Wanted

«Wanted» (rus. «Особо опасен», ingl. «Wanted» — «Qidirilmoqda») — Timur Bekmambetov rejissyorligidagi, Image Comics naşriyotining şu nomli komikslar seriyasiga asoslangan, lekin uning supergeroylik tarkibiy qismini eʼtiborsiz qoldirgan amerikaça boevik. Boş rollarda James McAvoy, Morgan Freeman va Angelina Jolie öynagan. Şuningdek, epizodik rollarni rus aktyorlari Konstantin Xabenskiy va Dato Baxtadze ijro etgan. Kartina bir neça kasbiy kinomukofotga nominatsiya qilingan, ulardan ikkitasi «Oskar»ga nominatsiyadir.

Premyera 2008-yil 12-iyunda Londonda bölib ötdi. Rossiyada film 26-iyunda, AQŞda esa 27-iyunda namoyiş etildi.

Filmning teglaynlari: «Taqdiringni tanla», «Har kimga ish joyida öliş nasib etmaydi».

Filmning rus televideniyesidagi telekörsatuv premyerasi 2009-yil 27-noyabrda NTV telekanalida bölib ötdi.

Mark Millarning «Wanted» komiksi birinçi marta Universal Studios ijroçi direktori va komikslarning katta muxlisi Jeff Kirsçenbaumning eʼtiborini tortdi, u kinoadaptatsiya uçun «hard-R» reytingli komiksni tanlagan edi.

2004-yilda prodyuser Mark Platt kinoadaptatsiyani işga tuşirdi. Ssenariy ustida Derek Haas va Michael Brandt işladi. Ssenariyning birinçi varianti komiks muallifi Mark Millarga yoqmadi.

Uning sözlariga köra:

Men film «Ajoyib örgimçak-odam»ga qarama-qarşi bölişini xohlardim: kimdir kuç oladi va hamma narsani qilişi mumkinligini tuşunadi, keyin esa qoronğu yölni tanlaydi. Ssenariy juda quruq edi va biroz amerikalaşgan körinardi. Lekin Timur özining Şarqiy Yevropaça tajovuzkorligi bilan uni haqiqatan ham kirlangan qildi. U komiks atmosferasiga yaqinlaşdi.

2005-yil dekabrida Timur Bekmambetov loyihaga rahbarlik qilişga taklif etildi. Bekmambetov uçun «Wanted» ingliz tilidagi birinçi film ishi böldi.

Filmni suratga oliş 2007-yil aprelida Çikagoda boşlandi. May oyida suratga oliş Pragaga köçdi. Töquv fabrikasining içki sahnalari sobiq şakar zavodi hududida suratga olindi.

Baʼzi sahnalar Pragadan yaqin Rakovnik mintaqasidagi çex Krşivoklat (çex. Křivoklát) qalʼasida ham suratga olindi.

Dastlab filmning premyerasi 2008-yil 28-martga rejalaştirilgan edi, lekin 2007-yil dekabrida Universal Pictures studiyasi prodyuserlari premyerani 2008-yil yoziga köçirgani maʼlum böldi.

2008-yil iyun boşida filmdan oldin Internetda göyo ofis kuzatuv kamerasi tomonidan olingan video paydo böldi: unda nomaʼlum ofis xodimi kutilmaganda ğazab tutib, kompyuterlar, ofis texnikasi va stollarni sindira boşlaydi.

Bir hafta içida rölik 11 mln martadan köp körildi.

Ommabop rölik haqidagi xabar Rossiyaning markaziy telekanallari yangiliklar dasturlarida körsatildi va rus hamda xalqaro OAV larda yoritildi.

Keyinçalik Bekmambetov rölik faqat Rossiya uçun möljallangan filmning tarğibot kampaniyasi qismi bölganini tan oldi.

Ofisni buzib taşlaydigan klerk rolini «Deльта» guruhining solisti Konstantin Legostayev ijro etdi, u filmga «Opasen, no svobod_en» qöşiğini ham yozgan.

Rölikni yaratişda «BPL Marketing» va «Bazelevs Production» kompaniyalari iştirok etdi, virusli marketing bilan «Affekt» agentligi şuğullandi.

Miş-mişlarga köra, Universal Pictures studiyasi Angelina Jolie loyihani tark etgani sababli sikvel yaratişdan voz keçgan. Lekin asl komiks yaratuvçisi Mark Millar Timur Bekmambetov filmining sikveli yoruğ kun köradi, deb daʼvo qilmoqda.

Filmning vizual effektlari asosan Moskvadagi Timur Bekmambetov postproduksion studiyasida, kompyuter texnikasi işlab çiqaruvçisi bölgan rus «Kraftway» kompaniyasining jihozlarida bajarildi.

Timur Bekmambetovning sözlariga köra, filmda 1000 dan ortiq maxsus effektli sahna bor.

Filmga musiqani amerikalik kompozitor Danny Elfman yozgan.

Elfman bitta qöşiqni rus tilida özi ijro etgan, uni filmning rus tilidagi dublyajida yakuniy titrlar paytida eşitiş mumkin.

Filmda rasmiy saundtrekka kirmagan bir neça kompozitsiya ham yangraydi: Nine Inç Nails guruhining «Every Day Is Exactly the Same» kompozitsiyasi, Rupert Holmesning «Escape (The Piña Colada Song)» qöşiği va Andrea Bocelli ijrosidagi «Con te partirò» parçasi.

Filmning rus tilidagi versiyasi professional tarzda lokalizatsiya qilingan. Filmning adabiy tarjimasini Sergey Lukyanenko bajargan. Syujet uçun muhim bölgan köplab yozuvlar kadr tarkibining bir qismi bölib qolgan holda rus tiliga şunday tarjima qilingan, bunda subtitrlar yoki ovozli şarhdan foydalanilmagan. Rejissyor lokalizatsiya jarayonini nazorat qilgan.

Rus versiyasida Jeyms Makavoyning qahramonini Sergey Bezrukov ovoz bergan, şuningdek, ovoz berişda Goşa Kutsenko (Mister X), Galina Tyunina (Fox), Valeriy Zolotuxin (Pekvarski), Ivan Urgant (Barri), Anatoliy Maksimov (Sloan), Mariya Aronova (Janis) va boşqalar iştirok etgan. Konstantin Xabenskiy öz rolini özi ovoz bergan.

Moskva, Sankt-Peterburg, Yekaterinburg va Nijniy Novgorodda 2008-yil 26-dan 29-iyunga qadar «Jamoatçilik fikri» jamğarmasi ötkazgan 840 respondent söroviga köra, «Wanted» filmini körgan kinotomoşabinlarning 57 % i uni «yoriliş» va rus kinosi tarixidagi muhim voqea deb hisoblaydi.

Rotten Tomatoes saytida «Wanted» tanqidçilardan 71 % reyting oldi (209 ta şarh böyiça) va sayt oddiy taşrif buyuruvçilaridan 69 % oldi.

Eng yirik film maʼlumotlar bazasi Internet Movie Database da «Wanted» taşrif buyuruvçilar orasida 10 balldan 6,8 örtaça reytingga ega (107 156 ovoz böyiça).

«Wanted» filmi dunyo böylab birinçi dam oliş kunlari prokatda 83,2 mln dollar yiğdi, şundan 50,9 mln dollari AQŞda (bu 2008-yil iyun oxiridagi sönggi dam oliş kunlarida ikkinçi körsatkiç) va 10,7 mln dollari Rossiyada.

«Wanted» ikkinçi hafta prokatdan söng özini oqladi. 2009-yil 1-fevralga dunyo böylab umumiy kassa yiğimi 342 mln $ dan oşdi.

Film çiqişidan oldin ham Mark Millar rejissyor Timur Bekmambetov davomini rejalaştirayotganini eʼlon qilgan edi, garçi Millar komiks uçun davom yozişini inkor etgan. Buning örniga u prodyuserlar bilan birgalikda birinçi film ğoyasiga, yaʼni xalqaro qotillar gildiyasi haqidagi syujetga mos keladigan hikoya yaratgan. Terence Stamp «Pekvarski» deb nomlangan işçi nom ostida ssenariy qoralamasini yozgan, u «davom uçun yozilgan narsa» sifatida, Common esa «Qurolsoz» va «Fox»ga batafsilroq yoritilişi kerak deb hisoblab, prekvelga qiziqiş bildirgan.

Chris Morgan davom ssenariysini yozişga qaytdi, lekin 2009-yil aprelida «haddan taşqari bandlik» tufayli ketdi va bu vazifani Evan Spiliotopoulosʼga topşirdi. 2009-yil iyunida Bekmambetov «Wanted-2» işlab çiqarişni tayyorlaş va işga kirişmoqçi ekani haqida gapirdi. Suratga oliş kuzning oxirida boşlanişi kerak edi. Film 150 mln dollarlik eʼlon qilingan byudjetga ega bölişi va AQŞ, Hindiston va Rossiyada suratga olinişi kerak edi. U, şuningdek, baʼzi qahramonlar, xususan, Fox va Exterminator tirilişini qöşimça qildi. Sentyabrda rejissyor, ssenariy tayyor bölmasa ham, jang sahnalarining previzualizatsiyasi allaqaçon tayyor ekanini qöşimça qildi. 2010-yilda Angelina Jolie davomda iştirok etişdan boş tortgani haqidagi xabarlardan söng Millar ssenariy Fox qaytişini istisno qiliş uçun qayta yozilişini aytdi, şuning uçun işlab çiqariş öşa yili boşlanişi mumkin edi, reliz esa 2011-yil oxiriga rejalaştirilgan edi. Oxir-oqibat işlab çiqariş boşlanmadi va Bekmambetov «Prezident Linkoln: Vampirlar ovçisi» filmi ustida işlaşiga töğri keldi.

2011-yilgi intervyuda prodyuser Jim Lemley «Wanted 2» uzoq vaqt kutişimizga töğri kelişini, agar umuman çiqsa, dedi. Öşa yili James McAvoy davom haqida şunday dedi: «Menimça, studiya uni yaratişga qiziqadi va biz ham uni yaratmoqçimiz, lekin uni töğri bölganda va töğri vaqtda yaratmoqçimiz, bu esa har doim ham bölavermaydi». McAvoy, şuningdek, Wesleydan emas, boşqa qahramonga bağişlangan davomda qiziqiş bildirdi. Keyinroq Universal studiyasi «Wanted» ssenaristlari Michael Brandt va Derek Haasni davom yoziş uçun jalb qildi, Haas uni «aynan yuz bergan voqealardan darhol keyin; u Wesleyni bir neça yil ötib qayta olib keladi va yangi raund uçun qaytadi» deb taʼriflagan, şu bilan birga «Fox va dastgohsiz». Keyinroq Haas ssenariyda yangi boş qahramon bölganini, uni Wesley «Fox örniga» jalb qilmoqçi bölganini batafsil aytib berdi. Bekmambetov «Prezident Linkoln: Vampirlar ovçisi» filmi uçun intervyuda, «Wanted» davomi işlab çiqişda qolib ketgani sababli köp yillik noaniqlikdan keyin, ssenaristlarga syujet Wesley atrofida rivojlanadigan, lekin «ajoyib buriliş» bilan böladigan ğoyani taklif qilganini aytdi.

McAvoy «birinçi „Wanted“ filmini suratga olişdan juda zavqlanganini» aytib, sifatli ssenariydan qatʼi nazar davomni suratga olişini bildirdi; şu bilan birga, film uzoq vaqt işlab çiqarişda bölgani «ularga öylab topiş qiyin bölmoqda, şuning uçun kutib körişimiz kerak böladi» degan fikrga olib kelişini ham tan oldi. 2014-yilda McAvoy davom ehtimoli böyiça muzokaralar olib borilayotganini tan oldi va unga «bir neça ssenariy variantlari taqdim etilgani»ni, Universal hali ham mos ssenariy kutayotganini qöşimça qildi. 2020-yil iyunida Bekmambetov davomga yana qiziqiş bildirdi, ehtimol kompyuter filmi şaklida, çunki «zamonaviy dunyoda qotil qurol bilan yurişini tasavvur qila olmayman. Nima uçun? U dronlardan foydalanadi, kompyuter texnologiyalaridan foydalanadi, ehtimol».

2009-yil 24-martda PC va konsollarda «Wanted: Taqdir qurboli» nomli öyin relizi bölib ötdi. U filmning syujet çiziğini davom ettiradi va boş qahramonning keyingi taqdirini hikoya qiladi. Unga xos qobiliyatlar — parabola böyiça otiş va ötkirlaşgan reaktsiya (vaqtni sekinlaştiriş) — öyinda ham aks etgan. Öyin ustida şved studiyasi GRIN işlagan, öyin naşriyotçisi esa Warner Bros. Interactive Entertainment bölgan.