War

Filmga ssenariy taklifini Aleksey Balabanov 1998-yilda yozgan; buni u Çeçenistonda işlagan ingliz mutaxassislarining kesilgan boşlarini televizorda körganidan keyin qilgan.

Balabanov imkon qadar real, naturalizmgaça yetadigan film suratga olişga intilgan. Suratga olişdan oldin u sobiq asirlar bilan suhbatlaşgan, Kabardino-Balqariyaning qişloqlari böylab sayohat qilgan, Çeçenistondagi qöşinlar qömondoni general Viktor Kazantsev bilan uçraşgan, çeçenlar zöravonligi haqidagi xronika videokassetalarini körgan. Ulardan baʼzi lentalarni u ingliz aktyori Ian Kellyga namoyiş etgan. Balabanovning sözlariga köra, inglizni körsatuv paytida qaltiraş tutgan.

Ish ruhiy jihatdan oğir keçgan. «Biz bundan oldin çeçenlar tomonidan yozib olingan, odamlar haqiqatan öldirilgan kassetalarni körgan edik. Bu manzara juda kuçli taassurot qoldirdi, buni özimdan kutmagan edim. Balki uç kun boşim qattiq urilgandek yurdim. Men tel-tor köylak kiyişni yaxşi körardim, öşa yerda bir desantçini tel-tor köylakda öldirişardi. Şunday qilib, toğlarda yaşaganimizda nimagadir tel-tor köylak kiymadim».

Film Kabardino-Balqariya, Şimoliy Osetiya, Çeçenistonda, Moskvada, Sankt-Peterburgda, Tobolskda va Londonda suratga olingan.

Bu yoş, boşlovçi aktyor Aleksey Çadovning, öşa paytda hali yigirma yoşda bölgan, kinodagi birinçi roli edi. Çuqurda yotgan asirlar sahnasi uçun haqiqiy çuqur kavlangan, unda aktyorlar bir neça soat davomida höl va loy holda yotişgan. Aleksey Balabanov bu sahnani pavilonda suratga olişdan qatʼiy boş tortgan, çunki hamma narsa imkon qadar real bölişini xohlagan. Daryoda suzib yurgan yalanğoç aktrisa Ingeborga Dapkunayte bilan sahnani, u filmda iştirok etişni xursandçilik bilan istagani uçun, dublyorsiz suratga olişgan. Ingeborga özi sovuq, tez oqadigan daryoda suzgan, suvning harorati atigi 5°C edi.

Eng köp suratga oliş ingliz aktyori Ian Kellyni çöçitdi; u rus tilini deyarli tuşunmasdi. Suratga oliş paytida u doim «Uruş va tinçlik»ni öqirdi.

Beçora Ian rus tilida umuman bir oğiz söz ham bilmasdi, Dapkunayte esa Angliyada yaşaydi. U doimo unga yugurib borar, şikoyat qilardi: uni qanday qilib çuqurda ötirişga majbur qilişganini, daryoga tuşirişganini, u yerda deyarli çökib ketganini, Balabanov kimgadir Ianning özi oldida u yomon aktyor, deganini. Ğarbliklar uçun bu muloqotning mutlaqo qabul qilib bölmaydigan şakli. Inga esa sabr bilan tuşuntirardi: ruslar doim şunday işlaşadi, ruslarda şunday amaliyot bor, ruslar doim baqirişadi, öq otişni boşlasa, faqat haqiqiy öq bilan otişadi. Şuning uçun ruslarda çökişni ham, qutulişni ham haqiqatda qiliş odat tusiga kirgan.

Real köriniş beriş uçun filmda köplab çeçenlarni haqiqiy çeçenlar, federallarni esa haqiqiy askarlar, vertolyotçilar, razvedkaçi kontraktçilar öynadi. Bundan taşqari, bu Çeçenistonda, garçi qisman bölsa-da, suratga olingan birinçi film, xususan Grozniyga kiradigan blokpostda. Film janglarga yaqin şaroitda suratga olindi, çunki suratga oliş paytida öşa yerlarda Ikkinçi çeçen uruşi davom etardi. Biroq suratga oliş tinç hududlarda ötdi, guruhni esa OMON maxsus qöşinlari qöriqlab turdi. Filmning suratga oliş uskunalarini xavf ostiga qöymaslik uçun «STV» kompaniyasi uni 500 ming dollarga suğurtalagan.

Kabardino-Balqariyada suratga oliş paytida kinovertolyot issiqlik qopqonlarini çiqardi va ulardan biri tasodifan qadimiy balqar qabristoniga tuşib, u yonib ketdi va köp qabrlar vayron böldi. Şundan keyin suratga oliş guruhi xodimlari va mahalliy aholi örtasida deyarli etnik töqnaşuv boşlandi. Ammo guruhni qöriqlagan OMON xodimlari orasida sobiq çeçen kapitani Kyuri bor edi, u ğazablangan olomonni töxtatib qola oldi. Suratga olişda Bodrov va Dapkunayte bundan mustasno, hamma mahalliy aholi uylarida yaşardi. Balabanov qabristonda barça qarindoşlarining qabri vayron bölgan ayolning uyida yaşadi.

Kabardino-Balqariya Respublikasining Çerek tumanidagi Abayevlar minorasida filmning boş qahramonlari öq otadigan epizod suratga olingan.

Rossiyalik rejissyor Pyotr Şepotinnik «Voyna» filmi suratga olinayotganda «Balabanov uruşda» hujjatli filmini suratga olgan. U filmni 2008-yilda tugatgan.

Filmning saundtreki 2002-yilda çiqdi.

Filmda eşitilgan, ammo saundtrekka kirmagan musiqa:

2002 — XIII «Kinotavr» kinofestivali: boş mukofot «Oltin atirgul»

2002 — Yalta kinofestivali: boş mukofot

2002 — X «Yevropaga deraza» kinofestivali: «Viborg hisobi» nominatsiyasida 3-örin

2002 — Xalqaro Monreal kinofestivali: «Eng yaxşi aktyor» nominatsiyasidagi mukofot (Aleksey Çadov)

2002 — Milliy kino tanqidçilari va matbuot gildiyasining «Oltin qöçqor» mukofoti «Eng yaxşi operator ishi» uçun (Sergey Astaxov)

2003 — «Oltin burgut» mukofoti «Eng yaxşi tovuş muhandisi ishi» uçun (Maksim Belovolov)

2003 — «Nika» mukofoti «Eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol» uçun (Sergey Bodrov, vafotidan keyin)

Yetakçi ulgurji kompaniyalarning maʼlumotlariga köra, film 2002-yilda eng köp sotilgan ellita videofilm orasida törtinçi öringa çiqqan va köplab yuqori byudjetli blokbasterlardan özib ketgan.