War and Peace

«War and Peace» — 1965—1967 yillarda suratga olingan sovet badiiy filmi, tört qismli epik harbiy drama, Lev Tolstoyning şu nomli romani asosidagi ekranlaştiriş, sovet kinematografidagi eng yuqori byudjetli kartinalardan biri. Film, şuningdek, ulkan jang sahnalari va jang maydonlarini suratga olişda qöllangan yangiça panoramali kadrlari bilan ham maşhur böldi.

Sergey Bondarçukning ijodidagi eng yirik işlardan biri — kartinani yaratiş taxminan 6 yil (1961—1967) davom etdi. «Oskar» mukofoti, çet tilidagi eng yaxşi film uçun (1969). «Oltin globus» mukofoti, çet tilidagi eng yaxşi film uçun (1969). 1965-yilgi Moskva xalqaro kinofestivalining boş mukofoti. Birinçi qism («Andrey Bolkonskiy») 1966-yilda SSSRda prokat yetakçisi böldi (58 million tomoşabin).

Voqea 1805-yildan taxminan 1813-yilgaça Rossiyada sodir böladi. Film bir neça zodagon oila haqida hikoya qiladi: Rostovlar, Bolkonskiylar, Kuraginlar, Bezuxovlar — ikki uruş orasidagi Rossiya tarixining fojiali davrida.

Film harakati 1805-yilda Peterburgda, beva malika Anna Pavlovna Şerer saroyida boşlanadi. Bu yerda boş qahramonlar — döstlar knyaz Andrey Bolkonskiy va Pyer (Pyotr) Bezuxov uçraşadi. Bolkonskiy uruşga otlanadi, u öziga zerikarli bölib qolgan turmuş tarzini özgartirmoqçi. Hayotda öz yölini topmagan yoş Bezuxov esa zavqu şodlik va içkilikbozlikda, ofitserlar Dolohov va Kuragin atrofiga töplangan yoşlar davrasida vaqt ötkazadi.

Bezuxov noloyiq xatti-harakati uçun poytaxtdan Moskvaga haydaladi. U yerda Rostovlar uyidagi balda graf Rostovning qizi Natasha bilan tanişadi. Şu orada graf Kirill Bezuxov vafot etadi. Uning katta boylikka egalik qiluvçi merosxöri sifatida Pyerning noqonuniy öğli tan olinadi. Ilgari kambağal va nomaʼlum zodagon bölgan yigit Moskvaning birinçi kuyovi bölib qoladi. Pyer knyaz Kuraginning qizi gözal Elenga uylanadi.

Nikolay Rostov va Andrey Bolkonskiy 1805-yil harbiy yurişida qatnaşadi. Bolkonskiy ştabga tayinlanib, Mixail Illarionoviç Kutuzovning adyutanti böladi, söngra faol armiyaga yönaladi. Yuriş Austerlitz jangi bilan yakunlanadi. Askarlarni hujumga boşlab borayotganda Bolkonskiy oğir yaralanadi.

Bolkonskiy tirik qoladi, ammo uyga xato bilan u jangda qahramonlarça halok bölgani haqida xabar keladi.

Şu orada Pyer Bezuxov dunyoviy hayot keçiradi. Xotinining Dolohov bilan aloqasi haqidagi nomsiz xat va Bagration şarafiga berilgan ziyofatda Dolohovning haddan oşgan xatti-harakati uni ğazablantiradi. Bezuxov haqoratçisini duelga çaqirib, uni oğir yaralaydi. Pyer va Elen ajraşadi.

Bolkonskiyning xotini Liza tuğruq paytida vafot etadi. Şu keçasi Bolkonskiy xotinining ölim töşagiga yetib keladi. Hayotdan köngli qolgan Bolkonskiy xotinining ölimini oğir keçiradi, armiya xizmatini tark etib, poytaxtdan öz mulkiga jönab ketadi.

Qiş tugaydi. Bolkonskiy ishi bilan Rostovlar mulkiga boradi va u yerda ulğaygan Natasha Rostova bilan uçraşadi. Bolkonskiy öttiz bir yoşida hayot tugamaganini anglab, yana jamiyatga qaytadi.

1809-yil 31-dekabr. 1810-yil yangi yilning arafasi. 17 yoşli Natasha Rostova birinçi balига çiqadi. Bezuxov Bolkonskiydan Nataşani raqsga taklif qilişni söraydi. Bolkonskiy yoş graf Rostovaga oşiq bölib, balдан keyin unga sovçilik qilişga qaror qiladi. Ammo Bolkonskiyning otasi bunga qarşi çiqadi va öz şartini qöyadi: nikoh faqat bir yildan keyin bölişi mumkin. Natasha bilan yaşirinça nikohlaşgan Andrey Bolkonskiy çet elga jönab ketadi.

Rostovlar qişni öz mulki Otradnoyeda ötkazadi. Natasha Andreyni soğinadi. Bayramlar — qişki Svyatki vaqti keladi. Rostovlarning uyiga niqoblangan mehmonlar keladi. Natasha taqdirini biliş uçun falgöy oçadi, sevgilisi qaçon qaytişini bilmoqçi böladi. U qariyb knyaz Bolkonskiyning oldiga boradi, ammo u Andreyning qaytişi haqida gapirişdan boş tortadi.

Operaga borgan paytida Rostova Anatol Kuragin bilan tanişadi, u Nataşaga aqldan ozgança oşiq bölib qoladi. Kuraginning eʼtirofi Nataşaning boşini aylantiradi, u hamma narsani unutib, unga turmuşga çiqişga va u bilan qoçişga tayyor böladi, ammo sönggi daqiqada qoçiş amalga oşmaydi. Kuraginning uylanganligini va Natasha bilan Andrey örtasidagi munosabatlarni bilganini eşitgan Pyer Bezuxov uni deyarli öldirib qöyayozadi va poytaxtni tark etişni talab qiladi.

Bolkonskiy Nataşaning xiyonatini bilib, undan voz keçadi. Pyer Nataşaga Bolkonskiyning ajraliş haqidagi sözlarini yetkazadi va uni tinçlantirmoqçi bölib, kutilmaganda özining unga muhabbatini eʼtirof etadi.

1812-yil. Napoleon qöşinlari Rossiya çegaralariga bostirib kiradi. Ştabdagi kelişmovçiliklarga qaramay, boş qömondon etib Mixail Kutuzov tayinlanadi. Uruş yaqinlaşmoqda, Smolensk yonmoqda. Keksa Bolkonskiy rus armiyasining mağlubiyati haqidagi aççiq xabarlarga işonişni istamaydi va vafot etadi.

Kutuzov Andrey Bolkonskiyni çaqirib, unga ştabda xizmat taklif qiladi, ammo Bolkonskiy faol armiyaga yuborilişini söraydi va Mixail Illarionoviçning duosini oladi. Bezuxov poytaxt zodagonlari hayotini tark etib, öz ham voqealar joyiga keladi.

Bezuxov va Bolkonskiy avj olayotgan Borodino jangida qatnaşadi. Bezuxov artilleriya batareyalaridan birida jang qaynoq nuqtasiga tuşib qoladi. Jang boşlanişidan oldin Bolkonskiy qömondonlik qilgan polk zaxirada qoladi. Jangga kirişmasdan turib, Bolkonskiy yaqin atrofda portlagan granatadan oğir yaralanadi va dala gospitaliga tuşadi.

1812-yil. Kuz. Borodino jangi tugagandan söng harbiy kengaşda Kutuzov çekiniş buyruğini beradi, bu esa frantsuz qöşinlariga Moskva yölini oçib beradi. Moskvaliklarning köpçiligi kabi Rostovlar ham yaqinlaşayotgan duşmandan qörqib, şaharni tark etadi. Pyer Bezuxov dehqon kiyimiga özgarib, Moskvada qoladi.

Imperator Napoleon qöşinlari böşab qolgan şaharga kiradi. Bezuxov frantsuz ofitserini ölimdan qutqaradi. Moskva dahşatli yonğinda halok böladi, Pyer mö‘jiza bilan tirik qoladi, yonğindan keyin jarohatsiz qolib, yonğin qöyişda ayblanib otib taşlanişdan qutuladi.

Rostovlar ölayotgan Bolkonskiyni öz mulkiga olib ketadi va u yerda okkupatsiyani kutadi. Bolkonskiy Natasha Rostovaning qöllarida vafot etadi va unga qilgan barça işlari uçun keçirim söraydi.

Kutuzov hisoblaganidek, Napoleon qöşinlari qişning yaqinlaşişi şaroitida Moskvani tark etişga majbur böladi va söngra rus qöşinlari taʼqibi ostida Rossiya hududidan çiqib ketadi. Rus armiyasi ğalabani nişonlaydi.

Qiş ötadi, yoz boşlanadi. Bezuxov qayta qurilayotgan Moskvaga qaytib keladi va Natasha Rostova bilan uçraşadi. Film quyidagi sözlar bilan yakunlanadi:

Men aytaman: qöl-qölga tutaşsinlar yaxşilikni sevuvçilar, va bir bayroq bölsin — faol fazilat. Men faqat şuni aytmoqçiman: katta oqibatlarga olib keladigan barça fikrlar — har doim sodda. Mening butun fikrim şundaki, agar buzuq odamlar bir-biri bilan boğlanib, kuçni taşkil etsa, halol odamlar ham xuddi şuni qilişlari kerak. Axir bu qançalik oddiy.

Ssenariy muallifi: Vasiliy Solovyov, Sergey Bondarçuk

Boş rejissyor: Sergey Bondarçuk

Operatorlar: Anatoliy Petritskiy, Çen Yu-Lan (Iolanda), Aleksandr Şelenkov

Rassomlar: Mixail Bogdanov, Gennadiy Myasnikov

Ovoz operatori: Yuriy Mixaylov, I. Urvantsev

Kostyum rassomlari: Mixail Çikovani, Vyaçeslav Vavra, N. Buzina

Maslahatçilar: armiya generali Vladimir Kurasov, armiya generali Markian Popov, general-leytenant Nikolay Oslikovskiy (otliqlar böyiça), M. Lyuşkovskiy, V. Glinka, A. Lyubimov, E. Kurbatova

Maslahatçilar: Anna Knipper-Timiryova (odob-axloq böyiça, titrlarda körsatilmagan)

Montaj: Tatyana Lixaçyova

Kombinatsiyalangan suratga oliş:

Operator: Grigoriy Aybenberg

Assistent: Eduard Malikov

Film direktori: Viktor Tsirgiladze

1960-yillarning boşida ikkita holat bir vaqtga töğri keldi: Borodino jangining 150 yilligi yaqinlaşayotgan edi, şuningdek, 1959-yilda SSSR ekranlariga amerikalik «Uruş va tinçlik» filmi (rejissyor King Vidor) çiqdi va tomoşabinlar uni iliq qabul qilişdi. Gollivud kartinasining muvaffaqiyati sovet kinematografiyasi rahbarlarini roman asosida milliy ekranlaştiriş haqida öylaşga majbur qildi.

Tolstoyning epopeyasi qançalik keng va murakkab bölmasin, uning matni rejissyor uçun qiziqarli va unumli material edi. Mixail Romm öz maʼruzalarida roman syujeti va harakati parallel montaj tamoyiliga mos kelişini va tayyor ssenariy tuzilişiga yaqin ekanini taʼkidlagan. Rossiyada «Uruş va tinçlik»ning yagona kinematografik sahnalaştirilişi 1915-yilda rejissyor Yakov Protazanov tomonidan amalga oşirilgan.

Davlat buyurtmasini bajariş huquqi uçun sotsialistik realizm klassigi, SSSR Kinematograflar ittifoqining asosçisi Ivan Pyryev va öşa paytda hali unçalik obröli bölmagan Sergey Bondarçuk raqobatlaşdi. Rejissyor sifatida Bondarçuk «Inson taqdiri» (1959) filmi bilan tan olinişga ulgurgan edi. Tanlovni SSSR Madaniyat vazirligi komissiyasi amalga oşirişi kerak edi, uning boşida Yekaterina Furtseva turardi, ammo Pyryev öz nomzodini özi qaytarib oldi. Keyinçalik ikki rejissyor örtasida nizo çiqdi va Pyryevning umrining oxirigaça ular bir-biri bilan salomlaşmadi.

«Uruş va tinçlik» jahon va sovet kinematografiyasidagi eng yirik loyihalardan biri hisoblanadi, «Ozodlik» va «Sokin Don» kabi kartinalar qatorida. Filmning ishi SSSR Madaniyat vazirligi tomonidan bevosita nazorat qilindi. Bu SSSR uçun nufuz masalasiga aylandi va uni yaratiş butun mamlakat kuçini talab qildi.

Suratga oliş uçun prinsipial jihatdan yangi kinematografik jihozlar va materiallar işlatildi. Yaratuvçilar muzey fondlariga kiriş huquqiga ega böldi, suratga olişda XIX asrga oid haqiqiy mebel va aksessuarlardan foydalanildi. Kostyumlar tikiş uçun direktor SSSR Davlat rejalaştiriş qömitasi va SYeNGIL sanoat vazirligini jalb qildi. Kartinaning «homiylaridan» biri SSSR Mudofaa vazirligi böldi, u suratga oliş guruhi ixtiyoriga otlar va butun harbiy bölinmalarni berdi. Film ustida işlaş jarayonida taxminan 1500 otliqdan iborat alohida kinematografik otliq polk tuzildi, u keyinçalik köplab boşqa sovet filmlarida muvaffaqiyatli iştirok etdi.

Ijodiy jamoadagi munosabatlar boşidanoq qiyin keçdi. Sinovlar oğir ötdi, köplab aktyorlar, şu jumladan asosiy rollarga ham, suratga oliş boşlangandan keyin qabul qilindi. Kartinani suratga olişni boşlagan operatorlar guruhi — Iolanda Çen va Aleksandr Şelenkov — rejissyorning buyruqbozligi va suratga oliş jarayonidagi tartibsizlik sababli Bondarçuk bilan işlaşdan boş tortdi. Yaraşişga ikkala tomon ham bormadi, şu sababli «Uruş va tinçlik»ning boş operatori bölib Anatoliy Petritskiy qoldi. Kartinaning boş rassomi sifatida Yevgeniy Kumankov taklif qilindi, u şu paytgaça «Mosfilm» studiyasida «Sadko», «Ilya Muromets», «Kapitanning qizi» va boşqa filmlar uçun dekoratsiyalar yaratgan edi. Rassom 150 dan ortiq dekoratsiya eskizini yaratdi va, xususan, Borodino jangini suratga oliş uçun natura tanlovini amalga oşirdi. Ammo loyihani amalga oşiriş boşlangan paytga kelib rassom va rejissyor töliq bir-birini tuşunmay qoldi va rassomlar-postanovçilar sifatida Bogdanov va Myasnikov tayinlandi. Hozirgi vaqtda Kumankovning filmga oid barça eskizlari va bu kinopostanovka bilan boğliq boşqa materiallari L. N. Tolstoy nomidagi «Yasnaya Polyana» davlat muzey-qöriqxonasida saqlanadi.

Kartina uçun musiqa yoziş huquqi uçun jahonga tanilgan bastakorlar raqobatlaşdi: Şostakoviç, Sviridov, Xaçaturyan. Vazifaning barça murakkabligini hisobga olib, Kabalevskiy hatto Prokofyevning şu nomli operasidagi musiqani kinoformatga moslaştirişni taklif qildi. 1962-yilda Vyaçeslav Ovçinnikov hali heç kimga tanilmagan konservatoriya talabasi edi, ammo aynan uni Bondarçuk tanladi. Ovçinnikov maxsus yozgan musiqadan taşqari, filmda tarixiy musiqa ham işlatilgan. Napoleon armiyasining Moskvaga kiriş va Napoleonning şahar böylab sayrini tasvirlaydigan epizodda frantsuz harbiy marşlari yangraydi: «Napoleon Bonapartning Imperator gvardiyasi marşi» va «Marçe de La Garde Consulaire à Marengo». Aleksandr I ning balda paydo böliş sahnasida esa Ovçinnikovning mahorat bilan qayta işlangan, yaxşi tanilgan tarixiy polonez-fantaziyasi — Osip Kozlovskiy asari yangraydi. Musiqa yozuvida Moskva filarmoniyasi simfonik orkestri, Butunittifoq radio va televideniye xori va orkestri iştirok etdi (dirijyor Vyaçeslav Ovçinnikov).

Epopeyani yaratiş — Sergey Bondarçukning rejissyor sifatida ikkinçi filmi — taxminan 6 yil davom etdi.

Ssenariy ustida ish 1961-yilda boşlandi. 1962-yil 27-fevralda «Mosfilm» studiyasi boş direksiyasi tört qismli adabiy ssenariyni qabul qildi. Bir oy ötgaç, ssenariy Madaniyat vazirligidagi yiğilişda muhokama qilinib, maʼqullandi. Vazirlik kelajakdagi kartina yaratuvçilariga bir qator idora va muassasalardan barça zarur yordamni körsatişni majbur qildi. 1962-yilning bahor va yozida aktyorlik sinovlari ötkazildi.

«Uruş va tinçlik»ni suratga oliş 1962-yil 7-sentabrda şaharning yonğin qöyuvçilarini frantsuzlar otib taşlaş sahnasidan boşlandi (bu epizod törtinçi, yakuniy qismga kiritildi). Keyin rus ovi sahnasi suratga olindi, bu uçun maslahatçi sifatida ekspert-kinolog, tozi va taziy böyiça mutaxassis Vasiliy Ivanoviç Kazanskiy taklif qilindi.

1962-yil dekabridan 1963-yil maygaça suratga oliş guruhi 150 vagon jihoz bilan ekspeditsiyada böldi — Zakarpatyeda, Mukaçevo şahrida. U yerda 1805-yilgi Şengraben va Austerlitz janglari epizodlari suratga olindi. Bundan taşqari, dastlabki sovuqlar tufayli bu janglarni sahnalaştirişni keçiktirişga töğri kelganligi sababli, Zakarpat viloyatida yana 231 sahna suratga olindi, ularni boşqa joylarda suratga oliş rejalaştirilgan edi. Şunday qilib, bu yerda, qorli hududda va Sovet Armiyasining Prikarpat harbiy okrugidan 3000 askar iştirokida (2500 nafari frantsuz formasida, 500 nafari rus formasida) Krasnoye yonidagi jang suratga olindi. Şengraben jangi esa Kuştanovitsa qişloği hududida suratga olindi.

Suratga oliş uçun mamlakatning 58 ta muzeyi kollektsiyalaridan foydalanildi, 40 dan ortiq korxona rekvizit işlab çiqardi: qurollar va jihozlardan tortib aravalar va tamaki qutilarigaça. XVIII asr rasmlari asosida Lomonosov çinni zavodida kartina uçun maxsus katta tuşlik servizi tayyorlandi. 9 ming kostyum, 12 ming kiver, 200 ming tugma, rus va frantsuz mukofotlari (ordenlar va medallar), qurollarning aniq nusxalari tayyorlandi. 50 ta dekoratsiya obʼekti va 8 ta köprik qurildi, şulardan 3 tasi Dnepr ustidan ötgan. Simlar, telegraf ustunlari va zamonaviy binolarni yaşiriş uçun dekoratorlar natura maydonçalariga 200 ta daraxt va 500 ta buta örnatdilar. Borodino jangini suratga oliş uçun keng hudud çodirlar va askarlarning haykalçalari bilan bezatildi.

Borodino jangining markaziy panoramasini tabiiy şaroitda suratga oliş Smolensk viloyatining Dorogobuj şahri yaqinida, haqiqiy Eski Smolensk yöli yonida amalga oşirildi. Suratga oliş 1963-yil 25-avgustda — Borodino jangining 151-yilligi kunida boşlandi. Ikki armiyani tasvirlagan ommaviy sahnada taxminan 15 ming piyoda askar va 950 şaşka bilan qurollangan otliq polk iştirok etdi. Ularning har biri qurol va tarixiy kiyimga ega edi. «Jang»ni sahnalaştiriş uçun 23 tonna portlovçi modda, 40 ming litr kerosin, 15 ming qöl tutunli granata, 2 ming şaşka va 1500 snaryad sarflandi.

Pavilonli suratga oliş 1963-yil dekabridan 1964-yil iyun örtalarigaça davom etdi. Şu vaqtning özida Natasha Rostovaning birinçi bali ham suratga olindi. 1964-yil iyulda Sergey Bondarçukning yurak xuruji kuçaydi va suratga oliş sentyabrgaça töxtatildi.

1965-yil mayda suratga oliş guruhi Madaniyat vazirligidan buyruq oldi: suratga olişni töxtatib, birinçi ikki qismni Moskva xalqaro kinofestivalida namoyiş etiş uçun şoşilinç tayyorlaş. Yaratuvçilar vazifani bajarişdi va 1965-yil 18-iyunda Kreml Saroyi sʼezdlarida Davlat kino qömitasi vakillari uçun ikki qismning tantanali premyerasi bölib ötdi. Keyin kartina MKF sudyalar hayʼatining eʼtirofiga sazovor böldi va birinçi mukofotni oldi. Ammo Bondarçukning öziga bu ikkinçi klinik ölim bölib tuşdi va uni şifokorlar zörğa qutqarib qolişdi.

Kartina keng ekranga 1966-yil 14-martda çiqdi — «Rossiya» kinoteatrida «Uruş va tinçlik» filmining birinçi qismi («Andrey Bolkonskiy») premyerasi bölib ötdi. 1966-yilgi prokatda filmning birinçi qismi 58 million tomoşabin töplab, birinçi örinni egalladi.

Filmning ikkinçi qismi premyerasi uçinçi qismdan bir yil oldin — 1966-yil 20-iyulda bölib ötdi.

Uçinçi qism («1812-yil») ustidagi ish 1966-yil 28-dekabrda yakunlandi — «Mosfilm» komissiyasi filmni qabul qildi. Törtinçi qism («Pyer Bezuxov») ustida suratga oliş 1967-yil avgustigaça davom etdi.

1967-yil 21-iyulda «Rossiya» kinoteatrida uçinçi qism («1812-yil») premyerasi bölib ötdi. «Uruş va tinçlik»ning törtinçi qismi («Pyer Bezuxov») premyerasi 1967-yil 4-noyabrda bölib ötdi.

Aktyorlarni tanlaş epik lenta yaratişda alohida vazifaga aylandi. Filmda faqat ovoz berilgan personajlar soni uç yuzdan ortiq.

Natasha Rostova asosiy ayol roli uçun köplab yetakçi aktrisalar sinovdan ötdi, ular orasida Anastasiya Vertinskaya, Larisa Kadoçnikova, Natalya Fateyeva va Lyudmila Gurçenko bor edi, ammo Sergey Bondarçukning tanlovi kutilmagan böldi: bir neça sinovdan keyin u 19 yoşli debyutant — A. Ya. Vaganova nomidagi Leningrad xoreografiya bilim yurtining bitiruvçisi, Leningrad opera va balet teatri balerinasi Lyudmila Savelyevaga töxtadi.

1962-yil sentabrda suratga oliş allaqaçon töliq avj olgan edi, ammo Andrey Bolkonskiy roli uçun aktyor örni böş qolgan edi. Sovet ekranining köplab yulduzlari sinovdan ötdi: Eduard Martseviç, Oleg Strijenov va Vyaçeslav Tixonov, ammo rejissyor Innokenti Smoktunovskiyni tanladi. Innokenti Mixayloviçning yangi qöyilişda Gamletni öynaş haqida jozibali taklifi bor edi, Kozintsev esa aktyorni «berişdan» qatʼiyan boş tortdi.

Bu yerda ijodiy jarayonga yana Madaniyat vaziri Yekaterina Furtseva aralaşdi va Vyaçeslav Tixonov nomzodini qöyib turib oldi. Köplab oğir sinovlar uzoq vaqt rejissyorni qoniqtirmadi. Oxir-oqibat Tixonov Bondarçukni özi bu rolga mos ekanligiga işontirdi.

Qiziq tomoni şundaki, Pyer Bezuxov roli uçun hatto Olimpiada çempioni, ştangaçi Yuriy Vlasov kabi ekzotik nomzod ham körib çiqilgan edi. Oxir-oqibat bu rol kartina yaratuvçisining öziga qoldi, garçi köplab tanqidçilar Bondarçukning bu rolni talqin qilişini barça asosiy rollar orasida eng bahsli deb hisoblaşgan. Bezuxov obraziga mos keliş uçun Bondarçuk vaznini taxminan 10 kg ga oşirişga majbur böldi. Pyerning xotini — Elen Bezuxovani esa Bondarçukning rafiqasi Irina Skobtseva ijro etdi.

Petya Rostov roli uçun Nikita Mixalkov sinovdan ötgan va uning iştirokida hatto suratga oliş boşlangan edi, ammo birinçi rus ovi sahnasidan keyin Mixalkov roldan voz keçdi. Bu rolga Sergey Yermilov olindi. Mixalkov iştirokidagi epizodlar (ovda otlarda sakraş) esa filmda qoldi.

Taniqli leningradlik aktyor Nikolay Simonov Kutuzov roli uçun rejalaştirilgan edi. Buyuk rus sarkardasining roli Şçukin teatr bilim yurti rektori Boris Zaxavaga nasib etdi.

Baʼzi nemis va frantsuz personajlari roli uçun xorijiy aktyorlar taklif qilindi: Xelmut Zommer, Ervin Knausmyuller, Jan-Klod Ballar.

Suratga oliş geografiyasi juda keng edi. Moskva yonğin qöyuvçilarini otib taşlaş sahnasi uçun zarur natura Novodeviçiy monastiri devorlari yonida topildi (şuningdek, Novospasskiy monastiri devorlari yonida ham). Rus ovi sahnasini suratga oliş uçun Ivanʼkov yaqinidagi Bogoslovskoye qişloği mos keldi.

Şengraben va Austerlitz janglari Zakarpatyeda, Mukaçevo şahri yonida suratga olindi. Suratga oliş uçun u yerga jihozlar bilan 150 vagon yetkazildi. Ularda Prikarpat harbiy okrugining uç ming askari iştirok etdi.

Smolensk viloyatining Dorogobuj şahri yonida, Eski Smolensk yöli böylab Borodino jangini suratga oliş uçun mos maydon topildi. Dastlab haqiqiy Borodino maydonida suratga oliş rejalaştirilgan edi, ammo jang joyiga örnatilgan memorial suratga olişga xalaqit berdi. «Rayevskiy batareyasi» dekoratsiya obʼekti oldidagi nöxat maydoni bir neça hafta içida qölda pişgan javdar ekiş orqali 2 gektar maydonda javdar bilan almaştirildi.

Iosifo-Volotskiy monastiri yaqinidagi Teryayevo qişloğida poytaxtning yonişi suratga olindi. Buning uçun 11 ta binodan iborat Moskva dekoratsiyasi qurildi, şu jumladan 30 metr balandlikdagi Suxareva minorasining nusxasi ham bor edi.

Bir qator sahnalar Tolstoyning Yasnaya Polyanadagi mulkida, Leningradda va Moldovada suratga olindi.

Dastlab filmning eng romantik sahnasini Leningraddagi Tavrik saroyining katta foyesida suratga oliş rejalaştirilgan edi, ammo bunga kelişib bölmadi. Natijada Natasha Rostovaning birinçi bali dekoratsiyalari «Mosfilm» pavilonlaridan birida yaratildi.

Syujetga mos kelmaydigan joylarda baʼzi sahnalar suratga olinganiga qaramay, roman matnining tanlangan suratga oliş obʼektlariga nisbatan aniq rioya qilinişi eʼtiborga olinsa ham, misol uçun, Rostovlar uyi Moskvada, Povarskaya köçasida joylaşgan deb hisoblanadi. Ammo kartina rassomlari Kaçalov köçasidagi konak interyerini mosroq deb topdilar va aynan şu yerda tegişli epizodlar suratga olindi.