Harbiy-dala romani — Pyotr Todorovskiy rejissyorlik va ssenariy muallifi bölgan sovet melodramasi bölib, asosiy voqealari uruşdan keyingi yillarda sodir böladi.
Filmning premyerasi 1984-yilda 34-Berlin kinofestivalining asosiy tanlov dasturida bölib ötdi. U yerda Inna Çurikova eng yaxşi ayol roli uçun «Kumuş ayiq» mukofotiga sazovor böldi. 1985-yilda «Harbiy-dala romani» «Oskar» mukofotiga «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasida nomzod qilib körsatildi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Natalya Andrejchenko, Inna Churikova, Nikolai Burlyayev
3Syujet
Uruş paytida yoş askar Sasha Netujilin bir umr esidan çiqmaydigan darajada sanitar Lyubaga oşiq böladi. Lyuba…
Uruş paytida yoş askar Sasha Netujilin bir umr esidan çiqmaydigan darajada sanitar Lyubaga oşiq böladi. Lyuba esa uning batalon komandiri bilan birga yaşaydi. Ularning yöllari tez orada ajralib ketadi, söngra uruşdan bir neça yil ötib yana uçraşadi.
Endi Sasha uylangan, kinomexanik bölib işlaydi va pedagogika institutining tarix fakultetida öqiydi. Lyuba esa Moskvadagi Sverdlov maydonida pirojki sotadi. Sasha Lyubaning qizi borligini, uning otasi uruşda halok bölgan komandir ekanini biladi. Boş qahramonning qöpol köça sotuvçisi va nozik did egasi bölgan pedagog xotini bilan munosabatlari asta-sekin anʼanaviy muhabbat uçburçagiga aylanadi…
4Rollarda
Nikolay Burlyayev — Aleksandr Netujilin,…

Nikolay Burlyayev — Aleksandr Netujilin, kinomexanik
Natalya Andreyçenko — Lyubov Ivanovna Antipova, pirojki sotuvçisi
Inna Çurikova — Vera Nikolayevna, Netujilinning xotini, pedagog
Viktor Proskurin — Novikov, ijroiya qömita raisining örinbosari
Vsevolod Şilovskiy — Grişa, Lyubaning sobiq sevgilisi
Aleksandr Martinov — mayor Mironov, batalon komandiri
Zinoviy Gerdt — Viktor, kinoteatr maʼmuri
Yelena Kozelkova — Sonya, kinoteatr maʼmurining xotini
Natalya Çençik — Nyura, muzqaymoq sotuvçisi
Katya Yudina — Katya Mironova, Lyubaning qizi
Olga Anoxina — qöşni ayol
Yuriy Dubrovin — Tyorexin
5Syujet
Syujet rejissyorning birinçi uruşdan keyingi yillar haqidagi xotiralari asosida…
Syujet rejissyorning birinçi uruşdan keyingi yillar haqidagi xotiralari asosida yozilgan:
Vgikda öqib yurgan paytimda, bir qiş kuni sovuq va nam tuşgan kunda ZTUM yonidan ötayotganimda birdan taniş, xirqiroq kulgini eşitib qoldim. Orqamga qaradim. Universam devori yonida paxtali kurtka va barmoqsiz qölqop kiygan holda, bizning batalon komandirimizning sevgilisi pirojki sotardi. Yonida quti ustida sovqotgan, turli römollarga öralgan qizça ötirardi. Uzoq turib, nigohimni uzolmadim. Gözal, front malikasi bölgan bu ayolga nima bölgan? Hayot uni nega bunçalik özgartirib yuborgan? Yillar ötdi, lekin öşa uçraşuv xotirasi meni tinç qöymadi.
6Aktyorlarni tanlaş
Dastlab P. Todorovskiy boş rolga Svetlana Kryuçkovani közlagan edi, lekin u kasal kiçik bola sababli rozi…

Dastlab P. Todorovskiy boş rolga Svetlana Kryuçkovani közlagan edi, lekin u kasal kiçik bola sababli rozi bölmadi. Yoş ona Natalya Andreyçenko bir muddat filmda işlaşdan boş tortdi, şu sababli rejissyor Anastasiya Vertinskaya uçun qöşimça sinovlar ötkazişga majbur böldi.
Boş qahramon Saşaning köp jihatlari rejissyorning öziga xos bölib, pirojki bilan boğliq haqiqiy voqeadan tortib şaxsiy uruş xotiralarigaça şu narsaga ega. Şu sababli bu rolni ham Pyotr Yefimoviç özi ijro etişi kerak edi. Ammo uning yoshi jiddiy tösiq bölib çiqdi, şuning uçun sinovlarda avval Viktor Proskurin (Lyuba — Vertinskaya bilan juftlikda), keyinroq esa Nikolay Burlyayev paydo böldi.
Nikolay Burlyayev filmni suratga olişdan oldin Pyotr Todorovskiy bilan taniş emas edi. Ularning birinçi uçraşuvi sinovlar vaqtida, «Mosfilm» koridorida bölib ötdi. Aktyor u yerda rejissyorni quçoqlab, uç marta öpdi va şunday dedi: «Sinovlarni tugating! Bu rolni heç kimga bermayman!»
«Sizning har qanday filmingizda men istalgan narsani öynayman. Ot öynaşni aytsangiz — öynayman. Faqat şuni bilib qöying — u çap orqa oyoğida oqsaydi» — deb hayotda oqsoq bölgan aktyor Zinoviy Gerdt özining uzoq yillik dösti, rejissyor Pyotr Todorovskiyga şunday degan edi. Natijada «Harbiy-dala romani»da kiçik, ammo taʼsirçan kinoteatr maʼmuri roli paydo böldi.
Köp aktyorlar sodda deb hisoblagan Grişa amakining obrazini Vsevolod Şilovskiy özi tanladi:
U (rejissyor) mening istagimdan qattiq hayron böldi va dedi: «Axir bu atigi ikki kunlik suratga oliş-ku!» Men dedim: «Petya, menga bir leytenant aytgan edi, bu butun halok bölgan avlod ekan: frontdan yigitlar qaytib keldi, ikonostas bilan, ularning yoshi 22—23 da, heç kimga keragi yöq…» — «Senga qaysi leytenant aytgan?» Men dedim: «Leytenant Todorovskiy».
7Musiqa
Filmning maxsus yozilgan muallif musiqasidan (bastakorlar Igor Kantyukov va Pyotr Todorovskiy) taşqari,…
Filmning maxsus yozilgan muallif musiqasidan (bastakorlar Igor Kantyukov va Pyotr Todorovskiy) taşqari, ekranda uruş va uruşdan oldingi yillarning köplab kuylari yangraydi. Masalan, harbiy blindajdan Vadim Kozin ijrosidagi «Kuz» qöşiği eşitiladi. Bolalar ijrosidagi «Çarçagan quyoş» va dasturxon atrofidagi «Voy, gullayapti kalina» ham şular jumlasidandir. Bundan taşqari, filmda Dmitriy Şostakoviçning 7-simfoniyasidan parça işlatilgan.
Filmda leytmotiv sifatida yangraydigan «Rio-rita» qöşiği bastakor Igor Kantyukov tomonidan Gennadiy Şpalikov sözlariga, aynan şu film uçun yozilgan. Uning matni va kuyi 1930-yillardagi şu nomli maşhur pasodobl bilan hamohang. Köp yillar ötib Pyotr Todorovskiy özining kinodagi sönggi asariga ham şu nomni beradi.
8Suratga oliş joylari
Filmning asosiy qismi Moskvadagi pavilonlarda suratga olingan. Odessa yaqinida natura suratga oliş ötkazildi:…
Filmning asosiy qismi Moskvadagi pavilonlarda suratga olingan. Odessa yaqinida natura suratga oliş ötkazildi: harbiy sahnalar limanlarda, Sasha bilan Lyubaning uçraşuvi esa okoplarda suratga olindi.
9Allyuziyalar
Filmning finali, boş qahramon suv quvurlari tagida oyoği bilan urganda, ulardan gursillab muz bölaklari…
Filmning finali, boş qahramon suv quvurlari tagida oyoği bilan urganda, ulardan gursillab muz bölaklari otilib çiqadi. Bu kinotanqidçilar tomonidan yaqinlaşib kelayotgan «Ozodlik»ning (ottepel) metaforik tasviri sifatida qabul qilindi: «Finalda muhabbat giyohvandligidan xalos bölgan Netujilin muz bölaklarini maydalaydi, unga mart oyining tomçilari hamohang böladi». Yuriy Bogomolov bu sahnaning maʼnosini boşqaça talqin qiladi:
U uçun hammasi allaqaçon ortda qolgan. Hayotidagi eng yaxşi ish — gözal Notanişni öylab topiş va unga öz ruhini bağişlaş — uni allaqaçon bajargan. Şu sababli ham, ehtimol, soğinç.
10Festivallar va mukofotlar
1984 — «Kumuş ayiq» mukofoti, eng yaxşi ayol roli uçun (Inna…
1984 — «Kumuş ayiq» mukofoti, eng yaxşi ayol roli uçun (Inna Çurikova)
1984 — 17-Butunittifoq kinofestivali (Kiyev): badiiy filmlar dasturida boş mukofot va diplom
1985 — «Oskar» mukofotiga nomzodlik, «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasida
Matn: maqola tarjimasi «Военно-полевой роман» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.