Valery Chkalov

Valeriy Çkalov — eng yaxşi harbiy uçuvçi — ustav va yöriqnomalar doirasida uçiş unga zerikarli tuyuladi; u boş aylantiruvçi viraj, öta past parvoz, ölik halqa va hokazolarni bajarişga intiladi. Uning komandiri Alyoşin (Batya) Leningraddagi Neva ustida Çkalovning sevgan qizi bilan suhbatlaşib, bu bepisand uçuvçini öziga kelişiga yordam berişni söraganda, Çkalov ularning uçraşuvini notöğri tuşunib, maşinasida töğri köprik ostidan jasorat bilan uçib ötadi. Buning uçun uni xizmatdan çetlatişadi.

Bir neça yil davomida buyuk uçuvçi yuk samolyotida mehnat qiladi, oilasiga vaqt ajratadi (sevgan qizi uning xotini böladi), bolalarini tarbiyalaydi. Biroq unga Batya keladi; u biladi, Çkalovning hazillari bekorçi lihaçlik emas, balki eng yuqori uçiş mahoratiga erişiş, uruş bölsa duşmanni yengiş intilişidir. Batya Çkalovni aviazavodda sinovçi bölib işlaşga taklif qiladi; u yerda yoş konstruktor Muxin (prototipi — Nikolay Polikarpov, uning maşinalarini haqiqatda Çkalov sinagan) yangi monoplan qiruvçi modelini işlab çiqadi. Muxin samolyotining afzalliklari aviaparadda namoyiş havo jangi vaqtida Çkalov tomonidan yorqin isbotlanadi. Haqiqatan, şassi tiqilib qolgani sababli maşinani darhol qönişga keltiriş unga oson bölmaydi. Ammo u heç narsa uçun paraşyut bilan sakraşni istamaydi va samolyotni keskin aylantirib, yuqori pilotaj figuralarini bajarib, şassi baribir işlaşiga erişadi. Uning qatʼiyati paradning asosiy tomoşabini — Stalinni hayratga soladi. Rahbar uçuvçi bilan suhbatlaşib, hayotini öynaş kerak emasligini, ölim xavfi esa buyuk maqsad bilan oqlanişi lozimligini uqtiradi.

Çkalov öz hayoti va işining maʼnosini qayta öylaydi. Şu paytda u katta döstini — Batyani yöqotadi; Batya tajriba parvozida yöriqnomalarga böysunib, "öz böğzini bosgani" uçun halokatli yaralangan edi.

Nihoyat, Çkalovga ulkan vazifa — AQŞga transarktik parvozni işonib topşirişadi. Uning boşçiligidagi uç uçuvçidan iborat ekipaj Şimoliy qutb ustidan jasorat bilan uçib ötadi va köplab qiyinçiliklarga qaramay, Amerikaga muvaffaqiyatli qönadi. Çkalov yiğilgan olomon oldida Amerika xalqini salomlaydi, avtograf beradi va amerikalik jurnalistga öz boyligi haqida gapiradi — 170 million, lekin dollar emas, balki uni qöllab-quvvatlaydigan sovet xalqi.

Çkalov va uning sadoqatli mexanigi Pal Paliç örtasidagi yakuniy suhbat eng yangi kuçli maşina oldida bölib ötadi. Maşhur uçuvçi suhbatdoşi bilan kelajakka bölgan umidlarini baham köradi — inson fikri yetib boradigan joyga uçiş.