahalliy aholi ularni qanday kutib olgani, Olmaotada bölajak yöl marşruti işlab çiqilayotgani tasvirlangan. Törtinçi qismda çölning qum va qoyalari orqali bevosita temir yöl relslarini yotziqiş jarayoni tasvirlangan. Şuningdek, bu qismda mahalliy köçmançilar ulovlariga minib, poyezd bilan poyga qilganini köriş mumkin. Beşinçi qismda loyiha birinçi beş yillik rejaning sönggi yili sanalgan 1930-yilda öz yakuniga yetişi aytiladi.

„Turksib“ filmi ingliz va kanadalik klassik hujjatli film rejissyori John Grierso tomonidan alohida eʼtirof etilgan bölib, Grierso filming ingliz tilidagi versiyasini tayyorlagan. Grierso versiyasi 2011-yil Britaniya kino instituti tomonidan „The Soviet Influence: From Turksib to Night Mail“ (Sovet taʼsiri: Turksibdan tungi poçtaga) filmi doirasida „Bronnt Industries Kapital“ britan guruhi aʼzosi Guy Bartell tomonidan yozilgan yangi saundtrek bilan DVD va Blu-ray formatlarida çiqarilgan.