«Vanyuşin bolalari» — S. A. Naydyonov pyesasi asosida suratga olingan sovet badiiy filmi. Film 1973-yilda rejissyor Yevgeniy Taşkov tomonidan «Mosfilm» kinostudiyasida suratga olingan. Film 1974-yil 11-fevralda ekranlarga çiqqan.
1Rollarda
Boris Andreyev, Nina Zorskaya, Alexander Kaidanovsky
2Syujet
Voqea katta guberniya şahrida bölib ötadi. Şahar boşqaruvi aʼzosi, savdogar Aleksandr Yegoroviç Vanyuşin…
Voqea katta guberniya şahrida bölib ötadi. Şahar boşqaruvi aʼzosi, savdogar Aleksandr Yegoroviç Vanyuşin (Boris Andreyev)ning tört qizi va ikki öğli bor. Ikkinçi qizi Lyudmila yaqinda Moskvalik dökon yordamçisiga turmuşga çiqqan. Qolgan bolalarning hammasi hali uning uyida yaşaydi, şu jumladan katta qizi Klavdiya ham eri, mayda amaldor Pavel Şçyotkin bilan birga. Vanyuşinning uyida jiyani Lyonoçka ham yaşaydi. Oila katta, lekin oilaning özi yöq: «Hammasi alohida», — deb xotini Arina Ivanovnaga şikoyat qiladi Vanyuşin. Hamma nimanidir yaşiradi va bir-biriga yolğon gapiradi. Kenja öğli, 17 yoşli gimnaziya öquvçisi Aleksey (Aleksandr Voyevodin) tong mahali sevgilisidan qaytadi, lekin uni kutib olgan otasiga döstinikida bölganini aytadi. Lyonoçka (Yelena Solovey) Vanyuşinning katta öğli Konstantin bilan yaqin munosabatda, lekin ikkalasi bu aloqani uy ahlidan ehtiyotkorlik bilan yaşirişadi. Kutilmaganda ota uyiga Lyudmila (Valentina Şarikina) qaytib keladi. U eridan yaşirinça qoçganini aytadi. Eri Stepan Krasavin içkilikka berilib ketgan, uni uradi, qamab qöyadi, ota-onasi unga pul bermagani uçun ğazablanadi, deydi u. Lekin tez orada maʼlum böladi, erini Lyudmilani haydab yuborgan. Uning ğazabining sababi — Lyudmilaning turmuşdan oldingi aloqasi, yaʼni Klavdiyaning eri Pavel Şçyotkin bilan bölgan munosabati. Bu haqda uyda Klavdiyadan boşqa heç kim bilmagan.
Aleksey bir vaqtlar ekonom Avdotya tomonidan yöldan ozdirilgan. Endi u sevgilisi, xorçi qiz uçun doimo pulga muhtoj bölib, onasining pulini öğirlaydi. Doimiy darsga kelmagani uçun uni gimnaziyadan çiqarib yuborişadi. Tez orada Lyudmilaning eri Stepan Krasavin (Viktor Pavlov) keladi. U «nomusga tegiş» uçun tovon talab qiladi: 15 ming evaziga xotinini qaytarib olişga tayyor. Lyudmila qoçmoqçi böladi va Klavdiyadan yöl xarajati uçun bölsa ham pul söraydi, lekin Klavdiyada (Lyudmila Gurçenko) Lyudmilaga beradigan pul yöq.
Vanyuşinda Krasavinga beriş uçun 15 ming yöq. Lekin dökon yordamçisi butun Moskvaga Vanyuşinda pul yöqligini jar solsa, unga kredit berilmaydi. Ota-onalar uzoqdan Konstantin uçun katta mahr bilan kelin tanlab qöyişgan edi. Endi Vanyuşin katta öğlidan oila va ish uçun uylanişni iltimos qiladi. Lekin Konstantin (Aleksandr Kaydanovskiy) «pul uçun» uylanişdan qatʼiyan boş tortadi. Vanyuşin vaqt çözadi va oxir-oqibat Krasavin noqulay ahvolga tuşib qoladi: xotinsiz Moskvaga qaytiş unga uyat, endi özi Lyudmilani qaytib kelişga köndirişga majbur böladi.
Umr böyi işni hamma narsadan ustun qöygan, bolalar bilan muloqotni esa nasihat, köpinça uriş bilan çeklagan Vanyuşin endi «yangiça yaşaşni boşlaşga» harakat qiladi. Avvalo bolalari bilan munosabatni tiklamoqçi böladi, çunki har biri öz yölida baxtsiz ekanini sezadi. Lekin heç narsani tuzatişga qodir emas. U qizi uçun işdan voz keçişga tayyor, Lyudmilani Krasavin bilan Moskvaga şoşilmaslikka köndiradi. Lekin Lyudmila eri bilan qançalik yomon bölmasin, uyda ham yaxşiroq emas. U Moskvaga jönab ketadi, Aleksey esa otasining duosi bilan Peterburgga yangi hayot boşlaş uçun ketadi.
Bu uyda barça sir oxir-oqibat «haqiqatparast» Şçyotkin tufayli oşkor böladi. Navbatdagi janjal Konstantinning Lyonoçka bilan aloqasi atrofida çiqadi. Konstantin Şçyotkinning «taxminlaridan» ğazablanib, bundan foydalanadi va Lyonoçkani onasining oldiga jönatadi. Qiz unga allaqaçon zerikkan edi, uni uydan olib ketiş haqidagi uzoq yillik vaʼdasini bajarişga Konstantin tayyor emas, Lyonoçkaning homiladorligi esa hammaga tez orada ayon bölib qolişi aniq edi.
Bolalar uçun taşviş Vanyuşinning soğliğiga taʼsir qiladi. Bir neça oy ötadi, u endi uyida xöjayin emas. Yangi xöjayin — Konstantin singlisi Klavdiyani eri va bolalari bilan uydan quvib çiqardi va endi yuqori doiradan bölgan qizga uylanmoqçi. Bu qizga u har narsada yoqişga intiladi, jumladan uy muhitini tubdan özgartirişda ham.
Kelin va uning onasi, generalşa Kukarnikova (Valentina Serova) mehmonga taklif qilingan. Ularning kelişini kutmay, Vanyuşin xonadan çiqib ketadi, göyo kelinga sovğa sotib oliş uçun.
Konstantin Inna Kukarnikovaga Lyonoçka bilan bölgan voqea qaçon bölsa ham maʼlum bölişini tuşunib, «hammasini tan oliş»ga qaror qiladi va özi uçun eng foydali versiyani taklif qiladi. Inna unga javoban şunday iqror bilan hayron qoldiradi: unda ham Konstantin birinçi bölmaydi.
Hamma Vanyuşinni kutadi, lekin u özini otib öldirgan edi.
3Syomka guruhi
Ssenariy mualliflari va rejissyor-postanovşik: Yevgeniy…
Ssenariy mualliflari va rejissyor-postanovşik: Yevgeniy Taşkov
Operator-postanovşik: Valentin Jeleznyakov
Rassomlar: Mixail Kartaşov, Leonid Platov
Bastakor: Andrey Eşpay
4Tanqid
N. Baboçkina «Sovetskaya kultura» gazetasida Boris Andreyev boş rolni yorqin ijro etganini yozgan. Uning…

N. Baboçkina «Sovetskaya kultura» gazetasida Boris Andreyev boş rolni yorqin ijro etganini yozgan. Uning qahramoni «yöq, bu emas» degan iborani har safar turliça, çuqur samimiyat bilan aytadi. Kenja öğli bilan uçraşuv hissiy çöqqi bölgan. Boşqa aktyorlar ham rollarini aʼlo darajada uddalagan. N. Zorskaya xotin obrazini işonarli yaratgan, Klavdiya rolidagi L. Gurçenko qiziqarli qahramon bölgan, Yelena Solovey esa taʼsirli va nafis ijro etgan, O. Golubitskiy va A. Kaydanovskiyning öyini işonçga loyiq. Lekin filmda bolalar oldidagi ota-ona masʼuliyati mavzusi ötkir kötarilgan. Bu mavzuning kinematografik yeçimi yanada mustaqil bölişi mumkin edi. Kino tilining anʼanaviyligi baʼzan savollar tuğdiradi, ayniqsa matndagi qisqartirişlar tufayli qahramonning ayrim harakatlarini tuşuniş qiyin böladi.
5Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Дети Ванюшина (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.