Upon the Magic Roads

Tryuk postanovkaçilari: Oleg Korytin, Aleksandr Stetsenko

Rus ertagi Yerşovning asari asosida yaratilgan bölib, birinçi marta 1834-yilda naşr etilgan va rus adabiyotining klassikasiga aylangan. Bolalar janriga qaramay, ertakda ijtimoiy satira elementlari mavjud. SSSRda kitob juda maşhur bölgani uçun yuz martadan ortiq qayta naşr etilgan. Adabiy ertak «Конёк-Горбунок» Rossiyaning, ayniqsa Tyumen viloyatining madaniy merosi hisoblanadi.

Tyumen viloyatidagi Işim şaharçasida filmning premyerasiga bağişlangan madaniy tadbirlar ötkazilmoqda. Şahar ertak muallifi Pyotr Yerşovning vatani hisoblanadi. Işim muzey majmuasi rahbari Lyubov Neçaeva bayonot berib: «Pyotr Pavloviç — bizning hammamiz! Şuning uçun „Konyok-Gorbunok“ filmining katta formatdagi premyerasi arafasida biz rossiyaliklarga bu yozuvçi sibirlik ekanini va uning kiçik vatani Işim atrofi ekanini yana eslatişga qaror qildik», — dedi.

Sibir aholisi şunday tadbir taşkil etdiki, u xalqaro xarakter kasb etdi. Kitobxonlik tadbiri hamda Rossiyaning 30 ta hududida boşlangan flaşmob sevimli rus yozuvçisini qadrlaydigan Fransiya va Marokaşdan iştirokçilar bilan global tus oldi.

1941-yilda rejissyor Aleksandr Rou ertakning birinçi ekranlaştirilişini yaratdi. 1947-yilda «Soyuzmultfilm» ikkinçi ekranlaştirişni — rejissyor Ivan Ivanov-Vano boşqargan «Конёк-Горбунок» multfilmini çiqardi. Yarim asrdan köproq vaqt ötgaç, rejissyor Oleg Pogodin ssenariysi asosida uçinçi ekranlaştiriş yaratildi; uning oldingi işlari orasida munozarali «Şerlok Xolms» seriali bor. Pogodin ssenariyni ssenarist Aleksey Borodaçev bilan birgalikda yozdi. Bu ertakning kino uçun uçinçi ekranlaştirilişi. Bugun ertak tomoşabinlar orasida maşhur. 2020-yildan boşlab Mariinskiy teatri tomoşabinlari soni 25 million çegarasidan oşdi. Spektakllardan biri Şçedrinning «Конёк-Горбунок» baleti bölib, uni 1,7 million foydalanuvçi tomoşa qildi.

Loyihani «STV» kinokompaniyasi — Sergey Selyanov boşqargan, «Россия-1» telekanali va «Kino fondi» qöllab-quvvatladi. Yerşovning ertagi Sergey Selyanovning sevimli asarlaridan biri bölib, u 2000-yillar boşida sovet rejissyori Sergey Ovçarov bilan hikoyani moslaştirişni rejalaştirgan edi. Biroq öşa paytda texnologiya va byudjet mos emas edi.

2018-yil 17-aprelda «Konyok-Gorbunok»ning kontsept-artlari eʼlon qilindi. Ssenariy Yerşov qahramonlarining sheʼriyatini kinoekranlaştirişlar uçun qayta şakllantirdi. Filmning prodyuserlari Sergey Selyanov, Anton Zlatopolskiy va Aleksandr Gorokhov böladi. Sergey Selyanovning sözlariga köra, film jonli ertakni ifodalaydi. Kostyumlarni Nadejda Vasileva tikdi.

Maxsus effektlarni yaratişda CGF kompyuter grafikasi studiyasi iştirok etdi. CGF — Rossiyadagi eng yirik virtual maxsus effektlar studiyalaridan biri bölib, uning rejissyori Aleksandr Gorokhov bölgan va u filmning prodyuserlaridan biriga aylangan. Aleksandr Gorokhov bu hikoyani faqat kuçli vizualizatsiya bilan aytiş mumkinligini taʼkidladi. CGF suratga oliş uçun «Vyuga» dasturiy taʼminotidan foydalangan.

Filmdagi dekoratsiyalar rejissyorning tasavvuridan ham oşib ketadi. Bir payt qahramonlar ulkan kitning burun teşigiga, şuningdek, Olov-quş yaşaydigan ajoyib vohaga tuşib qolişadi. Filmdagi yorqin lahzalardan biri — Ivan Podşo-qizni kristall saroyda topadigan payt bölib, bunda u Puşkin ertaklaridagi uyqudagi malika haqidagi sheʼrlarga murojaat qilgandek körinadi. Rassomlar bu kaşfiyot lahzasi uçun «Podşo-qiz» obrazini muz va kumuş motivi bilan yaratişgan. Kostyum Yevropa uslubida bölib, kumuş naqşli yoqasi lazer bilan kesilgan.

Filmning murakkab postanovkasi suratga oliş guruhidan muhandislik yeçimlarini talab qildi. Uç töplam bölgan: interyerlar, manzaralar, şahar va qişloq. Boş rassomlar Anastasiya Karimulina va Isabela Tixonskaya uç texnik brigada va haykaltaroşlar brigadasi bilan birgalikda pavilyonlarda dekoratsiyaning qismlarini qurişdi. CGF kuratorlari qurilişni virtual dunyoda davom ettirdilar. Arxitektura yoğoç meʼmorçiligi va örta asrlar Rossiya şaharlarining oq toşli meʼmorçiligi uslubidan ilhom oldi. Rus moderni ertak elementlari bilan uyğunlaşdi: hayvonlar, quşlar, gullar va naqşlar uslubida bezatilgan fasadlar Moskvadagi Troitsa Gryazexdagi çerkov daromad uyiga öxşaydi. Dizaynerlar, şuningdek, hayvonlar tasvirlangan keramik plitkalar va rus yoğoç öyinçoqlarini ham namoyiş etişdi.

Arxitektura uslubida tölaqonli rus ertak sahnasi qurilgan. Suratga oliş 7000 m²dan katta bölgan katta pavilyonda boşlandi. Sahna har biri futbol maydoni hajmidagi uçta pavilyondan iborat edi. Sahna konstruktorlarining sözlariga köra, ertak şahri bozordan paydo bölgan bölib, unda beşta uy, darvoza va saroyning bir qismi bor edi. Ish juda murakkab edi. Şu maqsadda ular öz şaharlarini Izabelsk-na-slezax deb nomladilar. Rus tangalari namunasida yasalgan, yaşil patina qoplamali ulkan qozonlar filmning vizual işlab çiqarişining bir qismidir. Yerşov ertagiga köra, podşo xonalarini ham yotoqxona, ham taxt zaliga aylantiriş mumkin. Yoğoç karavot nafis öyilgan va Orenburg pux römol bilan bezatilgan edi.

Film «Kulturomaniya» naşri böyiça 2021-yilning asosiy filmlaridan biri bölib, u ertakning zamonaviy moslaşuvi bölgan haşamatli karnavalni ifodalaydi; Yerşovning abadiy ertagini öyin-kulgi va dinamika uçun qöşimça syujet özgarişlari bilan kinematografik nasrga aylantiradi. Ivan va Konyok döstligining birlamçi çegaralari saqlangan. Qöşimça ravişda ssenaristlar Ivanning Podşo-qizga bölgan muhabbat çiziğini qöşdilar. Ssenariy ham bolalarni, ham oilaviy tomoşabinlarni qiziqtiriş uçun, uşbu ikki janr örtasida töğri muvozanat topiş maqsadida maxsus yozilgan. Film partiturasi va saundtrekini uç kompozitor, jumladan Ivan Burlyaev yaratdi. Burlyaev keçikiş grafikasi ularga partiturani qayta tuziş imkonini berib, yangi mavzular topişga yordam berganini taʼkidladi. Bu Burlyaev ertakning epik fantastik janri uçun musiqa yozgan birinçi holatlardan biri.

Pavel Derevyanko Konyok-Gorbunokka ovoz bergan va uni harakatlarni yozib oliş texnologiyasi yordamida ham ijro etgan. Prodyuserlar Pavel Derevyankoni Konyok roli uçun eng yaxşi aktyor deb hisoblaşdi. Qahramon «Shrek»dagi eşakka yoki «Uç botirlar»dagi ot Yuliyga juda öxşaydi. Yerşovning sheʼriga köra Konyok-Gorbunok uçadigan otga yoki pegasga aylangan. Olov-quşni gimnastka va teleboşlovçi Lyaysan Utyaşeva «ijro etgan». Sanʼat ustasi va aktyor Oleg Taktarov podşo gubernatori rolini ijro etgan. Podşo gubernatorining kostyumi köp qatlamli möynalarni talab qilgan.

Asosiy rolni Anton Şagin ijro etdi, u köp sinovlardan söng Ivan-ahmoq rolini oldi. Filmning asosiy qahramonini Paulina Andreeva ijro etdi. Andreeva Podşo-qiz kabi muhim rolda suratga tuşganidan xursand böldi. Bu film aktrisaning eng sevimli lahzalaridan biri böldi, çunki u kamida bitta bolalar filmida suratga tuşişni xohlagan edi. Film barça tomoşabinlarga, ayniqsa bolalarga möljallangan — «Menimça, bu ertak barça zamonlar uçun. Agar bizning qahramonlarimiz bolalar uçun ularning bolaligi bilan boğliq bölsa, ular katta bölganda «Biz sizning filmlaringiz bilan katta böldik», deyişsa, bu men uçun eng katta quvonç böladi», — deydi Paulina Andreeva.

«Podşo» rolini ijro etgan Mixail Yefremov 2020-yilda ölimga olib kelgan yöl-transport hodisasini sodir etdi va 7,5 yil ozodlikdan mahrum qilişga hukm qilindi. Film prokatga çiqqaç, uning yonprodyuseri va «STV» kinokompaniyasi rahbari Sergey Selyanov, albatta, tomoşabinlarning bir qismi uçun Yefremovning ekranda bölişi noxuş bölişini, boşqa tomondan esa ertakdagi podşo yomon qahramon ekanini taʼkidladi; agar aktyor ijobiy qahramonni öynaganida, nomutanosiblik aniq bölardi.

Filmning suratga olinişi 2018-yil iyul oyida Peterburg atrofida boşlanib, 2018-yil kuziga yaqin yakunlandi. Asosiy yutuq 50 dan ortiq turli buyumdan iborat kostyumlar böldi, ularga kaftanlar va qiroliça uçun maxsus liboslar kiradi. Kiyimlar ustida Nadejda Vasileva va Olga Mixaylova rahbarligida professional kostyum dizaynerlari işladi. Nadejda Vasileva — Aleksey Balabanovning barça filmlari kostyum rassomi.

Turli matolarni rangdor kostyumlarga aylantiriş uçun turli texnikalardan foydalanildi. Mato va kostyumlar Hindistonda topilgan maxsus matolar va sari asosida qayta işlangan. Eskizlar ertak tarkibiga urğu bergan holda kaştaga aylandi. Barça sarafanlar, kaftanlar va boş kiyimlar qölda kaşta tikildi. Faqat olomon uçun 300 ta kostyum tikildi. Podşo-Qiz uçun turli kostyum variantlari bölgan. Ivan uçun kostyum dastlab ziğir deb hisoblangan. Biroq ziğir mato Ivanni ijro etgan Anton Şaginga mos kelmadi. Nadejda Vasileva modelni özgartirdi va yakuniy variant ситец bilan bezatilgan qölda töqilgan jun sviter böldi. Film uçun kostyumlar körgazmasi «Lenfilm» kinostudiyasida oçiladi.

Dastlab film 2020-yil 22-oktabrda prokatga çiqişi rejalaştirilgan edi, ammo keyinçalik çiqiş 2021-yil 18-fevralga köçirildi. COVID-19 filmning çiqişini keçiktirdi. Film haqidagi xotirani yangilaş uçun marketing kampaniyasi boşlandi. Treylerlar ikki yil oldin efirga çiqqan edi. «Россия 1» telekanali va Sony Pictures film uçun tarğibot dasturini şakllantirdilar. Sarguzaşt-fantastik film «Konek-Gorbunok»ning premyerasi Moskvada «Oktyabr» kinomarkazida bölib ötdi. 2021-yil iyun oyida Grindstone Entertainment guruhi filmga huquqlarni sotib oldi va 2022-yilda uni Şimoliy Amerika aholisiga namoyiş etişni rejalaştirmoqda. Yevropa davlatlarida: Germaniya, Avstriya, Şveysariya, Fransiya, Portugaliya, Polşa, Turkiya, şuningdek Janubiy Koreyada namoyiş rejalaştirilmoqda. 2021-yil iyul oyida Luminescence kompaniyasi «Konyok-Gorbunok»ni Yaponiya hududida namoyiş etiş huquqini sotiş böyiça New Select bilan kelişuv tuzdi.

«Kinopoisk» saytidagi şarhda Mixail Morkin kostyumlarning ijodiy davri rus tarixida erta sovet davriga borib taqalişini aytadi: «Oltin xöroz» opera-baleti nafaqat Rossiyada, balki Dyagilev truppasi tomonidan Parijda ham rus jamoasi tomonidan sahnalaştirilgan edi. Şarh sovet davri ijodiy merosini davom ettiriş imkonsizligi haqidagi barça şubhalarni yöqqa çiqardi:

«Mana, möjiza: «Konek-Gorbunok»da boşiga flyugir kiygan qahramon bor va u poytaxt Tsar-Grad fazosiga organik tarzda mos keladi. Qanday köylaklar, qanday sarafanlar va parça xalatlar, qanday qalpoqlar — bu albatta ertakda aytib bölmaydi va qalam bilan tasvirlab ham bölmaydi.»

«Rossiyskaya gazeta» şarhida Susanna Alperina premyera oldidan hamma syujet asl materialga mos keladimi, deb kutişini yozadi. Şarhda film tomoşa qilişga arziydi, deyiladi: «Filmda har kim taniş motivlarni köradi va 1830-yilda yozilgan Pyotr Yerşov ertagining dolzarbligiga hayron qoladi.» Rodion Çyomin «Film.ru» uçun, Aleksey Borodaçev va Oleg Pogodin tomonidan Yerşov sheʼrining «poetik manbadan prozaik şaklga» ögirilgan mavjud tarjimalari barqaror ekanini bildirdi. Bundan taşqari Çyomin şunday dedi: «Avvalo, Oleg Pogodin rejissyorligidagi 2021-yilgi «Konyok-Gorbunok» juda gözal suratdir. Yorqin fonlar, puxta işlangan fantastik hayvonlar, quşlar va baliqlar, nihoyatda nozik tanlangan ranglar, aʼlo qöyilgan yoruğlik — bularning hammasi ajoyib.» «Kommersant» şarhida qayd etilişiça, COVID-19 bilan boğliq qiyinçiliklarga va «yuqori byudjetli filmlar» keçikişi sababli örtaçadan past natijalar haqidagi tahlilçilar başoratiga qaramay, taqdir bu filmni oddiy xalq blokbasteridan kutilmaganda şiddatli pamfletga aylantirdi, boşlanğiç titrlarda «Россия» logotipi bilan.

«Yandeks» saytidagi şarhda Dmitriy Bortnikov yozadi: «Konyok-Gorbunok» — bolalikka yorqin, ertakona sayohat bölib, unda kattalar bolalardek harakat qiladi, kostyumlar va turli mexanik konstruksiyalar tasavvurni hayratga soladi. «Novaya gazeta» şarhida Larisa Malyukova aktyorlarning boş rollari yuqori darajada bölganini taʼkidlaydi. Anton Şagin «Ivanning yoş olovliligi, sodda va begunohligini namoyon etadi», «Paulina Andreeva esa hazilkaş, emansipatsiyalangan qiz rolini öynaydi, butun qirollikni saf-qatorga tizişga qodir, Myunxauzen baron kostyumida yuradi, sözi ötkir, podşohni burnidan yetaklaydi, öz turmuş örtoğini özi tanlaydi. «Asosiysi, Vanya, yonib turgin, ikki köz bilan qara!» — deb sodda dehqon öğliga maslahat beradi Konyok».

Premyera kuni, 18-fevralda «Konyok-Gorbunok» kassa yiğimlari böyiça birinçi örinni egalladi. Oldindan sotuvlar yirik Gollivud kompaniyalari örnatgan rekordlarni sindirdi. Premyera uik-endi uçun 251,2 million rubllik eng katta rekord «Mulan» va «Krudslar oilasi: Yangi uy» filmlari örnatgan oldingi rekordlardan oşib ketdi. 20-fevralda film ikki kunda 58 million rubl yiğdi. Birinçi uik-end natijalariga köra film Rossiya va MDHda umumiy 581 million rubl summa bilan prokatda birinçi örinni davom ettirdi. Prokatning ikkinçi haftasi natijalariga köra filmning tomoşabinlari soni atigi 16 foizga kamaydi.

Fevral oxiriga kelib Rossiya kino sanoati uçun rekord örnatildi. «Konyok-gorbunok» filmini 2,29 million kişi kördi va u prokatga çiqqanidan keyingi birinçi olti kunda 585,2 million rubl yiğib, box-ofis reytingida birinçi örinni egalladi. Çiptalar sotuvining 48 foizi va daromadning 45 foizi ertak filmiga töğri keldi. Bundan taşqari, dam oliş kunlari örtaça tomoşabinlar soni seansga 60 dan 62 kişigaça özgarib turdi. Dastlabki jamoatçilik sörovlari tomoşabinlarning 74 foizini oilalar taşkil etganini körsatmoqda.

Tomoşabinlarning fikrlari umuman ijobiy. Rossiya kino sanoati yangi tarixiy bosqiçga kirdi: film rus klassik adabiyotining eng kassaviy ekranlaştirişiga aylandi. Bu film 2021-yilda Rossiya kino sanoatining dunyodagi ikkinçi yirik kino bozori sifatida yuksalişini belgiladi, AQŞ va Buyuk Britaniyadan özib ketdi, birinçi örinni esa Xitoy egallaydi.

Martda örtaça tomoşabinlar soni örtaçadan yuqori böldi: şanba kuni 46 va yakşanba kuni 51 kişi. Ikkinçi uik-end ekranlarda 240,1 million rubl keltirdi, umumiy kassa yiğimi 850 million rublga yetdi. Ön bir kunlik seanslar davomida 3,36 million kişi tomoşa qildi. 2021-yil 9-martga kelib film bir milliard rubl çegarasidan ötdi. Rekord 18,5 kunda örnatildi. Bayram dam oliş kunlari seanslarida film örtaça tomoşabinlar soni böyiça reytinglarda birinçi örinni egallaydi. Prokatning uç haftasidan kamroq vaqt içida film rekordni saqlab qoldi va örtaça tomoşabinlar sonini 4 million kişigaça oşirdi. Film Rossiyada kassa yiğimlari böyiça uçinçi örinni egallaşga muvaffaq böldi. Aprelda film kinoteatrlarda namoyiş etilişda davom etadi. Hozirda bu film 2021-yilda kassa yiğimi böyiça öninçi yirik animatsion film va 2021-yilda kassa yiğimi böyiça 51-yirik film hisoblanadi.