«Valerian and the City of a Thousand Planets» (fr. Valérian et la Cité des mille planètes) — Luc Besson rejissyorligidagi va ssenariy muallifi bölgan, 2017-yilda işlangan, ingliz tilidagi kosmik opera janridagi film. U Pierre Çristin ssenariysi va Jean-Claude Mézières rasmi asosidagi «Valerian and Laureline» komiksiga asoslangan. Valerian va Laureline rollarini mos ravişda Dane DeHaan va Cara Delevingne ijro etgan. Film jahon premyerasi 2017-yil 21-iyulda, Rossiyada esa 2017-yil 10-avgustda bölib ötgan.
Besson xotini bilan birgalikda filmni şaxsan moliyalaştirgan. Işlab çiqariş byudjeti taxminan 223 million dollarni taşkil etgan bölib, film bu bilan hozirgaça yaratilgan eng qimmat Yevropa mustaqil kinokartinasiga aylangan. Film kino tanqidçilaridan aralaş baho olgan: ular syujetning tuşunarsizligi va baʼzi aktyorlarning zaif öyinini tanqid qilgan, biroq vizual effektlar va umumiy sozlaş yuqori baholangan. Prokatda film butun dunyo böyiça 225 million dollar yiğgan, ammo reklamaga ketgan katta xarajatlar tufayli bu daromad muvaffaqiyatsiz deb topilgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Dane DeHaan, Cara Delevingne, Clive Owen
3Syujet
XXVIII asrda Yer aholisi va köplab begona xalqlar örtasidagi hamkorlik tufayli sobiq Xalqaro kosmik stansiya…
XXVIII asrda Yer aholisi va köplab begona xalqlar örtasidagi hamkorlik tufayli sobiq Xalqaro kosmik stansiya şunçalik kattalaşadiki, uning massasi Yerning gravitatsion barqarorligiga tahdid sola boşlaydi. Şu sababli Yer hukumati resurslarni safarbar qilib, stansiyani Magellan Oqimiga köçiriş qarorini qabul qiladi; u yerda u «Alfa» nomini oladi — mingta sayyoradan kelgan turli-tuman aholi yaşaydigan ulkan kosmik tuzilma, mingta sayyoralar şahri. Birlaşgan inson federatsiyasi Alfada ham, butun galaktika böylab ham tinçlikni saqlaş uçun maxsus politsiya bölinmasini tuzadi. Uning xodimlari orasida manmanlikka moyil mayor Valerian (Dane DeHaan) va uning jiddiy hamda işbilarmon hamkori serjant Laureline (Cara Delevingne) bor.
Navbatdagi topşiriqqa ketayotganda Valerianga Mul (ing. Mul) degan uzoq sayyora tuşida körinadi. Uni tabiat bilan töliq uyğunlikda, jamoa tuzumida yaşaydigan gumanoid begona irq egallagan. Ular mahalliy marvaridni qazib oladi, u ulkan miqdorda energiya saqlaydi, va uning zaxiralarini oşiriş uçun maxsus hayvonlardan foydalanadilar.
Tösatdan sayyoraga duşman bostirib keladi: aholi osmonda ulkan kemalar örtasidagi kosmik jangni kuzatadi, ularning siniqlari atmosferaga kirib keladi. Bitta kiçik kema deyarli butunligiça qişloq yonига quladi, va hukmdor boşçiligidagi aholi uni tekşirişga kirişadi, tasodifan içkaridan qulflanib qoladi, sayyora malikasi Laiho-Mina (Sasha Luss) esa taşqarida qoladi. Beixtiyor asirga tuşgan aholi juda katta yulduzlararo kemaning halokatga uçrab, sayyoradagi barça tirik mavjudotni yöq qiladigan kuçli portlaşni köradi. Ölimdan oldin malika telepatik xabar yuborişga ulguradi.
Hayajonlangan Valerian uyğonadi. U va Laureline manzilga yaqinlaşib, nişon sayyoraga qönişga tayyorlanadi. Valerian beixtiyor Laurelinga döst bölişni, hatto unga turmuşga çiqişni taklif qiladi, ammo u sözlariga eʼtibor bermaydi va uning «sevgiga moyilligini» taʼkidlaydi. Agentlar kemasining bortidagi sunʼiy intellekt Valerian uyqusida vaqtdan taşqari qandaydir telepatik signal olganini körsatadi. Mudofaa vaziri (Herbie Hancock) şaxsan agentlar bilan boğlanib, ularning vazifasi «konverter» deb ataladigan narsani topiş ekanligini aytadi. Bu konverter — öz turidagi oxirgi kiçik hayvon bölib, hozirda qora bozor savdogari Igon Sirussning (ovozi: John Goodman) qölida.
Qumli Kirian (ing. Kirian) sayyorasidagi Buyuk bozorda, alternativ ölçamda Valerian Igon va ikki nomaʼlum şaxs örtasidagi uçraşuvni töxtatadi; ular ham kapyuşonli, tuşidagi gumanoidlarga öxşaydi; ular ham konverterni izlamoqda. Tartibsizlik içida Valerian va Laurelinga konverterni qölga kiritiş muvaffaqiyatli böladi, mayor esa Mul aholisi Igonga tölov sifatida bermoqçi bölgan energiya marvaridini ham öğirlaydi. Taʼqibdan qutulgaç, öz kemasida Valerian Mul allaqaçon 30 yil oldin yöq qilinganini va sayyora haqidagi barça maʼlumotlar maxfiylaştirilganini bilib oladi. Şu orada Laureline hayvonçani parvariş qilib, uni özining sirğalaridan biri ustida sinab köradi — hayvonça sirğani yutib, undan önlab nusxa çiqaradi.
Agentlar Alfaga qaytadi, u yerda qömondon Arun Filitt (Clive Owen) ularga yangi topşiriq beradi: şahar markazi bir yil avval nomaʼlum mavjudotlar tomonidan radiatsiya nurlanişiga duçor bölgan, skafandrsiz u yerda böliş ölimga olib keladi. Bu hududga yuborilgan maxsus kuçlar qaytib kelmagan, nurlaniş zonasi esa doimiy kengayib bormoqda. Valerian va Laurelinga, şuningdek, stansiyalar vakillarining xavfsizlik kengaşi ötkazilayotganda qömondonni himoya qiliş topşiriladi; qömondon talabiga qarşi Laureline hayvonçani özida qoldiradi.
Kengaş boşlanadi, qömondon Filitt kiriş nutqini sözlaydi, şu payt zalga nomaʼlum şaxslar hujum qiladi, maxsus qurol bilan qöriqçilarni huşidan ketkazadi, lekin öldirmaydi, va Filittni öğirlab ketadi. Valerianga ozod bölişga muvaffaq böladi, u öğrilarni nurlangan zonagaça quvadi, ammo quvğin paytida öz kosmoplanini sindiradi. Laureline pul evaziga axborotni sotadigan, Dogan Daguis (ing. Dogan Daguis) nomi bilan tanilgan begona zotlarni yollab, hamkorini izlaydi va oxir-oqibat uni nurlangan zona çegarasida huşsiz holda topadi. U Valerianni huşiga keltiradi, ular suhbatlaşadi, şu payt Laureline tuzoqqa tuşadi: uni primitiv qabila vakillari, Gouara sayyorasidan (ing. Boulan Bathors of the planet Goara) bölgan Bulan Batorlar öğirlab, imperatorlari ziyofatida taom sifatida taqdim etmoqçi böladi. Valerian hiyla bilan qabila hududiga polimorf mavjudot Bubbl (ing. Bubble; Rihanna) yordamida kirib boradi. Ular Laurelinni qutqarib qoçadi, ammo Bubbl ölimga olib keladigan darajada yaralanadi va Valerianning qölida jon beradi.
Valerian va Laureline körinişdagi nurlangan zona içkarisiga çuqurroq kirib, aslida u xavfli emasligini va u yerda qadimiy kosmik kemaning korpusi joylaşganini aniqlaydi. Himoya ekrani orqali ular ulkan zalga kirib, Valerian tuşidagi öşa gumanoidlarga, yaʼni Perllar (ing. Pearls) deb ataladigan mavjudotlarga duç keladi; qömondon Filitt esa ularning qölida huşsiz yotadi. Perllarning yetakçisi, imperator Haban Limay (ing. Haban Limaï, ovozi: Elizabeth Debicki) tuşuntiradi, uning xalqi Mulda tinç yaşagan, to osmonda ularning sayyorasi ustida Federatsiya va boşqa qarama-qarşi fraksiya örtasida şafqatsiz jang bölmagunça. Öşa paytda odamlar qöşinlariga qömondonlik qilgan aynan Filitt termoyadro raketalarini işlatişni buyurgan, ular duşman kemasi-bazasini işdan çiqargan va bu sayyora uçun halokatli qulaşga olib kelgan. Malika Laiho-Minaning ölimidan keyin uning ruhi, baʼzi Perllarda bölgani kabi, Valerianning tanasiga köçgan.
Perllar hikoyasini davom ettiradi: jang avjiga çiqqan paytda qulagan yulduzlararo kemada qamalib qolgan ular apokalipsisdan omon qolişgan; asta-sekin ular kemani örganib, uni taʼmirlab, kosmosga olib çiqişgan, sayohat qilib odamlarning texnologiyasi va tarixini örganişgan. Oxir-oqibat ular Alfaga kelib, köproq bilim olişgan va öz kemasini yasaşgan. Uni işga tuşiriş uçun ularga konverter va yagona saqlangan energiya marvaridi kerak. Ularni qölga kiritgaç, Perllar kosmosda mos sayyorani topib, uni özlarining ona sayyorasiga öxşatib terraformatsiya qilişni rejalaştirmoqda. Şu orada Filitt huşiga keladi, nima bölayotganini tuşunadi va sodir etilgan genotsiddagi öz rolini tan oladi, ammo bu harakatlar uruşni tugatiş uçun zarur bölgan, ularni yaşiriş esa odamlarning «Alfa»da ham, butun galaktikada ham obrösi va taʼsirini saqlaş uçun kerak bölgan, deb taʼkidlaydi. Valerian va Laureline qömondon özining loyiq jazosidan qoçişga urinayotganini tuşunadi. U qahramonlarni öz haqligiga işontirişga va Perllarni «hibsga olişga» urinadi. Filitt haddan taşqari agressiv bölganda, Valerian bir zarb bilan uni huşidan ketkazadi.
Valerian Perllarga marvaridni topşiradi, ammo konverter haqida ikkilanadi, lekin Laureline hamkorini uni ham qaytarişga köndiradi. Perllar kosmik kemasini tayyorlayotgan paytda, Filitt ğayritabiiy holat ehtimoliga oldindan tayyorlab qöygan robotlaştirilgan askarlar ham Perllarga, ham Valerianni qutqariş uçun yuborilgan hukumat askarlariga hujum qiladi, ammo oxir-oqibat mağlub bölişadi. Perllar maxsus agentlar bilan xayrlaşib uçib ketadi, Filitt esa hibsga olinadi. Valerian va Laureline ham buyruq-xizmat modulida osmonga kötarilib, kosmosda suzib yurgan holda, kelgusidagi taʼtili va özaro munosabatlari haqida suhbatlaşadi.
4Işlab çiqiş
«Valerian and Laureline» — kosmik agentlarning sayohatlari haqida hikoya qiluvçi maşhur frantsuz komikslari…

«Valerian and Laureline» — kosmik agentlarning sayohatlari haqida hikoya qiluvçi maşhur frantsuz komikslari seriyasi. Seriya mavjud bölgan davrda taxminan 10 million nusxada sotilgan, u 21 tilga tarjima qilingan. Luc Besson bolaligidan bu komikslarning muxlisi bölgan, ammo rejissyor bölganida ular asosida film suratga olişni öylamagan. Filmni moslaştiriş ğoyasi rejissyorning «Beşinçi element» filmini işlab çiqariş paytida miyasiga kelgan. Işlab çiqiş davomida Besson «Valerian and Laureline» rassomi, illyustrator Jean-Claude Mézières bilan tanişgan, u bir kuni kinematografçidan söradi: «Nega bu iflos filmni qilyapsan? Nega Valerianni qilmaysan?» Besson javob berdi: «Çunki bu imkonsiz». Rejissyor komikslarni qayta öqidi va hozirgi texnologiyalar bilan film yaratiş mumkin emasligini tuşundi, heç bölmaganda turli-tuman tulporlar köpligi sababli. Bir muddat ötgaç, Luc Besson baribir film uçun qoralama ssenariy yozişga kirişdi. U yozib bölingaç, rejissyor kelajakdagi loyiha uçun moliyalaştiriş izlay boşladi.
2009-yilda Jeyms Kemeronning «Avatar» fantastik filmi çiqdi. Bessonning fikriça, film ikkita yangilik olib keldi. Yaxşisi şu ediki, vizual effektlar va texnika yuqori darajaga yetgan edi. «Texnik jihatdan men hozir hamma narsani qila olişimizni kördim. Yomon yangilik şu ediki, namoyişdan qaytganimda, bokirlik ssenariyimni tom maʼnoda axlat qutisiga taşladim». Bessonning fikriça, dastlabki ssenariy yetarliça yaxşi bölmagan, şuning uçun u uni qayta yozişga kirişgan.
5Işlab çiqariş
2012-yilda Luc Besson «Valerian» komikslari asosida yangi film işlab çiqariş rejalari borligi eʼlon qilindi.…

2012-yilda Luc Besson «Valerian» komikslari asosida yangi film işlab çiqariş rejalari borligi eʼlon qilindi. 2015-yil 12-mayda Besson öz tvitterida «Valerian and the City of a Thousand Planets» nomli filmni suratga olişini, asosiy rollarni esa Dane DeHaan va Cara Delevingne olganini xabar qildi. 2015-yil 19-avgustda Clive Owen filmda qömondon Arun Filitt rolini olişga rozilik bildirdi. 2015-yil 28-oktabrda Rihanna aktyorlar tarkibiga qöşildi. 2015-yil 5-dekabrda Ethan Hawke filmda rol oldi. 2015-yil 7-dekabrda TheWrap xabar berdi: John Goodman begona zotni ovoz bilan ifodalaydi. 2015-yil 12-dekabrda Herbie Hancock filmda rol oldi. 2015-yil 14-dekabrda Besson Chris kelgusi suratda iştirok etişini eʼlon qildi. 13-yanvarda Luc Besson Instagramda aktyorlar tarkibiga Rutger Hauer qöşilganini yozdi.
6Suratga oliş
Film suratga oliş 2016-yil yanvardan avgustgaça Sen-Denidagi Cité du Cinéma kinostudiyasida…
Film suratga oliş 2016-yil yanvardan avgustgaça Sen-Denidagi Cité du Cinéma kinostudiyasida ötkazilgan.
«Valerian and the City of a Thousand Planets» işlab çiqarişga taxminan 180 million dollar sarflangan, bu uni eng qimmat frantsuz va Yevropa filmiga aylantiradi.
7Tanqid
Tanqidçilar filmga aralaş baho berişdi: ular filmning işlangan dunyosi va grafikasini maqtaşdi, ammo syujetni…

Tanqidçilar filmga aralaş baho berişdi: ular filmning işlangan dunyosi va grafikasini maqtaşdi, ammo syujetni juda zaif va baʼzi aktyorlarning ijrosini yomon deb ataşdi. Rotten Tomatoes saytida film 271 tanqidçi şarhi asosida 48 % reytingga ega, örtaça ball 5,5/10. Tanqidçilarning umumiy fikri şundan iboratki, «Valerian and the City of a Thousand Planets» syujet bayonidagi jiddiy böşliqlar va kamçiliklarni qoplaş uçun faqat kinetik energiya va vizual hayajondan foydalanadi. Metacritic saytida filmning bahosi 43 ta şarh asosida 100 balldan 51 ni taşkil etadi. Frantsuz köngiloçar veb-saytida AlloCiné filmning örtaça bahosi beş yulduzdan uçta yulduz böldi. CinemaScore saytidagi tomoşabinlar auditoriyasi filmga A dan F gaça bölgan şkala böyiça örtaça B- bahosini berdi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Валериан и город тысячи планет» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


