«Men katta bölganimda» — 1978-yilda Maksim Gorkiy nomidagi kinostudiyaning Yalta filialida suratga olingan, rejissyor Inna Tumanyan bolalar badiiy filmi.
Film 1970-yillar oxiridagi voqelikka «muşketyorlar» romanlari motivlarini köçiriş asosida yaratilgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mikhail Yefremov, Oleg Yefremov, Liya Akhedzhakova
3Syujet
Zamonlar özgaradi — qahramonlar ham…
Zamonlar özgaradi — qahramonlar ham özgaradi…
Lekin biz qançalik tez-tez jasur va olijanob muşketyorlar, dʼArtanyan va Syrano de Berjerakka qaytamiz, sahnada yoki hayotda ularning rolini ijro etamiz…
Boş qahramon — sakkizinçi sinf öquvçisi Petya Kopeykin, öqituvçining taʼbiri bilan aytganda «aşaddiy bezori», bir sinfdoşi, özini körsatişga intiluvçi Fedya Lastoçkinning Syrano rolига tayinlanganini yoqtirmagani uçun maktab spektaklini buzadi. Şu voqeadan Kopeykin va Lastoçkin örtasidagi «Syrano uslubidagi» hikoya boşlanadi.
Böyi past bölgani uçun azob çekadigan, doim eʼtibor markazida bölişni istaydigan xunuk Petya sinfdoşi Maşa Goroşkinaga oşiq. Maşa esa oddiy yangi kelgan töqqizinçi sinf öquvçisi Kolya Kristallovga qiziqadi. Kopeykin ularning munosabatlarida vositaçi bölişga rozi böladi: Kristallovga Maşaning xatini beradi, Maşaning sheʼriyatga muhabbatini bilgani uçun esa unga sheʼrlar yozib beradi, Kristallov esa Kopeykinning iltimosiga köra ularni özinikidek taqdim etadi.
Maşa buni rostakam deb qabul qiladi va Kristallovni yaxşi şoir, umuman olganda «universal» deb hisoblaydi (u yana basketbolçi ham). Qisqasi, Petya olijanoblik bilan «Maşa xohlaganidek bölişi» uçun hamma narsani qilişga harakat qiladi.
Bu vaziyatdan Fedya Lastoçkin öz foydasiga foydalanişga şoşiladi — buzilgan spektakl va Petyaning boşqa «işlari» uçun öç oliş maqsadida Kristallovga Kopeykinning Goroşkinaga oşiqligini oçib beradi. Kristallov bu haqda rad etib bölmaydigan dalillarni olgaç, Kopeykinga hamma narsani aytadi («Sen unga yoqa olmaysan!»). Kopeykin va Goroşkina qöşni kirişlarda yaşaşgani, lekin balkonlari yonma-yon bölgani uçun Maşa hammasini eşitadi va sheʼrlar aslida kimniki ekanini tuşunadi: Kopeykin unga oşiq bölgani holda haqiqiy olijanoblikni namoyon etgan, Kristallov esa böş odam ekan…
4Rollarda
Mixail Yefremov — Petya…
Mixail Yefremov — Petya Kopeykin
Nataşa Sezeman — Maşa Goroşkina
Liya Axedjakova — Julyetta Aşotovna («Smayling»), ingliz tili öqituvçisi
Inna Ulyanova — Elvira Pavlovna, maktab ota-onalar qömitasi aʼzosi
Marina Şimanskaya — Lidiya Nikolayevna, rus adabiyoti öqituvçisi
Oleg Yefremov — Sergey Konstantinoviç, GorONO vakili
Vladimir Kaçan — Nikolay Nikolayeviç (Kolya), taksi haydovçisi, Julyetta Aşotovnaning kuyovi
Alyoşa Dmitriyev — Kolya Kristallov
Andrey Vasilyev — Fedya Lastoçkin
Arsen Bagratuni — Paykin
5Suratga oliş guruhi
Ssenariy — Aleksandra Kuznetsova, Ina…
Ssenariy — Aleksandra Kuznetsova, Ina Tumanyan
Qöyilişi — Ina Tumanyan
Boş operator — Valeriy Ginzburg
Boş rassom — Boris Komyakov
Kompozitor — Yevgeniy Gevorgyan
Tovuş operatori — Nikolay Şariy
Rejissyorlar — L. Knyazev, A. Lokosov
Operatorlar — O. Runuşkin, Viktor Ulyankin, A. Krupnikov
Kostyum rassomi — T. Dmitriyeva
Grim rassomi — M. Markzitser
Baletmeyster — Noy Avaliani
Yordamçilar:
rejissyor — I. Koleva, V. Zuyev
rassom — V. Volçenkov
tovuş operatori — S. Gultayev
Montaj — Ye. Zabolotskoy
Muharrir — I. Dobrovolskaya
Yoruğlik ustasi — Boris Margulyan
Rang sozlovçi — Liya Redulesku
SSSR Davlat simfonik kinematografiya orkestri
Dirijyor — Martin Nersesyan
Musiqiy muharrir — Natalya Stroyeva
Film direktori — Yuriy Obuxov
6Ovoz yöli
Film epizodlarida quyidagilar…
Film epizodlarida quyidagilar eslatiladi:
V. Dobrinin va L. Derbenyov qöşiği «Xayr!» (maktab öquvçisi sinfdoşlari oldida kuylaydi);
Bulat Okudjavaning «Belorusskiy vokzal» kinofilmidagi «Bizga bitta ğalaba kerak» qöşiği (Bolşoy drama teatri spektakliga navbatda tunda ijro etiladi);
Franz Şubertning asar parçasi (Julyetta Aşotovna kuyoviga ijro etadi);
Lev Leşçenkoning «Bulbulzor» qöşiği, mualliflari D. Tuxmanov va A. Popereçniy (Julyetta Aşotovnaning kuyovi ijro etadi);
R. Pauls musiqasi, Yanis Peters sheʼrlari, I. Şaferan tarjimasidagi «Sariq barglar» qöşiği (Julyetta Aşotovnaning kuyovi ijro etadi);
filmning finalida niderlandiyalik «Ekseption» guruhining kompozitsiyasi — I. S. Bax Flayta va klavesin uçun 2-sonata (BWV 1031)dan Siciliano sadoga keladi.
Pol Moriya orkestrining «El Bimbo» asari
7Mukofotlar va nomzodliklar
VLKSM MK mukofoti «Qizil…
VLKSM MK mukofoti «Qizil mixak».
8Faktlar
Film nomi unda keltirilgan sheʼrdan kelib…
Film nomi unda keltirilgan sheʼrdan kelib çiqqan:
Adabiyot darsida Petya Kopeykin «Jöjaça Ryaba» xalq ertagini Gomer, Balmont, Mayakovskiy kabi maşhur şoirlar uslubini pародик saqlagan holda taqdim etadi. Parodiyalar muallifi — maşhur matematik va tilşunos V. A. Uspenskiy bölib, ularni u 1945-yilda yettinçi sinfni tugatgandan keyin yozgan.
Film epizodlarida quyidagilar eslatiladi:
«Syrano de Bergerak» pyesasi (maktab teatrida ijro etiladi);
Voznesenskiy sheʼrlar töplami (Lastoçkin Goroşkinaga uning iltimosiga köra olib keladi);
«Gargantyua va Pantagryuel» romani (Kopeykinning bu kitobni öqişi Elvira Pavlovnani ğazablantiradi);
«Romeo va Julyetta» asaridan parça (ingliz tili öqituvçisi fakultativda teatrlaştirib ijro etadi);
Sergey Yurskiy iştirokidagi Leningrad Bolşoy drama teatrining gastrollari (eslatiladigan spektakllar: «Faryatyevning fantaziyalari», «Ot tarixi» va «Uç qop begona buğdoy»);
Filmning ssenariysi 1982-yilda «Kinodramaturgiya kutubxonasi» kitob seriyasida Rolan Bykovning sözboşisi bilan çop etilgan.
Filmda haqiqiy bolalar sheʼrlari (jumladan V. P. Lapinniki), şuningdek D. Xarms va Lyudmila Vorobkovaning sheʼrlari işlatilgan.
Matn: maqola tarjimasi «Когда я стану великаном» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
