Twilight of a Woman's Soul

Şvetsiya senzurasining buyruği bilan filmni Şvetsiyada namoyiş etiş taqiqlangan.

«Sine-fono» jurnali boş rol ijroçisi N. Çernovaning «yaxşi mimikasi va çiroyli imo-işorasi» borligini qayd etdi; «uning yaxşi hamkorlari aktyorlar Demert va Ugryumov» deb yozdi.

Kino tarixçisi Veniamin Vişnevskiy bu filmni E. Bauerning «butun ijodi uçun juda xarakterli» asari deb atadi.

Kinoşunos Neya Zorkaya «Iskusstvo kino» jurnalida (1997-yil) film haqida yozgan:

«1910-yillar ruhidagi, odatiy nomlangan bu film sarlavhasi hikoya qilingan voqeaga mos kelmasdi. Bu yuqori jamiyatdan çiqqan yoş, gözal va mehribon xonim haqida hikoya edi, u samimiy va chin yurakdan kambağallarga yordam beradi. Köp qavatli uyning zinapoyasidagi derazadan, göyo köçadan turib qaraganda, yuqori ramka kesib taşlagan ikki juft ayol oyoğini köriş mumkin: bu Vera (qahramonning ismi şu) xizmatkori bilan kambağallar yaşaydigan çerdakka kötarilmoqda. Yetuk kinematografda butunlay odatiy bölgan sinekdoxa, yaʼni hikoyaga yordam beradigan va tomoşabinning eʼtiborini syujet uçun kerakli yönalişga qaratadigan, badiiy jihatdan ifodali mazmuniy detal öşa vaqtda deyarli kaşfiyot edi. Bauer birinçi bölib ekrandagi tekislikka, teatr sahnasiga öxşaş statik umumiy planlarga qarşi kuraşa boşladi, ekran fazosini jasorat bilan bölaklarga ajrata boşladi va vertikal hamda çuqur kompozitsiyalar imkoniyatlarini örgana boşladi».

«Mahalliy kino tarixi» monografiyasida u şunday deb yozgan:

«… „Twilight of a Womanʼs Soul“ rejissyorlik yeçimining öziga xosligi bilan ajralib turdi… Aynan şu yerda rus psixologik dramasining aniq qiyofasi berildi. Bu boy, mehribon, baxtli, ammo farovonligi va kambağal xalq azoblari fonida öz hayotining töqligidan azob çekayotgan gözal qiz haqidagi hikoya edi. Bauerning bu birinçi rejissyorlik tajribasi uning keyingi filmlari uçun bir xil model böldi — u tört yil içida yetmişdan ortiq film suratga oldi. Ularning eng yaxşilarida ... ötkir ijtimoiy yoki psixologik ziddiyat asos bölib xizmat qiladi, köpinça mulkiy yoki sinfiy tengsizlik fojiasi markazda turadi».

Kulturolog Kirill Razlogov «Bauerning ijodiy izlanişlarining öziga xosligi uning birinçi mustaqil ishi «Twilight of a Womanʼs Soul»da yorqin namoyon böldi» deb körsatdi. Syujet melodrama kanonlari böyiça qurilgan bölsa-da, «u maʼlum öziga xoslik bilan ajralib turadi; agar uning xotimasi axloqiy ruhda bölsa, bu heç qanday andazaviy emas». Rejissyor «önlik yillar filmlarining katta qismida yaʼni yo umuman işlatilmagan yoki faqat dramatik keskinlikning eng yuqori nuqtalarida uçraydigan kinoifodalilik elementlarini kuçaytirdi».

«Bu suratda biz Bauer ijodi uçun deyarli barça xarakterli jihatlarni topamiz: taʼsirçan dekoratsiyalar, çuqur mizansenlar, murakkab fazoviy va yoruğlik-soya kompozitsiyalari, ikki martalik ekspozitsiya yoki titr orqali kiritiladigan hikoyalar va retrospektivlar hamda ança keyinroq rivojlangan ritmik montaj».

Tarixçi Vera Ustyugova ham film rejissyorning keyingi uslubini belgilab bergani haqida yozgan.

«Twilight of a Womanʼs Soul» — Yevgeniy Frantsoviç (Bauer)ning birinçi maşhur filmi bölib, viloyat prokatida tez namoyiş etildi. Filmning öziga xosligi hissiy, köz yoşli syujetda emas, balki kartinaning benihoya ajoyib badiiy tuzilişida edi. Ekran yuzasi guldor naqş bilan tölib turgandek: xonadagi gullar, nozik çiroqlar, gaz parda va nozik ayollar kiyimlaridagi kaştalar — bularning hammasi birinçi marta Ye. Bauerning kino harakatida paydo böldi va keyinçalik uning filmlarida öziga xos «personajlar» sifatida qolib ketdi.

Rus kinosi tadqiqotçisi R. Morli filmni öşa davrda ayolning jamiyatdagi mavqei kontekstida körib çiqdi (Rossiya imperiyasining sönggi ön yilligida). Verani zörlaş sahnalari şunday qurilganki, qahramon beixtiyor tuzoqqa tuşgan, gunohsiz va ojiz qurbon sifatida körinadi. R. Morlining fikriça, keyinroq rejissyor Bauer «Maksimning jismoniy zöravonligi bilan Dolskiy yetkazgan ruhiy oğriq örtasida katta farq yöq» ekanini körsatadi. Filmning oxiri şuni körsatadiki, Vera muvaffaqiyatli karyera qilib, moliyaviy mustaqillikka erişgaç, hissiy mustaqillikka ham erişadi va Dolskiyning sevgi eʼtirofini rad etadi. Şu bilan birga, Vera Bauer filmlaridagi yagona qahramon bölib, sevgi tuyğulari uning hayotini boşqarişiga yöl qöymaydi. Bauerning boşqa qahramon ayollari esa yo «sevgi taʼsirida hamma narsani unutadi», yoki erkaklardan hissiy jihatdan uzoqda tursa-da (masalan, «Katta şahar bolasi» filmidagi Meri), baribir ularga suyanadi.

Reyçel Morli filmga özining «Performing Femininity…» kitobining uçinçi bobini ham bağişlagan. Bu kitobga yozilgan taqrizda professor Ya. Levçenko şunday taʼkidlaydi: bu bobda Morli «ikki inqilob oraliğidagi rus madaniyati uçun paradigmatik deb eʼlon qilgan jarayon qayta tiklangan» va «heç qayerda ozodlik va şaxsiy avtonomiyaga erişiş bu qadar batafsil tasvirlanmagan». Bu esa Bauerning «ayollar masalasi»ga bölgan «ajoyib yönalişi» bilan boğliq bölib, uning madaniy va badiiy yetukligi bilan birgalikda bu buyuk asarning paydo bölişiga yordam bergan.

Kinoşunos Lidiya Zaytseva filmning ahamiyatini şunday baholadi: «Kino tarixçilarining guvohligiça, bu Bauerning individual uslubi xarakterli xususiyatlari bilan ajralib turgan birinçi kartina bölib, keyingi bosqiçda uning asosiy tamoyillaridan butun badiiy yönaliş şakllanib, kinematografning sanʼat sifatidagi tasviriy tilini belgilab bergan».

Köplab tanqidçilarning fikriça, «„Twilight of a Womanʼs Soul“ (1913) filmi rus kinosining tamoyilli badiiy yutuği va uning rivojlanişidagi ulkan qadamdir».