Unstoppable

Şior: «Bir million tonna pölat. Yuz ming hayot xavf ostida. Halokatgaça yuz daqiqa»

Voqea Pensilvaniya ştatida, ögay nomdagi Allegheny and West Virginia Railroad (AWVR) yölida boşlanadi. Ştatning janubidagi Brewster stansiyasida maşinist Frenk Barns (Denzel Washington) va maşinist yordamçisi Uill Colson (Chris Pine) işga kirişadi. Ular birinçi marta birga işlaşmoqda va bir-biridan keskin farq qiladi: Frenk Barns 28 yillik tajribaga ega maşinist, Uill Colson esa 27 yoşli yigit bölib, undan oldin atigi 4 oylik tayyorgarlik kursini ötagan. Bugungi vazifalari — lokomotivda Milsburgga boriş, u yerda kiçik yuk poezdini ulab, şimolga olib ketiş. Ikkalasining ham şaxsiy hayotida muammo bor: Colson xotini Darsi bilan bolani köriş huquqi uçun sudlaşmoqda, Barns esa qizlari bilan janjallaşgan. Colson tajribasizligi sababli haddan taşqari köp vagon ulagani uçun ularning munosabati yaxşi keçmaydi, bu esa ikkalasiga ham intizomiy jazo xavfini tuğdiradi. Şuningdek, Barns Colsonning amakisi temir yöl kompaniyasida yuqori lavozimda işlaydi va şu sababli Colsonga hamma narsa keçiriladi, deb hisoblaydi. Bundan taşqari, u qisqartiriş haqida xabarnoma olgan, unga imtiyozlarning yarmi saqlanib qolar ekan, şu sababli ham ğazablangan.

Şu paytda şimoliy hududdagi Fuller stansiyasida 777-sonli poezd tarkibini («Uç yettilik») boşqa yölga zudlik bilan ötkaziş kerak böladi. Natijada poezd navbatçilari şoşilinç ravişda tormoz magistralining barça şlanglarini töğri ulab çiqmaydi. Vaziyatni yanada oğirlaştirgan narsa lokomotiv maşinisti Dyuining (Ethan Suplee) özi böldi: sekin harakatlanayotgan poezddan sakrab tuşib, oldinda turgan strelkani özgartirmoqçi böladi, navbatçi Jillisning eʼtirozlariga qaramay. Biroq u lokomotivdan sakraşi bilan kontroller dastasi öz-özidan maksimal tortişga ötib qoladi. Poezd tezligi tez oşadi va Dyuiy uni quvib yetolmaydi.

Bu voqeadan xabar topgan Fuller stansiyasi navbatçisi Konni Huper (Rosario Dawson) özining taniş, sobiq politsiyaçi Ned Oldamga qönğiroq qilib, eng yaqin ötkaziş yölidagi strelkani özgartirişni söraydi. U şuningdek, Dyuiy va Jillisni lokomobilda poezdga quvib yetişga yuboradi. Belgilangan joyga kelgan Ned poezdni kutadi, ammo u körinmaydi. Buning örniga Dyuiy va Jillis minib kelgan lokomobil paydo böladi. Ned bu haqda Huperga xabar berganidan söng, Huper lokomotiv dvigateli işlab turganini tuşunadi. U politsiya boşqarmasiga qönğiroq qilib, magistraldagi barça temir yöl ötiş joylarini yopişni söraydi.

«Uç yettilik» bolalar ötirgan poezd bilan töqnaşuvdan möʼjiza bilan qutulib qoladi.

Ötkaziş yölida Jillis lokomobil eşigidan lokomotiv kabinasiga ötişga urinadi, ammo yöllar orasida turgan svetofor eşikni uzib taşlaydi. Natijada Jillis zörğa halok bölmay, lokomobilga ulgurib sakraydi.

Fuller stansiyasiga xavfsizlik böyiça inspektor Skott Verner yetib keladi. U xunuk xabar beradi: vagonlardagi suyuq fenol juda portlovçi aralaşma bölib, agar poezd aholi punktida izdan çiqsa, dahşatli falokat va ekologik ofat yuz beradi.

Bir temir yöl ötiş joyida ehtiyotsiz yuk maşinasi haydovçisi politsiyaçini keç payqaydi va otlar ortilgan furgonga uriladi. Egalari poezd furgonni parçalab taşlaşidan oldin hayvonlarni olib ulgurişadi.

Colson va Barns ötkaziş yöliga yaqinlaşib kelişmoqda. Barns töxtaşga qarşi, çunki u poezd bu yölga siğmasligini biladi: hujjatlarda uning uzunligi haqiqatdagidan katta körsatilgan. Oğzaki bahsdan söng Colson Barnsning dalillariga qöşiladi va ular yöllarida davom etişadi.

Harakat böyiça vitse-prezident Oskar Galvin (Kevin Dunn) reja tuzadi: poezd oldiga boşqa teplovoz qöyiladi, u poezdni tormozlaydi, şu orada dengiz piyodasi Rayan Skott vertolyotdan trosga osilib, kabinaga tuşib, «Uç yettilikni» töxtatadi. U bu haqda temir yöl kompaniyasi egasiga xabar beradi, u rozi böladi, çunki poezdni izdan çiqariş kompaniyaga katta zarar va aksiyalarning tuşişiga olib keladi. Reja muvaffaqiyatsiz tugaydi: Skott lokomotivning old oynasiga urilib, huşini yöqotadi, keyingi strelkada esa ikkinçi lokomotiv relslardan çiqib portlaydi. Uning maşinisti Judd Styuart halok böladi.

Colson va Barns minib borayotgan poezd keyingi ötkaziş yölida ulgurib ötib ketadi, faqat «Uç yettilik»ning oxirgi vagoni bölaklarga bölinib ketadi. Barns oynaga qarab avtomatik tirgak oçiq ekanini köradi. Uning rejasi paydo böladi: «Uç yettilik»ni orqaga yurib quvib yetiş va töxtatişga uriniş. Colson dastlab bu ğoyaga qarşi çiqadi, ammo vaziyatni baholagaç, baribir lokomotivga sakraydi va ular «Uç yettilik»ning ortidan yöl oladi.

Temir yölçilar «standart variant»dan foydalanişadi — köçma taşlagiçlar yordamida poezdni izdan çiqarişga harakat qilişadi, ammo tezlikda harakatlanayotgan tarkib ularni şunçaki surib yuborib, öz yölida davom etadi.

Colson va Barns poezdni quvişda davom etişadi. Ularga uni töxtatiş zarur, çunki yaqinlaşib kelayotgan Stanton şahrida temir yöl estakadada keskin burilişga ega bölib, u yerda tezlik çegarasi soatiga 15 km, şiddat bilan kelayotgan poezd (soatiga 115 km tezlikda) esa bu burilişdan öta olmay, ağdarilib ketadi. Stanton şahrida umumiy evakuatsiya boşlanadi. Stantonda yaşovçi Colsonning xotini Darsi yangiliklardan eriga şahar uçun hayotini xavf ostiga qöyayotganini biladi. Barnsning qizlari ham öşa yangiliklarda otasini körişadi.

«Uç yettilik»ga ulaniş paytida Colson oyoğini jarohatlaydi, ammo Barns uning qon ketişini töxtatib, oyoğini skotç bilan boğlaydi. Barns tarkibni tormozlaşga urinadi, ammo heç narsa çiqmaydi. Tösatdan Colsonga vagonlardagi qöl tormozlarini işlatiş fikri keladi. U maşinist örniga ötiradi, Barns esa kabinadan çiqib, har bir vagondagi qöl tormoz dastagini buraşni boşlaydi. Dastlab bu tezlikni pasaytirişga yordam beradi, ammo keyin Barns va Colsonning lokomotividagi tormoz kolodkalari ikkinçisining aybi bilan kuyib ketadi — u kontroller yordamida tormoz taʼsirini kuçaytirib yuborgan edi. Tarkib yana tezlaşa boşlaydi va Stanton burilişiga kirib boradi. Colson qöllagan yagona variant qoladi: reostatli tormozlaş. Dvigatel qizib ketişiga qaramay, reostatli tormozlaş işlaydi va poezd burilişdan ötadi, garçi bir relsda muvozanatlaşib, ağdarilib ketiş darajasiga yetsa ham. U harakatini davom ettiradi.

Temir yöl va avtomobil yöli parallel ötadigan uçastkada Ned Oldam lokomotivga yetib oladi. U Colsonga pikapiga sakraşni baqiradi. Sakragaç, Ned Colsonni «Uç yettilik» lokomotivi kabinasigaça olib boradi. Colson sakrab, zinapoyaning turqiçidan uşlaşga ulguradi. U kabinaga ötib, butun tarkibni töxtatadi.

Hamma yaxşi yakunidan xursand. Colson xotini bilan yaraşadi, Barns esa qizlari bilan. Barns va Colsonni qahramon deb tan olişadi. Filmning oxirida barça qatnaşçilar taqdiri haqida hikoya qilinadi: Frenk Barns lavozimi oşirildi, temir yölda işlaşni davom ettirdi, hozir imtiyozlarning hammasi saqlangan holda pensiyada. Uill Colson Darsi bilan turmuş qurgan, ikkinçi farzandni kutişmoqda. Konni Huper harakat böyiça vitse-prezident etib tayinlandi — Oskar Galvin işlagan lavozimga. Rayan Skott tirik, hammasi yaxşi. Ned Oldam hozir özining reality-şousini olib boradi. Dyuiy hozir tezkor ovqatlaniş sohasida işlaydi.

Umuman olganda, filmning syujeti haqiqiy voqealarni takrorlaydi, ammo tomoşabopligi va dramatizmini oşiriş uçun bir qator özgarişlar kiritilgan. Avvalo, harakat Ogayo ştatidan Pensilvaniyaga köçirilgan. Fenolli sisternalar soni ikkitadan sakkiztaga, yaʼni tört baravar oşirilgan, fenolning zaharliligi esa ön barobar kuçaytirilgan, bundan taşqari filmda u portlovçi bölib körsatilgan. Poezd massasi 2900 tonnadan deyarli 5000 tonnagaça oşirilgan, biroq vagonlar soni 47 tadan 39 taga kamaytirilgan. Poezdning lokomotivlari SD40-2 № 8888 örniga AC4400CW № 777 va 767 bölgan, şu sababli çiqiş quvvati 3000 dan 2×4400 ot kuçigaça oşgan. Orqadan yetib kelgan lokomotiv özgarmagan (SD40-2), ammo şu lokomotiv brigadasiga ham neşşi poezdni töxtatiş «şarafi» berilgan. Maşinistdan poezd ketib qolişi sababini biroz soddalaştirişgan: haqiqatda maşinist tormoz regulyatori va tortiş regulyatorini şunçalik tez almaştirgan ediki, lokomotivning kuç sxemasi tortiş rejimidan tormozlaş rejimiga ötişga ulgurmagan; filmda esa hammasi tormoz regulyatori aybdor bölib, u öz-özidan tormozlaş rejimidan tortiş rejimiga ötib qolgan.

Filmda poezd-qoçqinni töxtatişga qaratilgan bir qator urinişlar ham aks etgan. Harakatdagi dizel öçiriş tugmasiga öq uzişga urinayotgan politsiyaçilar soni ikkitadan butun qator darajasigaça oşirilgan. Filmda oldinda ketayotgan lokomotiv yordamida poezdni töxtatişga uriniş ham körsatilgan, u haqiqatda rejalaştirilgan bölsa-da, amalga oşirilmagan. Filmda syujet uçun ataylab qilingan bir qator xatolarni ham körsatiş mumkin:

Frenk va Uill poezd-qoçqinning orqasidan ketişi bilanoq, bir neça daqiqadan söng yangiliklarda ular haqida batafsil maʼlumot berilgan. Aslida esa har qanday temir yöl, hatto ögay bölsa ham, strategik obyekt hisoblanadi, şuning uçun jurnalistlar yöl maşinistlari maʼlumotlar bazasiga kiriş imkoniga ega bölişmaydi.

Maşinistlar va yöl boşliği uçastkadagi vaziyat haqida navbatçi bilan (uni Rosario Dawson öynaydi) faol suhbatlaşişadi, holbuki vaziyat uçun poezd dispetçeri javobgar bölişi kerak, u lavozimi böyiça navbatçidan yuqori turadi. «Qoçgan poezd» filmi bilan soliştirsak yetarli: u yerda navbatçi qoçqinni kuzatişni deyarli darhol dispetçerga topşiradi.

Reostatli tormozlaş tortiş elektrodvigatellari (TED) hisobiga amalga oşiriladi, tormoz kolodkalari hisobiga emas, şuning uçun ğildiraklar ostidan uçqunlar çiqmasligi kerak, lekin generator rejimida işlayotgan TEDlar xarakterli şovqin (u «qöşiq aytiş» deb ataladi) çiqarişi, şuningdek, tormoz rezistorlarini sovutuvçi ventilyatorlar işlaşi kerak edi.

Syujetdagi xatolardan biri — Barns tomonidan notöğri körsatilgan 1206-sonli lokomotivning quvvati: 5000 ot kuçi (3700 kVt), holbuki SD40-2 teplovozlarining haqiqiy quvvati bundan bir yarim marta past — 3000 ot kuçi (2200 kVt).