«Biznes qiz» yoki «Biznes ayol» (ingl. Working Girl; sözma-söz — «Işlayotgan qiz») — rejissyor Mike Niçols tomonidan suratga olingan, 1988-yilda ekranlarga çiqqan film. Kartina «Oskar» mukofotini «eng yaxşi musiqa» nominatsiyasida hamda törtta «Oltin globus» mukofotini qölga kiritgan. Tanqidçilarning şarhlari ham umuman olganda ijobiy bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Melanie Griffith, Harrison Ford, Sigourney Weaver
3Syujet
Tess McGill — aqlli va ambitsiyali qiz, biznes sezgisiga ega, keçki universitetda iqtisodiy taʼlim olgan.…
Tess McGill — aqlli va ambitsiyali qiz, biznes sezgisiga ega, keçki universitetda iqtisodiy taʼlim olgan. Uning maqsadi kotibiyatdan rahbarlik lavozimiga kötariliş. Tess allaqaçon 30 yoşga tölgan, lekin uning orzusi hanuzgaça amalga oşmagan: oliy maʼlumotli, Ivy League universitetlari bitiruvçilari afzal körilgan dunyoda, işçi sinfdan çiqqan, Jersi aholisi bölgan Tess, isteʼdodi va sezgirligiga qaramay, öz yölini oçolmaydi. Şu sababli uning qobiliyatlaridan köpinça heç qanday taqdirlanmasdan foydalanişadi. Bu işdan böşatişlarga olib keladi, masalan, sönggi holatda: uning boşliği uni özining döstiga qiziq ish topiş niyatida suhbatga yubordi, aslida esa bilardiki, dösti şunçaki keçqurun uçun hamroh qidirmoqda. Ğazablangan Tess korporativ tarmoqda boşliği haqida öylaganlarini yozadi va işidan ayriladi.
Bunday janjaldan keyin yangi joy topiş qiyin, lekin Tessga hamdard bölgan işga yollovçi ayol «sönggi marta» yordam berişga vaʼda beradi: va Tess Katherine Parkerning kotibi bölib işga kiradi. Katherine yirik konsalting kompaniyasida bölim rahbari. U badavlat nyu-yorklik oiladan, nufuzli xususiy kollejni, söngra yaxşi universitetni tamomlagan. Şuningdek, u nafis, bir neça tilda erkin gaplaşadi… Tessga yoqadi, Katherine unga barça oqilona ğoyalarini bölişişga undaydi, şu tariqa uni yuqoriga kötarilişga yordam beradi. Holbuki, Tessning uzoq yillik yigiti Mickey ham uning orzularini qöllab-quvvatlamaydi, Katherine bilan esa, körinişidan, hamma narsa haqida gaplaşiş mumkin.
Bir kuni Tess şöba'-kompaniyaga oid bitim loyihasi bilan boşliqqa keladi: kompaniyalaridan biri bölgan Trask ommaviy axborot vositalariga sarmoya kiritiş rejalarini eʼlon qiladi va bu televideniye bölişi kerakligi nazarda tutilgan, lekin Tess bozor va qonunçilikni tahlil qilib, radio sohasida loyiha taklif qiliş foydaliroq bölişini öylaydi.
Katherine yordam berişini aytadi va Tess omadi nihoyat kulib boqqanini his qila boşlaydi, lekin Parker Yevropadagi taʼtilda oyoğini sindirgaç, Tess boşliqining gözal xonadonida tozalaş va kimyoviy tozalaş böyiça maişiy topşiriqlarni bajarar ekan, Katherine bu ğoyani öğirlaşni rejalaştirayotganini bilib qoladi: u bitim loyihasi böyiça «Tess orqali emas» degan yozuvlar qoldiradi. Tess xafa böladi, u yana ekspluatatsiya qilinayotganini köradi. Öşa keçqurun uyiga qaytib, Mikni boşqa ayol bilan töşakda köradi…
Tess özini yiğib, hammasi şunçalik yomon ekan, tavakkal qilib, yo nihoyat yutib çiqiş, yo — bundan yomonroq bölmasligini qaror qiladi.
…Katherine yozuvlarida boşqa konsalting kompaniyasi xodimi Jack Trainerni eslatgan, u ommaviy axborot sohasidagi bitimlar bilan şuğullanadi. Tess u bilan boğlanadi, aloqani Katherine ulaşganini aytadi, özini loyihalar rahbari sifatida taniştiradi va biznes ğoyasini muhokama qiliş uçun uçraşişni taklif qiladi.
Şuningdek, u qiyofasini özgartiradi, dağal soç turmagidan voz keçadi va Katherinening nafis garderobidan bir neça kiyimni olib kiyadi. Trainer bilan uçraşuv yaxşi ötişi uçun Tess uni oldindan, biznes ziyofatida erkin muhitda tanişişga qaror qiladi, yana Katherinening taklifnomasidan foydalanib.
Soxta rolda bölib asabiylaşgan Tess tinçlantiruvçi dori içadi va ziyofatda bir neça qultum alkogoldan keyin özini yomon his qiladi. Qiziqarli körinişli bir yigit uni qabul zalidan olib çiqişga yordam beradi, Tessning huşidan ketayotganini körib, uni öz uyiga olib boradi va uxlatadi… Ertalab begona xonadonda, begona töşakda uyğongan Tess, göyo bu yoqimli notaniş yigit bilan birga bölgandek öylaydi, juda uyaladi va u uyğonmasdan qoçib ketadi.
Bir neça soatdan keyin u Trainer bilan uçraşuvga keladi va unda öşa keçasi birga bölgan erkakni taniydi… Hijolat tortgan Tess Trainerning hamkasblariga ğalati taqdim etadi va deyarli ruhan tuşkunlikka tuşib, Katherinening xonasiga qaytadi… Kutilmaganda, aynan şu xona eşigida Jack Trainer paydo bölib, birgalikda işlaşni taklif qiladi, şuningdek, Tessga keça ular örtasida heç narsa bölmaganini aytadi va familiyasini yaşirganini, çunki gözal ayol bilan şunçaki suhbatlaşmoqçi bölganini, işlar haqida gapirmoqçi bölmaganini tuşuntiradi… Tess va Jack birga işlaşni boşlaydi, şu bilan birga Jack Tessni kompaniya rahbari va Katherinening hamkasbi deb öylaydi: Tessning dösti Cynthia, xuddi şu kompaniyada işlaydi, uning «kotibi» rolini öynaşga rozi böladi va Trainer köz öngida uning qiyofasini saqlab turadi.
Jack va Tess birga bir neça kun ötkazadi. Ular janubiy ştatlarda Trusk kompaniyasining talablariga javob beradigan radiostansiyalar tarmoğini topadilar va taqdimot tayyorlaydilar. Faqat öz loyihasini taqdim etiş qoladi, lekin Trusk burokratiyasi hammaga maʼlum, bunga oylar ketişi mumkin, şuning uçun Tess Jackni sarguzaştga jalb qiladi: ular taklifnomasiz Orin Traskning qizi töyiga kirib boradilar, u yerda kompaniya egasi bilan sezdirmasdan tanişadilar va öz ğoyalari haqida gapirib berişadi. Şunday qilib, Jack va Tess loyihalarini bevosita birinçi şaxsga taqdim etişadi va u maʼqullanadi. Bitim ğoyat tez tayyorlana boşlaydi… Şuningdek, Jack va Tess örtasida roman boşlanadi. Jack Tessdan oldin Katherine Parker bilan qisqa munosabatda bölganini tan oladi…
Hamma sodir bölayotgan voqealar Tessni şunçalik öziga tortadiki, Cynthianing nomzodlik ziyofatida, tavba qilgan Mick jamoat oldida undan keçirim söraydi va unga turmuş qurişni taklif qiladi, u esa faqat hayron böladi. Körinişidan, yana ozgina vaqt ötsa, mazmunsiz, yoruğsiz hayot ötmişda qoladi: Tess oldida nihoyat karyerasida jiddiy natija körina boşlaydi, bu natija bilan u kotibiyat emas, boşqaruvdagi lavozimlarga daʼvo qila oladi, Mickning xiyonati esa Jack bilan bölgan jiddiy his-tuyğulari va manfaatlarining öxşaşligi fonida qizni endi qiynamaydi.
Kutilmaganda Katherine Yevropadan qaytib keladi. Bu aynan Trusk kompaniyasi va Metro radiostansiyalar tarmoği örtasidagi bitim yakunlanadigan kunga töğri keladi. Tess bitim uçun vaqtida yetib kela oladi, lekin Katherinening qöliga Tessning kundaligi tuşadi, undan u Tessning Trainer bilan işlayotganini va Trusk uçun bitim ğoyasini amalga oşirayotganini bilib oladi. Katherine ğazabga töladi, va u hali Jack bilan Tess örtasidagi şaxsiy munosabatlar haqida bilmaydi… Natijada, oxirgi bitim yiğilişiga ğazablangan Parker bostirib kiradi va jamoat oldida Tessni uning kotibi biznes ğoyasini öğirlagan deb ayblaydi. Biznes etikasini buzişda ayblangan va özini himoya qila olmagan Tess maydonni tark etişga majbur böladi. Katherine esa özining dunyoviy odobi bilan hamma narsani öz qöliga oladi va hayratga tuşgan Trainerning yoniga ötiradi.
…Ertasi kuni yana bir bor işdan böşatilgan Tess ofis xodimlari bilan xayrlaşayotganda, ofisga Katherine, Trask va Jack boşçiligidagi delegatsiya kiradi… Kutilmaganda Jack Tessga yaqinlaşadi va u qattiq jahl qilib baqirsa ham, uning işonçini bildiradi, bu ğoya aynan uning ğoyasi bölganiga işonişini aytadi… Jackning qöllab-quvvatlaşi bilan Tess janob Trask bilan bir neça daqiqa yolğiz qoladi va ğoya qanday tuğilganini, bu uning uçun qanday turtki bölganini hikoya qiladi va hatto dalillarni ham taqdim etadi… Tess öz xatti-harakatini şu bilan izohlaydiki, kotibni heç kim jiddiy qabul qilmaydi va u qançalik ajoyib loyiha taklif qilmasin, uning boşliği uni öğirlaşi mumkin va kotibga heç kim işonmaydi. Şuning uçun u qoidalarni buzib, nihoyat yuqoriga kötarilişga qaror qilgan… Katherine kirib kelganda, janob Trask undan öz nuqtai nazarini aytib berişni söraydi, bu bitim ğoyasi uning kompaniyasi uçun qanday paydo bölganini. Lekin Katherinening aytadigan heç narsasi yöq. Hozir hammaga ayon böladiki, ğoya baribir Tessniki bölgan va uni öğirlamoqçi bölgan aynan Katherine edi… Oren Trask Katherine Parker bilan hamkorlikni uzadi va Tessga öz kompaniyasida işlaş taklifini beradi. Tess «har qanday lavozimdan» boşlaşga rozi böladi…
Bir neça kundan keyin u Trusk kompaniyasi ofisiga keladi va kotibiyatdagi navbatdagi lavozimga tayyorgarlik köradi… Lekin kutilmaganda maʼlum böladiki, bu safar uning «boşlanğiç darajasi» — uzoq kutilgan rahbarlik lavozimi, şaxsiy xona va şaxsiy kotib… U yutib çiqdi.
4Rollarda
Melanie Griffith — Tess…
Melanie Griffith — Tess McGill
Harrison Ford — Jack Trainer
Alec Baldwin — Mick Dugan, Tessning yigiti
Sigourney Weaver — Katherine Parker
Joan Cusack — Cynthia, Tessning dösti va hamkasbi
Philip Bosco — Orin Trask, milliarder
Olympia Dukakis — Ruth, kadrlar bölimi menejeri
Oliver Platt — David Lutz, Tessning oldingi ish joyidagi boşliği
Kevin Spacey — Bob Speck, David Lutzning dösti
David Duçovny — Tessning tuğilgan kun ziyofatidagi dösti
Jeffrey Nordling — Tim Rourke
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1989 — «Oskar» mukofoti eng yaxşi original qöşiq nominatsiyasida (Let the River Run, Carly Simon), şuningdek…

1989 — «Oskar» mukofoti eng yaxşi original qöşiq nominatsiyasida (Let the River Run, Carly Simon), şuningdek 5 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Douglas Wick), eng yaxşi rejissyor (Mike Niçols), eng yaxşi aktrisa (Melanie Griffith), eng yaxşi yordamçi aktrisa (Sigourney Weaver va Joan Cusack).
1989 — «Oltin globus»ning 4 ta mukofoti: eng yaxşi komediya yoki myuzikl filmi, komediya yoki myuzikldagi eng yaxşi aktrisa (Melanie Griffith), eng yaxşi yordamçi aktrisa (Sigourney Weaver), eng yaxşi original qöşiq (Let the River Run, Carly Simon); şuningdek ikkita nominatsiya — eng yaxşi rejissyor (Mike Niçols) va eng yaxşi ssenariy (Kevin Wade).
1989 — AQŞ rejissyorlar gildiyasining eng yaxşi rejissura — badiiy film nominatsiyasi (Mike Niçols).
1989 — AQŞ ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi original ssenariy nominatsiyasi (Kevin Wade).
1990 — kino yoki televideniye uçun yozilgan eng yaxşi qöşiq uçun «Grammy» mukofoti (Let the River Run, Carly Simon).
1990 — BAFTA mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi aktrisa (Melanie Griffith), eng yaxşi yordamçi aktrisa (Sigourney Weaver), eng yaxşi original musiqa (Carly Simon).
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Деловая девушка» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.