На Дерибасовской хорошая погода, или На Брайтон-Бич опять идут дожди (Deribasovskaya Is Having Good Weather, or On Brighton Beach It Rains Again) — rossiya-amerika josusluk kinokomediyasi, 1993-yil. Rejissyor Leonid Gaydayning sönggi filmi.
1Rollarda
Dmitry Kharatyan, Kelly McGillis, Armen Dzhigarkhanyan
Leonid GaidairejissyorDKDmitry Kharatyanaktyor
Kelly McGillisaktyor
Armen DzhigarkhanyanaktyorMKMamuka Kikaleishviliaktyor
Leonid KuravlyovaktyorSMSpartak Mishulinaktyor
Andrey MyagkovaktyorMKMikhail KokshenovaktyorAIArkady Ininssenariy muallifiAZAleksandr Zatsepinkompozitor2Syujet
Voqea SSSR mavjud bölgan sönggi yillarda sodir böladi. Sovuq uruş tugagan, ikki buyuk davlat — SSSR va AQŞ…
Voqea SSSR mavjud bölgan sönggi yillarda sodir böladi. Sovuq uruş tugagan, ikki buyuk davlat — SSSR va AQŞ prezidentlari muhim muzokaralar uçun uçraşişi kerak. Biroq uçraşuv AQŞda joylaşib olgan rus mafiyasining avj olişi tufayli barbod böliş xavfi ostida qoladi (mafioz Rabinoviç tösatdan prezidentlarning maxfiy telefon liniyasidagi suhbatiga aralaşib, ularni uzib qöyadi va şoşilinç ravişda Odessaga, «SSSRdagi hazil poytaxti»ga qönğiroq qiladi).
Hammomda KGB va MDH (CIA) işçi guruhlari uçraşib, hamkorlik boşlanişini nişonlaydi. Gap orasida CIA xodimlari KGB hamkasblariga AQŞdagi rus mafiyasining avj olişi haqida gapirib berişadi. Ularga mafiya boşliği maʼlum bölib, u Gitler, Napoleon, Pyotr Buyuk, Saddam Husayn, Otello va boşqa qahramonlar qiyofasiga kiradi, lekin uning haqiqiy yuzini heç kim körmagan. KGB generali (Yuriy Volintsev) hayratga tuşib, uni artist deb ataydi, CIA generali (Emmanuil Vitorgan) esa bu uning laqabi ekanini aytadi — Artist (Andrey Myagkov).
Amerikalik hamkasblarga yordam beriş va rus mafiyasini tugatiş uçun KGB generali Odessadan superaʼgent Fyodor Sokolovni (Dmitriy Xaratyan) Nyu-Yorkka yuborişga qaror qiladi. Sokolov öşa paytda milisiya formasi ortiga yaşirinib olgan maniyak va zörovçini yöq qilgan edi. Moskvaga şoşilinç uçib keliş buyruğini olgan Sokolov Odessadan sport samolyoti Yak-55da uçib, Qizil maydonga qönişga majbur böladi, çunki öşa kuni uçuv dispetçerlari ish taşlagan (Matias Rustning maşhur parvozini eslatadi), temir yölni ekstremistlar tösib qöygan, avtotransportni neftçilar benzinsiz qoldirgan, KGBning «Temir Feliks» esminetsi esa Qora dengizda sayr qiliş uçun kooperativ tomonidan ijaraga olingan.
AQŞga kelgan Sokolov rus mafiyasining Nyu-Yorkdagi maşhur yiğiliş joyi bölgan «Lanjeron» restoranini topadi va u yerda tasodifan dyadya Mişa ismli kişi bilan tanişadi. U KGB agentiga restoran mehmonlari haqida gapirib beradi va ularni mafiya aʼzolari deb körsatadi, holbuki ular haqiqatda şunday emas. Keçqurun restoranda mahalliy qöşiqçi Maşa Zvyozdnaya çiqiş qiladi va Sokolovni maftun etadi.
Ertasi kuni KGB agenti CIA agenti bilan uçraşuvi bor. U radistning (Yevgeniy Vesnik) oldiga boradi, lekin parolni uning nabirasi (Sasha Loye) yeb qöygan. Sokolov kafega boradi, u yerga qöşiqçi Maşa Zvyozdnaya kelib ötiradi. Topşiriqni buzmaslik uçun Sokolov öqituvçisi polkovnik Petrenko (Nikolay Parfyonov)ning «razvedçi gözal ayolni eʼtiborsiz qoldirişi kerak» degan sözlarini eslab, şunday qilişga harakat qiladi. Radistdan Sokolov uçraşuv aynan öşa kafeda va öşa uçinçi stolda, u va qöşiqçi ötirgan joyda bölişini bilib oladi. Körsatmada agent parolni aytişi kerakligi yozilgan edi: «Na Deribasovskoy xoroşaya pogoda» («Deribasovskayada havo ajoyib»), Sokolov esa javob berişi kerak edi: «Na Brayton-Biç opyat idut dojdi» («Brayton-Biçda yana yomğir yoğyapti»). (Bu afsonaviy iboralarga işora qilinadi: «Butun Ispaniya ustida musaffo osmon» va «Santyagoda yomğir yoğyapti» iboralari, ularga köra, 1936-yilda Ispaniyada faşistlar qözğolonining va 1973-yilda Çilida davlat töntarişining boşlanişi uçun parol bölgan deb hisoblanadi.) CIA agenti aynan restorandagi öşa qöşiqçi bölib çiqadi, uning haqiqiy ismi Meri Star (Kelli Mak-Grill). U Sokolovning xavfsizligini taʼminlaş uçun javobgar, u Sokolovni öz xonasiga olib boradi va u yerda unga xonadagi barça yaşirin qurilmalar haqida gapirib beradi.
Sokolov Brayton-Biçga boradi va tasodifan dyadya Mişaga duç keladi. U oziq-ovqat dökonining sotuvçisi bilan janjallaşib, mahsulotlarning sifatsizligini isbotlaş uçun kolbasani tizzasiga urib sindiradi, uning içida agentga yöllangan xat bor edi. Mafiozlar Fyodorni mafiyaga tegişli «Oltin Dyuk» kazinosida uçraşişga taklif qilişadi. Kazino direktori, Artistning odamlaridan biri (Mamuka Kikaleyşvili) pul evaziga agentni SSSRga qaytişga taklif qiladi. Sokolov yana polkovnik Petrenko usullariga tayanadi — u kazinoni tor-mor qiladi, natijada mafiozlar özlariga özlari öq uzişga majbur böladi. Sokolov dyadya Mişa bilan restoranga boradi, u yerda unga sörğiçli öq bilan xat otişadi: «Artist sizni soat 18:00da pirsda kutadi». Lekin mafiyaning navbatdagi rejasi ham barbod böladi: bu safar Sokolovni Meri Star qutqaradi. Bu işlarning asosiy taşkilotçisi va Artistning «öng qöli», ukrainalik mafioz Kravçuk (Mixail Kokşeyenov) esa möʼjiza bilan tirik qoladi, ozgina qolsa tirik yonib ketardi.
Ertasi kuni şaharga şayx keladi. Rus mafiyasi uni öğirlab, bir milliard dollar tölov talab qilişni rejalaştiradi. Meri şayxni öğirlaydi va Sokolovni uning kiyimiga özgartiradi. Şayx qiyofasidagi Sokolov yotgaç, mafioz Kravçuk yotoqxonadagi şişa şipni sindiradi, şayx-Sokolov yotgan karavotni vertolyotda kötarib, mafiya uyasiga olib boradi. Mafiya uning yordamida şayxning joylaşgan joyini bilişga urinib, uni qiynay boşlaydi. KGB agentini suvga böğib öldirişga urinişadi, lekin u butun suvni içib yuboradi va keyin uni qaytarib, Kravçukni suvga böğadi; uni qizdirilgan dazmol bilan qiynaşadi, lekin dazmol kuyiş qoldirmaydi, kuyiş esa Kravçukda paydo böladi. Oxiri uni yertölaga taşlaşadi, söngra u yerga keçagina butun restoranga Fyodor Sokolov uning eng yaxşi dösti ekanini baqirgan dyadya Mişani ham olib kelişadi. U agentdan şayx qayerda ekanini mafiyaga aytişni iltimos qiladi va mafiozlar allaqaçon Meri Starni qölga olib, qiynayotganini aytib qörqitadi. Şu paytda devor ortidan ayol qiçqiriği eşitiladi va Sokolov buni Meri deb öylab, qulflangan eşikni taqillata boşlaydi. Keyin kelgan Kravçukka u şayxni Artistga berişga tayyor ekanini aytadi. Kravçuk buni sözma-söz tuşunadi va Sokolovni hayratga solib, bu gapni dyadya Mişaga aytadi, şu tariqa uni foş qiladi. Keyin Sokolovni kişanlab, devorga örab qöyişadi. Şu payt mototsiklda Meri töğridan-töğri binoga bostirib kirib, Sokolovni qutqaradi. Mafiozlar tank va zaharli moddalardan foydalanib taʼqib qilişadi, lekin şunga qaramay Meri va Sokolov qoçib qutulişadi. AQŞdagi rus mafiyasi tor-mor etiladi.
Film oxirida SSSR prezidenti (Leonid Kuravlyov) va AQŞ prezidenti (Vladimir Sedov) yana telefon orqali Gavayida rejalaştirilgan uçraşuv haqida kelişib olişadi, lekin ularning suhbatiga yana «rus mafiyasidan» Rabinoviç aralaşib, ularni qayta uzib qöyadi.
3Rollarda
Dmitriy Xaratyan — Fyodor Sokolov, KGB superaʼgenti / şayx (şayx ovozi — Dmitriy…
Dmitriy Xaratyan — Fyodor Sokolov, KGB superaʼgenti / şayx (şayx ovozi — Dmitriy Polonskiy)
Kelli Mak-Grill — CIA superaʼgenti Meri Star, u ayni paytda qöşiqçi Maşa Zvyozdnaya (ovozlaştiriş — Natalya Varley, vokal — Marina Juravleva)
Andrey Myagkov — muhojir dyadya Mişa, u ayni paytda Artist, rus mafiyasi boşliği (ovozlaştiriş — «Stalin» — Artyom Karapetyan, «Brejnev» — Aleksandr Belyavskiy)
Mixail Kokşeyenov — ukrainalik mafioz Kravçuk, Artistning öng qöli
Yuriy Volintsev — Stepan, KGB generali
Emmanuil Vitorgan — Jek, CIA generali
Armen Jigarxanyan — yahudiy mafiozi Kats
Mamuka Kikaleyşvili — Lavrentiy Tsuladze, gruzin mafiozi va kazino egasi
Leonid Kuravlyov — Mixail Gorbaçyov, SSSR prezidenti (ovozlaştiriş — Mixail Gruşevskiy)
Vladimir Sedov — Jorj Bush-katta, AQŞ prezidenti (ovozlaştiriş — Artyom Karapetyan)
Yevgeniy Vesnik — radist Monya
Natalya Kraçkovskaya — radist Monyaning xotini
Spartak Mişulin — şayx xizmatkori
Nikolay Parfyonov — polkovnik Petrenko
Ruslan Axmetov — özbek mafiozi Nasrullayev
Vladimir Ferapontov — moldovan mafiozi Kodryanu
Vladimir Yepiskoposyan — kazinodagi arman mafiozi
Arkadiy Inin — kazino eşikbon
Mentay Utepbergenov — qozoq mafiozi
Sasha Loye — Syoma, Monyaning nabirasi
Pavel Vinnik — Samson Semyonoviç, restorandagi muhojir
Vera Ivleva — muhojirlar uçun dökondagi sotuvçi
Stanislav Strelkov — kapitan Kamikadzev
Nikolay Bandurin — KGB polkovnigi Dynin
Mixail Vaşukov — KGB polkovnigi Korablyov
Yuriy Vorobyov[aniqlaştiriş kerak] — KGB polkovnigi Semyonov
Aleksandr Ryjkov — Jekning qöriqçisi
Sergey Rubeko — birinçi CIA xodimi
Samson Nzeribe — ikkinçi CIA xodimi
Gustav Kvami Unsa — uçinçi CIA xodimi
Leonid Gaydday — kazinodagi aqldan ozgan öyinçi (titrda körsatilmagan)
Vyaçeslav Razbegayev — Odessa maniyagi milisiya niqobida (ovozlaştiriş — Dmitriy Matveyev)
Pavel Smeyan — Arbatdagi köça qöşiqçisi
Nina Grebeşkova — Brayton-Biçdagi ötkinçi ayol (titrda körsatilmagan)
Pavel Komarov — leytenant Tsiganyonok, Arbatdagi naprstnik
4Suratga oliş guruhi
Ssenariy mualliflari: Arkadiy Inin, Leonid Gaydday, Yuriy…
Ssenariy mualliflari: Arkadiy Inin, Leonid Gaydday, Yuriy Voloviç
Rejissyor-postanovşik: Leonid Gaydday
Operator-postanovşik: Vadim Alisov
Rassomlar-postanovşiklar: Feliks Yasyukeviç, Nikolay Markin
Kompozitorlar: Viktor Babuşkin, Aleksandr Zatsepin
Qöşiqlar matni: Leonid Derbenyov
Tryuklar postanovşigi: Sergey Vorobyov
Kaskadyorlar: Aleksandr Inşakov, Sergey Vorobyov, Valeriy Kudryaşov
5Filmni suratga oliş
Film suratga oliş SSSR parçalanişidan hali oldin, 1991-yil avgust oyida boşlangan. Premyera 1992-yil…
Film suratga oliş SSSR parçalanişidan hali oldin, 1991-yil avgust oyida boşlangan. Premyera 1992-yil 30-oktabrda bölib ötgan, yaʼni Sovet Ittifoqi parçalanganidan keyin, şu sababli filmning prologida SSSR haqida ötgan zamonda gapiriladi.
Dastlab asosiy qahramonlar — Fyodor Sokolov va Meri Star rollariga Aleksandr Kuznetsov va Mila Yovoviç sinovdan ötgan edi.
Film qisman SSSRda, qisman AQŞda suratga olingan. Xususan, qahramonning Brayton-Biç böylab sayr qiliş epizodi aynan şu tumanda suratga olingan, lekin mahalliy aholining eʼtiborini tortmaslik uçun havaskor kamerada.
Kazinodagi sahnalar Atlantik-Sitidagi «Taj-Mahal» köngiloçar majmuasida suratga olingan, u Trump Entertainment Resorts kompaniyasiga tegişli edi. Filmda kelajakdagi AQŞ Prezidenti Donald Trampga suratga olişlarni taşkil etişda yordami uçun minnatdorçilik titrlari bor. Xaratʼyan va Ininning xotiralariga köra, milliarder filmning kiçik epizodida suratga tuşmoqçi bölgan, lekin Gaydday Trampga professional aktyor emasligini bahona qilib rad javobini bergan.
Dastlab Gaydday özining «Xususiy detektiv, yoki «Kooperatsiya» operatsiyasi» komediyasining davomini suratga olmoqçi edi, lekin 1991-yil dekabrda KGB raisi Vadim Bakatinning AQŞ elçixonasiga tinglaş qurilmalari sxemalarini topşiriş voqeasi suratga olinayotgan komediya ssenariysiga özgartirişlar kiritdi. Filmning boşida KGB generali (Yuriy Volintsev) xodimlarga CIA xodimlariga KGB agentlari röyxatini topşiriş va ularga maxfiy obʼektlar joylaşuvi xaritasini oçib beriş haqida körsatma beriş epizodi bor.
Filmning qahramonlaridan biri — CIA generali Jek — nutqiga doim rus maqollarini kiritişga harakat qilardi. Bu usul Ronald Reyganning sovet latifalarini töplaş odatiga işora edi.
6Saundtrek
Kompozitor Aleksandr Zatsepin film uçun uçta qöşiq yozgan, lekin qandaydir sabablarga köra filmda işlaşni…
Kompozitor Aleksandr Zatsepin film uçun uçta qöşiq yozgan, lekin qandaydir sabablarga köra filmda işlaşni davom ettira olmagan. Şunda Leonid Gaydday tovuş muhandisi va kompozitor Viktor Babuşkindan (u ilgari rejissyorning deyarli barça filmlariga musiqa yozgan edi) filmga fon musiqasini yozib berişni söradi.
Baʼzi epizodlarda maşhur sovet teleserial «Ön yetti lahza bahor»idan musiqa işlatilgan (qöşiq matni keltirilmadi).
Matn: maqola tarjimasi «На Дерибасовской хорошая погода, или На Брайтон-Бич опять идут дожди» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.