«5:32» — qozoq drama veb-seriali bölib, detektiv-psixologik triller janrida suratga olingan. Uni rejissyor Alişer Utev va "Salem social media" videostudiyasi yaratgan. Premyerasi 2021-yil 11-noyabrda YouTube videoplatformasida hamda "Patsanskie istorii" Aitube kanallarida bölib ötdi. Serial asosan ijobiy şarhlar oldi. Rus tilidagi "Kinopoisk" xizmatida 10 ballik şkala böyiça 8,2 reytingga, ingliz tilidagi IMDb portalida esa 7,5 reytingga ega.
Seriallarda Qozoğiston huquqni muhofaza qiliş organlarining turli yillarda Qozoq SSR va SSSR parçalanganidan keyingi Qozoğiston hududida faoliyat yuritgan ketma-ket qotillar va butun ketma-ket qotillar guruhlariga qarşi kuraşi hikoya qilinadi. Barça qismlarning syujeti haqiqiy voqealarga asoslangan.
1Syujet
Serial sobiq oğir jinoyatlar böyiça tergovçi Şalkar Raximov haqida hikoya qiladi. Bir vaqtlar muvaffaqiyatli…
Serial sobiq oğir jinoyatlar böyiça tergovçi Şalkar Raximov haqida hikoya qiladi. Bir vaqtlar muvaffaqiyatli xodim bölgan Şalkar politsiyadan ança oldin böşatilgan, yolğiz yaşaydi, marginal turmuş tarzini keçiradi va spirtli içimliklarga qaram. Uning hayoti yoş tergovçi Amir uni ziyorat qilib, politsiya boşliği — Şalkarning sobiq hamkasbi nomidan ketma-ket qotilliklar tergovida yordam söraganda özgaradi. Bu qotilliklar şahарda 25 yil oldin sodir etilgan seriyaga juda öxşaydi. Öşa yillarda ana şu jinoyatlarni aynan Şalkar tergov qilgan, ammo u "taqlidçi" laqabi bilan tanilgan jinoyatçini foş eta olmagan. Şalkar politsiya boşliğiga nisbatan sökinib, Amirni rad etadi. Biroq Şalkarning qarşiligiga qaramay, Amir politsiya boşliği talab qilganidek, jinoyat ishi materiallarini uning xonadonida qoldirişga muvaffaq böladi. Qurbonlar suratlarini körgan Şalkar çorak asr ötib şaharda taqlid qiluvçi ketma-ket qotilning paydo bölganiga yoki yangi qotilliklar öşa "taqlidçi" maniyakning ishi ekaniga xulosa qiladi. Şalkarning u bilan şaxsiy hisob-kitobi bor. Şundan söng u Amirga yetib borib, tergovda iştirok etişga rozi böladi. Serial syujeti çiziqli emas, turli ön yilliklar va davrlarda röy bergan voqealarni körsatadi. Hozirgi zamonda tomoşabin qarigan Şalkarni yoş tergovçi bilan politsiya bölimiga yölda ketayotgan holatda, şuningdek qarigan "taqlidçi" ketma-ket qotilni köradi. Yölda Şalkar yoş hamkasbiga öz karerasi, öşa paytdagi şerigi Duman haqida gapirib beradi va 1990-yillarda rahbariyatdan heç qanday qöllab-quvvatlaşsiz ikkovi önlab maniyak va qotillarni zararsizlantirgani, ammo "taqlidçi"ni zararsizlantira olmagani haqida sözlaydi. Har bir qism Şalkarning xotiralaridan iborat öziga xos flesh-bekdir.
2Yaratilişi
Serial nomi Qurʼonga, xususan, "Al-Moida" — "Dasturxon" nomli 5-suraning 32-oyatiga işora qiladi. Unda şunday…

Serial nomi Qurʼonga, xususan, "Al-Moida" — "Dasturxon" nomli 5-suraning 32-oyatiga işora qiladi. Unda şunday deyilgan: .
Har bir qism öz-özidan töliq, yakunlangan va mustaqil hikoyadir. Har bir qismda asosiy eʼtibor boş qahramon — tergovçi Şalkarning şaxsiga va antagonistlarning şaxsini oçib berişga qaratiladi. Bu tomoşabinga ularning motivlari, maqsadlari va zaif tomonlarini yaxşiroq tuşunişga yordam beradi. Bu zaif tomonlar Şalkarga ularni foş etişda yordam beradi, şuningdek, u keyinçalik nega katta stress, aybdorlik hissi va yöqotişlarga doş bera olmaganini, ish örniga spirtli içimliklarga berilişni afzal körganini tuşuntiradi.
Serialni işlab çiqarişni Markaziy Osiyoning eng yirik media-kompaniyasi bölgan "Salem social media" videostudiyasi amalga oşirdi. Suratga oliş Jambil viloyatida, Taraz şahridan 60 kilometr uzoqlikda, şuningdek Qaratov va Janatas şaharlarida 40 kun davomida ötkazildi.
Rejissyor Alişer Utev "5:32" 1990-yillarda qotil maniyaklar tomonidan sodir etilgan jinoyatlarni oçiş uçun köp kuç va mablağ sarflagan Qozoğiston huquqni muhofaza qiliş organlari xodimlariga bağişlangan öziga xos xotira haqida ekanini taʼkidladi.
Alişer Utevning intervyusidan:
Alişer Utevning sözlariga köra, jinoiy qidiruv böyiça faxriylar u bilan suhbatda SSSR parçalanganidan keyin Qozoğistondagi jinoiy vaziyat tufayli 1990-yillarda huquqni muhofaza qiliş organlari işining asosiy eʼtibori uyuşgan jinoiy guruhlarga qarşi kuraşga qaratilganini, şaxsga qarşi sodir etiladigan zöravon jinoyatlarni oçişga esa kam vaqt ajratilganini tasdiqlagan. Utevning sözlariga köra, serialni suratga olişdagi eng qiyin vazifalardan biri 1990-yillar muhitini qayta yaratiş, zamonaviy texnologiya va uskunalarsiz militsiya xodimlarining ishi qançalik oğir bölganini tomoşabinga körsatiş, operativ xodimlarning boşqa işlarga kuç sarflagan va har doim ham yordam bermagan rahbariyat bilan kelişuvga kelişga qanday majbur bölganini, şuningdek, maişiy noqulaylik, oilaviy aloqalar va anʼanalar aholining voqealarga munosabatiga qanday taʼsir qilganini körsatiş bölgan. Bir qator tanqidçilarning fikriça, Alişer Utev bu vazifani aʼlo darajada uddalagan va serialning vizual qatori uning kuçli tomonlaridan biri hisoblanadi. Tanqidçilarning yana bir fikriga köra, Alişer Utev qörquv muhitini yarata olgan, çunki maniyaklar va ketma-ket qotillar ruhiy buzuqlik va aqldan ozişni işonarli tasvirlaydi. "5:32"da körsatilgan barça maniyaklar va ketma-ket qotillar 1988-yildan 2010-yilgaça bölgan davrda Qozoq SSR va Qozoğiston hududida faoliyat yuritgan haqiqiy jinoyatçilarga asoslangan.
Serial efirga çiqqandan keyin serial yaratuvçilari — "Salem Social Media" kompaniyasi, rejissyor Alişer Utev, ssenariy muallifi Asel Qodirseit va Sergey Litovçenkoga qarşi yozuvçi Askar Jaldinov sudga murojaat qildi. U "Protokoldan taşqari. Qozoğistondagi şovqinli jinoyatlar sirlari" kitobining muallifi. Jaldinovning daʼvosiga köra, Utev va ssenariy muallifi serial ssenariysini uning kitobi materiallari asosida yaratgan. 2023-yil 28-yanvarda Almaliy tumani 2-sonli sud Jaldinov foydasiga qaror çiqarib, mualliflik huquqi buzilişi böyiça daʼvoni qanoatlantirdi va "Salem Social Media" kompaniyasini unga moddiy zararni tölaşga majbur qildi. Keyinçalik "Salem Social Media" egalari özlari Askar Jaldinovning ustidan sudga murojaat qilib, yozuvçi "5:32" serialining treylerini öquvçilari bilan uçraşuv eʼlon qiliş uçun işlatgan deb ayblaşdi. Bu safar Askar Jaldinov sudda yutqazdi.
3Qabul qilinişi
Juda köp qonli sahnalar va sökiniş sözlari tufayli veb-serialga "21+" reytingi berilgan. Serialda Qozoğiston…

Juda köp qonli sahnalar va sökiniş sözlari tufayli veb-serialga "21+" reytingi berilgan. Serialda Qozoğiston aholisi hayotining postsovet davridagi körinişmas tomoni nozik psixologizm bilan körsatilgan. "5:32" 2022-yilda Qozoğistondagi eng maşhur loyiha böldi: faqat birinçi yilda 13 ta qism videohostinglarda jami 80 milliondan ortiq tomoşa töpladi.
2021-yil uçun qozoq "Qiziq" mukofoti doirasida "5:32" boşqa seriallar bilan birga marosimda mukofotlandi.
2022-yilda veb-serial Minnesota ştatining Dulut şahrida ötkaziladigan Catalyst nomli yillik amerikalik festival tanlov dasturiga kiritildi. Festival dunyo böylab eng yangi kontentni namoyiş etadi. U Catalyst story institute doirasida mavjud bölib, adabiy va tasviriy sanʼatni rivojlantirişga qaratilgan hamda barça turdagi audiovizual kontent uçun uzoq muddatli professional karyera imkoniyatlarini yaratadi. "5:32" drama janridagi barça asosiy mukofotlarga daʼvogar böldi, jumladan prodyuserlik, rejissura, aktyorlik öyini, ssenariy, operatorlik ishi va monaj uçun. Taşkilotçilarning fikriça, veb-serial festivalning 16 yillik tarixi davomida dasturga kiritilgan Qozoğistondan birinçi va yagona loyiha böldi.
2023-yil aprel oyida kinotanqidçilar Karim Qodirboyev va Vasiliy Koretskiy Qozoğiston kinosi tarixi haqidagi maqolalarida "5:32"ni "Serjan Bratan" va "Şekeri" seriallari bilan birga Qozoğiston televideniyesining asosiy yutuqlari va yangilikçi veb-seriallari qatoriga kiritdi.
Matn: maqola tarjimasi «5:32» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.