Aeterna

«Eterna» ustidagi ish haqida 2020-yil sentyabrda maʼlum böldi, oktyabrda esa Moskva viloyatida suratga olingan serialning teaseri çiqdi. Birinçi qism rejissyori Yevgeniy Nevskiy böldi, stsenariyni Sergey Yudakov va Yevgeniy Baranov yozdi. Suratga oliş uçun maxsus Black Prince kompaniyasi taşkil etildi. Serialning prodyuserlari Yevgeniy Baranov va Yevgeniy Rene, kreativ prodyuserlari esa Nikita Sugakov va Vladislav Rubin böldi.

Pandemiyagaça suratga oliş Sloveniya, Vengriya va Çexiyada rejalaştirilgan edi, ammo koronavirus çeklovlari tufayli ular Rossiyaga köçirildi. Birinçi qismning pavilon sahnalari «Lenfilm»da ötkazildi, u yerda 2,5 ming m² dekoratsiya qurildi. Roke Alvani Yuriy Çursin, Richard Okdellni Denis Nurullin, Aldo Rakanni esa Anar Xalilov öynadi.

«Eterna»ning birinçi qismi premyerasi 2022-yil 20-yanvarda «Kinopoisk»da bölib ötdi. Bir sutka içida uni 100 ming dan ortiq obunaçi tomoşa qildi — bu xizmatning öz loyihalari uçun öşa paytdagi rekord auditoriyasi edi (bundan oldin eng yaxşi natija «Pişçeblok» mistik serialiga tegişli edi). Birinçi qismdan söng «Yandex Music»da «Eterna akslari: Qizil ustida qizil» audiokitobi çiqdi. Vera Kamşining sözlariga köra, öquvçini «Eterna» olamining lorigа şönğitadigan komikslar çiqişi rejalaştirilgan va bir neçta Marjon olamlarini qamrab oluvçi kompyuter öyini ustida ish boşlangan.

Suratga oliş 2023-yil yozida Sankt-Peterburg, Pskov, Ivangorod, Doğiston va Özbekistonda (Buxoro va Xivada) davom etdi. Şu bilan birga mualliflar bu birinçi qismning davomi emas, balki loyihani qayta işga tuşiriş, hikoyani yangiça aytib berişga uriniş ekanini, syujetni soddalaştiriş va ekşen tarkibini kuçaytiriş niyatida ekanini maʼlum qilişdi. Rejissyor etib Sergey Trofimov, stsenarist sifatida Sergey KaluJanov, Sergey Kozin va Yevgeniy Baranov, badiiy rassom sifatida esa Anastasiya Karimulinani almaştirgan Aleksandr Arefyev tayinlandi. Birinçi qismda iştirok etgan aktyorlardan faqat Yuriy Çursin, Valentina Lyapina, Danil Nikitin va Fyodor Mişeyev qoldi. Richard Okdell rolini Ivan Truşin oldi, Iris Okdellni Ksenia Treyster, Aldo Rakanni Anton Rogaçyov, Rober Epinени esa Pavel Çinaryov ijro etadi.

2024-yil dekabrida serialning premyerasi 2025-yil aprelga rejalaştirilgani maʼlum böldi. Keyinçalik u 5-iyulga köçirildi. 25-iyunda Minskdagi «Pobeda» kinoteatrida xalqaro premyera bölib ötdi. 4-iyulda birinçi ikki qism Rossiyaning 28 ta şahridagi kinoteatrlarda namoyiş etildi.

Serialning birinçi epizodi tanqidçilar va tomoşabinlardan qarama-qarşi baholar oldi, premyeradan keyingi (2022-yil 21-yanvar holatiga köra) «Kinopoisk»dagi reytingi atigi 6,6 ball böldi. Şarhlovçilar «Eterna» rus işlab çiqarişidagi birinçi yirik epik fentezi bölganini qayd etdi, kinematografik darajaga yetgan umumiy vizual uslubni yuqori baholadi, adabiy manbaga ehtiyotkorlik bilan munosabatni va qahramonlarning oçilişini maʼqulladi. Ulardan baʼzilari serialda Kamşa romanlaridagiga qaraganda işlanganroq syujet çiziqlariga ega böldi. Şuningdek, aktyorlarning köpçiligi obrazga mos kelişi taʼkidlandi. Deyarli barça tanqidçilar XVI—XVII asr rasmlaridan ilhomlangan kostyum rassomlari va rekvizit mutaxassislari işini qayd etişdi. Muzey namunalari asosida tayyorlangan harbiy kiyimlar hamda film uçun yasalgan sovuq va butafor öq otar qurollar alohida yuqori baholarga sazovor böldi.

Şarhlovçilar birinçi qismning asosiy kamçiligi sifatida ijodkorlar tanlagan kelajak serial uçun ekspozitsiya formatini körsatişdi: nisbatan qisqa xronometrajga qaramay, «Eterna: Birinçi qism» voqealar va qahramonlarga ortiqça yuklangan edi. Ular olamning turli jihatlarini oçib berdi, ammo syujetga sezilarli taʼsir körsatmadi. Muhim kamçilik sifatida suratga oliş rejalarining özgarişi tufayli yuzaga kelgan pavilon suratga olişlarining dekorativligi va CGI fonlarining noTabiiyligi qayd etildi. Bu effektni janr meʼyorlari böyiça ham tabiiy eşitilmaydigan kitobiy dialoglar yanada kuçaytirdi.

Serial mualliflarining sözlariga köra, eşitilgan tanqid ularni radikal özgarişlarga undadi. Prodyuser Mixail Kitayev intervyusida şunday dedi: «Birinçi qism tomoşabinlar orasida ajoyib aks-sado uyğotganini körib, biz bu loyihani rivojlantiriş, pilotning zaif joylarini takomillaştiriş va kengaytiriş kerak, degan qarorga keldik».

«Mir fantastiki» jurnali şarhlovçisi Pavel Ilin birinçi ikki qismni körib, stsenariy butunlay qayta yozilganini, «zamonaviy striminglar darajasida» ekanini qayd etdi. U şou muallif­larining tomoşabinni Kamşa olamiga kiritiş usulini maʼqulladi, asosiy rollar uçun aktyorlarni yuqori baholadi. Şarhlovçi uçun istisno Rober rolini ijro etuvçi Pavel Çinaryov böldi, ammo Ilinning sözlariga köra, u bu yerda «yangi talqinga imkoniyat berişga tayyor». Tanqidçining fikriça, dialoglar pilotdagiga qaraganda tabiiyroq eşitiladi, garçi ularda «maʼlum teatrallik» saqlanib qolgan. Natijada «Eterna» «„Ведьмак“ va „Колесо времени“dan yaxşiroq körinadigan munosib serial» böldi.

Şu naşrning şarhlovçisi Mira Rudneva Çinaryov öyiniga öxşaş baho berdi va qayta işga tuşirilgan «Eterna»ning şubhasiz afzalligi «kiriş çegarasining pastligi» ekanini aytdi. Uning sözlariga köra, yangi körinişdagi serial — «sözma-söz ekranlaştiriş emas, lekin yaxşi hikoya, uni muxlislar bölmaganlar ham qiziqib tomoşa qiladi — pilotda unutilgan narsa». Rudneva birinçi ikki qismda «hajmli tasvir, professional sahnalaştirilgan janglar va qiziqarli işoralarni» kördi.

«Film.ru» şarhlovçisi Yegor Kozkin uçun «Eterna» — «öz ambitsiyalari oğirligiga bardoş bergan, umid uyğotuvçi blokbaster». Bu şarhlovçini katta dekoratsiyalar, «teatr institutlarini yaqinda tugatgan boş aktyorlarning yangi nigohi», «taqdim etiş va mualliflik jasorati» hayratga soldi. Şu bilan birga Kozkin stsenariydagi maʼlum sxematiklik, dialoglarning odatiyligi va saundtrekning originallik yetişmasligini qayd etdi.

Yaroslav Kandyba («KinoReporter») fikriça, hali erta bosqiçdayoq «Eterna» «vatan sanoatida alohida örin egallaşga qodir katta sagaga potentsial boşlaniş nuqtasi» kabi körinadi: «Birinçi mavsumni tayyorlaş bosqiçida dunyoning içki mantiqini quriş va mumkin bölgan tarmoqlar — jumladan spin-offlar uçun asos yaratiş böyiça ish bajarilgan».