«Yöqolgan reys» (ingl. United 93) — 2006-yilda suratga olingan biografik jangari-drama, Pol Grinqrass tomonidan ssenariy asosida rejissyorlik qilingan beşinçi töliq metrajli film. Film asosan şu nomdagi, 11-sentabr 2001-yilda Nyu-Yorkdagi terakt paytida törtta yölga çiqarilgan reysdan biri bölgan, hijack qilingan samolyot bortidagi voqealarni hikoya qiladi. 93-reys maqsadli nişonga yetmagan yagona samolyot böldi, buning sababi yölovçilar va ekipajning aralaşuvi edi. Filmda, şuningdek, hukumat amaldorlari va aviadispetçerlarning keçinmalari ham körsatiladi; ularning köpçiligi öz-özini öynaydi, çunki ular öşa kuni terakt bilan boğliq boşqa voqealarga guvoh bölişadi.
Filmda samolyotning hijack qilinişi va parvoz davomidagi keyingi voqealar iloji boriça haqiqatga yaqin körsatilgan, jumladan real vaqt perspektivasidan foydalanilgan: harakat samolyot uçişidan boşlanib, real voqealar bilan aynan bir xil vaqt oraliğida keçadi. Şu bilan birga, bu hikoyani yaratişda ozgina tasavvurdan foydalanişga töğri kelganini aytib ötiş lozim. Umuman olganda, «Yöqolgan reys» yölovçilarning köpçiligi oilalarining qöllab-quvvatlaşi va hamkorligida yaratilgan, ularning köpçiligi premyerada iştirok etgan. Şu bilan birga, filmni qöllab-quvvatlamagan va film bilan boğliq heç qanday tadbirda qatnaşmagan bir neça kişi ham bölgan. Yer xizmati xodimlarining köpçiligi, birinçi navbatda AQŞning Federal aviatsiya boşqarmasi rahbari Ben Sleyni, özlarini özlari öynaydi.
«Yöqolgan reys» filmining premyerasi 2006-yil 26-aprelda Nyu-Yorkdagi «Tribeka» kinofestivalida bölib ötdi, keyinroq, 2006-yil 28-aprelda esa film butun Amerika böylab kinoteatrlarda namoyiş etildi. Film tanqidçilardan yuqori baho oldi va 2006-yilning eng yaxşi filmlaridan biri deb hisoblanadi. Film tijoriy jihatdan ham muvaffaqiyatli bölib, butun dunyo böylab prokatda 76,3 million dollar yiğdi. Uç kunlik namoyiş dam oliş kunlarida yiğilgan umumiy daromadning ön foizi aviahalokat qurbonlari uçun memorial yaratişga yönaltirilişi vaʼda qilingan. Film ikkita «Oskar» mukofotiga nomzod böldi: Grinqrassning «Eng yaxşi rejissyorlik» va Klэр Duglas, Richard Pirson hamda Kristofer Roze uçun «Eng yaxşi montaj» nominatsiyalari.
Filmning slogani: «11-sentabrda törtta samolyot öğirlandi. Deyarli hammasi nişonga yetdi. Bittasidan taşqari».
1Treylerlar
▶2Rollarda
Christian Clemenson, Cheyenne Jackson, David Alan Basche
3Syujet
Filmning dastlabki daqiqalarida Nyuarkdan San-Fransiskoga yönalgan UAL93 reysiga tayyorgarlik körilişi…
Filmning dastlabki daqiqalarida Nyuarkdan San-Fransiskoga yönalgan UAL93 reysiga tayyorgarlik körilişi tasvirlanadi: yölovçilarning çiqişi, xizmat körsatuvçi xodimlar va laynerning ekipaj aʼzolari örtasidagi suhbatlar hamda Nyuark aeroporti dispetçerlik punktidan kadrlar. Çiqişdan oldin nazoratdan ötayotgan yölovçilar orasida taşqi körinişi boşqalardan farq qiladigan 4 kişi bor.
Uçirilganidan bir neça daqiqa ötgaç, hijack qilingan ikki samolyot Jahon savdo markazining Şimoliy va Janubiy minoralariga hujum qilgani maʼlum böladi. 93-reys bortidagilarning qarindoşlarining bu hujumlarga munosabati körsatiladi. Havo harakati boşqaruvi markazida barça samolyotlarning yönalişlarini diqqat bilan kuzatiş boşlanadi. 93-reys uçuvçilari JSMga qilingan hujum haqida maʼlumot oladi.
93-reys yölovçilaridan 4 kişi birdaniga boşlariga qizil boğiçlar boğlab, samolyotni egallab oladi va yölovçilarni özlari yasagan bomba bilan portlatiş bilan tahdid qiladi. Keyinroq ular styuardessalardan birini kokpit eşigini taqillatişga majbur qiladi, söng stuardessa va ikki uçuvçini öldirib, laynerni boşqaruvga oladi.
Baʼzi yölovçilarga qarindoşlariga mobil telefonlar orqali samolyot hijack qilinganini aytiş imkoni böladi. Bu telefon suhbatlarining iştirokçilari batafsil körsatiladi. Yölovçilar JSMga hujum haqida bilib olişadi.
Terroristlar samolyotning yönalişini keskin özgartiradi; körinişidan, ularning maqsadi Oq uy yoki Kapitoliy bölişi kerak. Samolyot yölovçilari terroristlar ularni qöyib yubormasligini va ular ham faqat qurol ekanligini, ularning samolyoti ham binoga urilişini tuşunadi. Ular terroristlarga qarşi turişga qaror qiladi: yölovçilardan biri samolyotni boşqarişni bilişini (garçi tijorat laynerlarida uçmagan bölsa-da) bilib olgaç, yölovçilar guruhi uning lainerni qayta boşqaruvga olişiga umid boğlaydi; hujumdan oldin esa yölovçilar terroristlarning bombasi haqiqiy yoki soxta ekanligini muhokama qilişadi. Yölovçilar guruhi qarşilikni boşlaydi va salonda turgan ikki terrorist — Ahmed al-Nami va Ahmed al-Xaznavini qölga kiritgan vositalar (öt öçirgiç, vilkalar va boşqalar) bilan öldiradi. Yölovçi Todd Bimer terrorist al-Xaznavidan bombani olib, uning soxta ekanligini eʼlon qiladi. Terrorist-uçuvçi Ziyod Jarrax yölovçilarni yiqitiş uçun samolyotni silkitadi, ammo şunga qaramay ular ovqat tarqatiş aravaçasini taran sifatida işlatib, kabinaga kirib olişadi. Yölovçilarning Jarrax va ikkinçi terrorist (Said al-Ğamdi) bilan kuraşi paytida lainer ağdarilib, aylanib pastga şönğiydi va dalaga urilib tuşadi. Film samolyot kabinasi orqali yaqinlaşib kelayotgan dalaning tasviri bilan tugaydi.
Yakuniy titrlarda şunday maʼlumot beriladi: Pentagonda harbiy qiruvçilarga samolyotni potensial nişonga yetişidan oldin urib tuşiriş buyruği berilgan, ammo bu buyruq qiruvçi uçuvçilarga yetkazilmagan, çunki qömondonlar oddiy samolyotlar ham urib tuşirilişidan xavotirda bölişgan.
United Airlines 93-reysi bortidagi voqealar yölovçilar va stuardessalarning qarindoşlari hamda döstlari bilan hayajonli telefon suhbatlari bilan birga beriladi.
4Ekipaj
J. J. Jonson — Jeyson Dal, ekipaj…
J. J. Jonson — Jeyson Dal, ekipaj komandiri
Gari Kommok — Leroy Xomer kiçik, ikkinçi uçuvçi
Polli Adams — Debora Uelş, stuardessa
Opal Alladin — Sissi Layls, stuardessa
Starla Benford — Vanda Grin, stuardessa
Triş Geyts — Sandra Bredşou, stuardessa
Nensi Makdoniel — Lorrein Bey, katta stuardessa
5Yölovçilar
Devid Alan Bash — Todd…

Devid Alan Bash — Todd Bimer
Richard Bekins — Uilyam Keşman
Syuzan Blommart — Jeyn Folger
Ray Çarlson — Juzef Delyuka
Kristian Klimenson — Tomas Barnett kiçik
Liza Colon-Sayas — Valeşka Martines
Lorna Dallas — Linda Gronlund
Denni Dilon — Kollin Freyzer
Triesta Kelli Dann — Dora Fransis Bodli
Keyt Jennings Grant — Lauren Grandkolas
Piter Xerman — Jeremi Glik
Tara Xyugo — Kristin Uayt Goold
Marselin Xyugo — Jorjina Rouz Korrigan
Şayenn Jekson — Mark Bingem
Jo Jamrog — Jon Taligniani
Kori Jonson — Luis Nak II
Masto Kamo — Toşiya Kug
Bekki London — Jin Xedli Peterson
Piter Marinker — Endryu Garsiya
Jodi Linn Makklintok — Marion Britton
Libbi Morris — Xilda Marsin
Tom ÖRurk — Donald Peterson
Saymon Poland — Alan Bivin
Jerri Vasserman — Miki Rotenberg
Devid Raş — Donald Grin
Erix Redman — Kristian Adams
Maykl J. Reynolds — Patrik Driskoll
Jon Rotmen — Edvard Felt
Daniel Sauli — Richard Guadagno
Rebekka Şull — Patrisiya Kuşing
Xloe Siren — Elizabet Vayniyo
Olivia Tirlbi — Nikol Miller
Çip Zien — Mark Rotenberg
Li Zimmerman — Kristin Snayder
6Terroristlar
Xalid Abdalla — Ziyod…
Xalid Abdalla — Ziyod Jarrax
Luis Alsamari — Said al-Ğamdi
Omar Berduni — Ahmed al-Xaznavi
Jeyми Xarding — Ahmed al-Nami
7Boston UVD
Tomas Roberts — Tomas Roberts…
Tomas Roberts — Tomas Roberts (kameo)
Jon Moraytis — UVD rahbari
Maykl Benkal — dispetçer
Tom Fitsjerald — dispetçer
Bard Markus — dispetçer
Skott Turin — dispetçer
8Klivlend UVD
Amanda Boxer — UVD…
Amanda Boxer — UVD rahbari
Morgan Dir — UVD rahbari
Daniel Freyzer — dispetçer
9Nyu-York UVD
Kurt Applgeyt — Kurt Applgeyt…
Kurt Applgeyt — Kurt Applgeyt (kameo)
Piter Pellikeyn — Pol Tamser
Kevin Delaney — dispetçer
Jon Kaplun — dispetçer
Jon Smit — dispetçer
10Nyuark aeroporti minorasi
Greg Kallaxan —…
Greg Kallaxan — kameo
Rik Teller — kameo
Irvin Uelş — yozuvçi
11Suratga oliş
«Yöqolgan reys» 11-sentabr 2001-yil voqealarini qayta tiklagan birinçi hollivud badiiy filmi böldi. Undan…

«Yöqolgan reys» 11-sentabr 2001-yil voqealarini qayta tiklagan birinçi hollivud badiiy filmi böldi. Undan oldin ekranga «Flight 93» nomli televizion film çiqqan edi. Realistik effekt yaratiş uçun film qöl kameralarida suratga olingan.
Filmga asosan kam tanilgan professional aktyorlar tanlangan. Nyuark aeroporti xodimlari va uçuvçilar rollarining köpçiligini haqiqiy aviakompaniya xodimlari ijro etgan.
Filmdagi dialoglar aktyorlarning halok bölgan yölovçi va ekipaj aʼzolarining oilalari bilan şaxsiy suhbatlari asosida yaratilgan. Rejissyor alohida şaxslarga urğu bermaslikka qaror qildi, şuning uçun kartinada ismlar bilan murojaat minimallaştirilgan.
Filmning suratga olinişi London atrofida joylaşgan, 20 yil oldin hisobdan çiqarilgan Boeing 757 samolyoti salonida bölib ötdi. Film prodyuser yordamçisi Tim Bevanning sözlariga köra, suratga oliş joyi uç sabab bilan tanlangan: xarajatlarni kamaytiriş, aktyorlar örtasidagi nizolarning oldini oliş va jamoatçilikning ortiqça qiziqişi hamda bosimining oldini oliş uçun (agar suratga oliş yaqinda fojia keçirgan AQŞda bölganida).
Filmning işçi nomi — «Flight 93» — 2006-yil yanvar oxirida A&E telekanalida xuddi şu nomdagi telefilm premyerasi bölgani sababli «United 93» ga özgartirildi.
Filmning dastlabki yakuniy titrlari — «Amerikaning terrorizm bilan uruşi boşlandi» — keyinçalik yumşoqroq matnlar bilan almaştirildi: «11-sentabr 2001-yilda halok bölganlar xotirasiga bağişlanadi».
12Yaratiliş
Film United Airlines 93-reysi halokatida halok bölgan yölovçilar va ekipaj aʼzolarining oilalari kömagida…

Film United Airlines 93-reysi halokatida halok bölgan yölovçilar va ekipaj aʼzolarining oilalari kömagida yaratildi. Film rejissyori Pol Grinqrass reysda uçgan iştirokçilar haqida barça batafsil maʼlumotlarni — sevimli şirinliklar navidan tortib kiyiniş uslubigaça — töplagan.
AQŞdagi kinoteatrlarda birinçi uç kunlik namoyiş davomida yiğilgan kassa daromadining 10 foizi (taxminan 1,1 million dollar) 93-reys hijack qurbonlari uçun memorial yaratişga xayriya qilindi.
Filmda terrorist Said al-Ğamdi rolini Londonda yaşovçi iroqlik aktyor Luis Alsamari ijro etgan. AQŞ vizalar xizmati unga Nyu-Yorkdagi premyera uçun AQŞga kelişni taqiqlagan. Sababi sifatida bir neça yil oldin uning Iroq armiyasidagi xizmati körsatilgan, şu sababli u 1993-yilda AQŞdan deportatsiya qilingan edi.
Rejissyor suratga oliş davomida 93-reys yölovçilari va ekipaj rollarini ijro etgan aktyorlarni hamda terrorist rollarini ijro etgan aktyorlarni ikki xil mehmonxonada joylaştirişga qaror qildi. Bu suratga oliş maydonçasidan taşqarida ikki guruh örtasidagi muloqotni minimallaştiriş uçun qilindi, bu esa oxir-oqibat aktyorlarga terrorçilar va yölovçilar örtasidagi qarama-qarşilikni yanada tabiiy öynaşga imkon berdi.
AQŞ kinoteatrlarida filmning treyleri namoyiş etila boşlanişi bilan kinostudiyaga ğazablangan tomoşabinlarning qönğiroqlari yoğildi, ular treylerlarni namoyiş etişni töxtatişni talab qilişdi. Odamlar buni fojianing jarohatlari hali bitmaganligi bilan izohlaşdi. Manxettendagi yirik kinoteatrlardan biri namoyişni töxtatdi. Bundan taşqari, filmning rasmiy saytidan treylerni yuklab oliş imkoniyati olib taşlandi.
13Mukofotlar va nominatsiyalar
2007 — «Oskar» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi rejissyor (Pol Grinqrass), eng yaxşi montaj (Klэr…

2007 — «Oskar» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi rejissyor (Pol Grinqrass), eng yaxşi montaj (Klэr Duglas, Richard Pirson, Kristofer Ruz)
2007 — BAFTA mukofotining 2 ta mukofoti: eng yaxşi rejissyor (Pol Grinqrass), eng yaxşi montaj (Klэr Duglas, Kristofer Ruz, Richard Pirson), şuningdek 4 ta nominatsiya: eng yaxşi britaniyalik film (Tim Bevan, Lloyd Levin, Pol Grinqrass), eng yaxşi original ssenariy (Pol Grinqrass), eng yaxşi operatorlik ishi (Barry Ekroyd), eng yaxşi ovoz (Kris Manro, Mayk Prestvud Smit, Dag Kuper, Oliver Terni, Eddi Jozef)
2007 — «Tanqidçilar tanlovi» mukofotining 2 ta nominatsiyasi: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Pol Grinqrass)
2007 — AQŞ ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi original ssenariy uçun nominatsiyasi (Pol Grinqrass)
14Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Потерянный рейс» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.