«Amerika xudolari» (ingl. American Gods) — Neil Gaiman romani asosida yaratilgan, Brian Fuller va Michael Green tomonidan işlab çiqilgan amerikalik fentezi dramatik teleserial. U Starz kabel kanali uçun suratga olingan. Serialni işlab çiqariş FremantleMedia kompaniyasi zimmasida bölgan, tarqatişni esa Lionsgate Television bölimi amalga oşirgan. Birinçi faslning premyerasi 2017-yil 30-aprelda bölib ötgan. Birinçi faslda Fuller va Green şourannerlik qilgan, ikkinçi faslda ularning örnini Jesse Alexander egallagan. Uçinçi fasl şoranneri Charles H. Eglee böldi. Gaiman serialning ijro etuvçi prodyuseri hisoblanadi.
Ricky Whittle serialning boş qahramoni Shadow Moon rolini ijro etadi. Qamoqdan çiqqaç, u Mister Sreda (Ian McŞane) ismli ğalati odam bilan uçraşadi va tez orada Eski xudolar bilan Yangi xudolar örtasidagi keng kölamli nizoga tortiladi. Bu nizo kundan-kunga kuçayib boradi. 2017-yil may oyida serial ikkinçi faslga uzaytirildi, uning premyerasi 2019-yil 10-martda bölib ötdi. Keyingi haftada Starz «Amerika xudolari»ni uçinçi faslga uzaytirdi, uning premyerasi 2021-yil 10-yanvarda bölib ötdi. 2021-yil martida, uçinçi fasl yakunlangaç, serial yopildi.
Serial vizual uslubi va aktyorlik öyini uçun maqtovga sazovor böldi. U 69-«Emmy» mukofoti marosimida eng yaxşi sarlavha dizayni va eng yaxşi vizual effektlar nominatsiyalarida ikki marta nomzod böldi, ammo heç bir toifada ğolib çiqmadi. Şuningdek, 8-«Television Critics Choice» mukofoti marosimida uçta nominatsiyaga ega böldi, jumladan eng yaxşi dramatik serial, dramatik serialda eng yaxşi erkak rol (McŞane uçun) va dramatik serialda eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Gillian Anderson uçun) nominatsiyalari.
1Rollarda
Ricky Whittle, Ian McShane, Emily Browning
2Syujet
Serial Shadow ismli odam haqida bölib, u qamoqdan muddatidan bir neça kun oldin çiqadi. Bundan bir kun oldin…
Serial Shadow ismli odam haqida bölib, u qamoqdan muddatidan bir neça kun oldin çiqadi. Bundan bir kun oldin u xotini Laura avtohalokatda halok bölganini biladi. Ozodlikda Shadow sirli odam Mister Sreda bilan uçraşadi va u uni «Eski» va «Yangi» xudolar örtasidagi uruşga tortadi.
3Asosiy rollar
Ricky Whittle — Shadow Moon, sobiq mahbus, Mister Sredaning şaxsiy qöriqçisiga…

Ricky Whittle — Shadow Moon, sobiq mahbus, Mister Sredaning şaxsiy qöriqçisiga aylanadi.
Emily Browning — Laura Moon, Shadow Moonning xotini. Browning şuningdek Essie MacGowan rolini ham ijro etadi, bu irlandiyalik ayol bölib, lepreconlarga bölgan işonçi uning hayot yönalişini özgartiradi.
Crispin Glover — Mister Mir, globallaşuv yangi xudosi va «Yangi Xudolar»ning yetakçisi.
Yetide Badaki — Bilqis, sevgi maʼbudasi.
Bruce Langley — Texnobola, texnologiya yangi xudosi.
Pablo Sçreiber — Majnun Sweeney (1–2 fasllar), Mister Sredaning xizmatidagi leprekon.
Ian McŞane — Mister Sreda, firibgar va Odin xudosi.
Orlando Jones — Mister Nancy (ikkinçi darajali rol — 1-fasl; asosiy tarkib — 2-fasl), Gana xudosi, aldamçi Ananzi. U tikuvçi bölib işlaydi.
Mousa Çaisow — Jinn (ikkinçi darajali rol — 1-fasl; asosiy tarkib — 2-fasl), öz xavfsizligi uçun qörqib, AQŞdan qoçişni öylayotgan olov mifik mavjudoti.
Omid Abtahi — Salim (ikkinçi darajali rol — 1-fasl; asosiy tarkib — 2-fasldan), «baxtsiz sevişganlarning bir yarmi» bölgan çet ellik. U taksi haydovçisi qiyofasidagi Jinn bilan jinsiy aloqada bölgan.
Demore Barnes — Mister Ibis (ikkinçi darajali rol — 1-fasl; asosiy tarkib — 2-fasldan), ötmiş va hozirgi zamon tarixlari saqlovçisi, Misr xudosi Tot.
Devery Jacobs — Sem Qora Qarğa (mehmon roli — 2-fasl; asosiy tarkib — 3-fasl), ğazabli va öziga işongan avtostopçi talaba qiz. U köp narsaga işonişini daʼvo qilgan odam uçun ruhan juda sinik.
Ashley Reyes — Kordeliya (3-fasl), kollejdan haydalgan, texnologiyani biladigan va Mister Sredaga işlaydigan isyonkor qiz.
4Ikkinçi darajali rollar
Gillian Anderson — yangi Media maʼbudasi (1-fasl). U taniqli şaxslar qiyofasida namoyon böladi, ular orasida…

Gillian Anderson — yangi Media maʼbudasi (1-fasl). U taniqli şaxslar qiyofasida namoyon böladi, ular orasida Lucy Ricardo, Merilin Monro, Devid Bowie va Judy Garland bor. Anderson serialni tark etgandan söng, ikkinçi fasl uçun rol qayta işlandi va Yangi Media deb nomlandi.
Çloris Leaçman — Zorya Veçernyaya, yulduzlarni kuzatuvçi uç opaning kattasi.
Peter Stormare — Çernobog, qoronğulik, ölim va yovuzlik slavyan xudosi. U Sredaning niyatlaridan şubhalanadi va uning yordamini istamay qabul qiladi.
Chris Obi — Mister Şakal, Misr öliklar xudosi Anubis.
Betty Gilpin — Audrey, Robbining xotini va Lauraning eng yaqin dösti.
Bet Grant — Jek, Shadow Mister Sreda bilan uçraşadigan bar egasi.
Cahill Kim — yangi Yangi Media maʼbudasi (2-fasl).
Sakina Jaffrey — Onа-Jі (2-fasl), Amerika motelidagi ofitsiant va hind ölim va ozodlik maʼbudasi Kali. Kallalardan iborat marjonli, ötkir aqlli va erkin ruhli bu ayol har qanday qudratli xudo va odamga munosib.
Bllyth Danner — Demetra (3-fasl), yunon hosil va unumdorlik maʼbudasi. Demetraning Mister Sreda bilan hal etilmagan romantik tarixi bor.
Iván Reón — Liam Doyle (3-fasl), bar xizmatçisi leprekon, uni Laura Mister Sredadan qasos oliş niyatida uçratadi.
5Közga köringan mehmonlar
Jonathan Tucker — Low Ki Laysmit, Şadowning qamoqdagi…

Jonathan Tucker — Low Ki Laysmit, Şadowning qamoqdagi dösti.
Martha Kelly — Zorya Utrennyaya, Zoryaning jim örta opasi.
Erica Carr — Zorya Polunoçnaya, Zorya opalarning kenjasi, kunduzi uxlaydi va faqat keç tunda paydo böladi.
Dane Cook — Robbi, Şadowning eng yaxşi dösti.
Kristin Çenoweth — Ostara, nemis tong maʼbudasi.
Corbin Bernsen — Vulkan, özini qurollar va unga siğinuvçilar bilan birlaştirib yangilagan xudo.
Jeremy Davies — Iso.
Confidence — Okoye, inqilobga boşçilik qiluvçi qul.
Dean Winters — Mister Şahar (2-fasl), şafqatsiz va samarali agent, unga Yangi Xudolar Şadowning Mister Sredaning rejasi haqida nima bilişini aniqlaş vazifasini topşirgan.
Andrew Kojii — Mister Se (2-fasl), Kremniy vodiysidagi kompaniyaning yuqori lavozimli menejeri.
Marilyn Manson — Yohan (3-fasl), berserk, Blood Death guruhining rahbari.
Danny Trejo — Mister Mir (3-fasl, 6- va 7-epizodlar).
6Işlab çiqiş
2011-yilda Edinburg xalqaro kitob festivalida «Amerika xudolari» muallifi Neil Gaiman HBO romanni…

2011-yilda Edinburg xalqaro kitob festivalida «Amerika xudolari» muallifi Neil Gaiman HBO romanni teleserialga moslaştirişga qiziqiş bildirganini maʼlum qildi. 2013-yil martida Gaiman Kembrijdagi Xalqaro talabalar kinofestivalida loyihaning borişi haqida gapirib, serialning birinçi epizodi «yangi elementlar va tafsilotlarni öz içiga olişini», ammo «kitobning dastlabki boblariga juda öxşaş» bölib qolişini tasdiqladi. Şuningdek, u kitob serialning faqat dastlabki ikki faslini taşkil etişini va hali ham pilot epizod ssenariysi ustida işlayotganini aytdi, çunki uning birinçi ssenariysi kitobga yetarliça yaqin bölmagan va HBO ni unçalik qanoatlantirmagan. 2013-yil noyabrda Gaiman Redditʼda serial ustidagi ish davom etayotganini, ammo endi HBÖda emasligini eʼlon qildi. 2014-yilda HBO prezidenti Michael Lombardo loyiha töxtatilganini aytdi, çunki ular mos ssenariy yoza olmagan: «Biz uçta turli ssenariy muallifini sinab kördik, köp harakat qildik. Baʼzi narsalar şunçaki amalga oşmaydi».
2014-yil fevralda FremantleMedia romanni ekranlaştiriş huquqlarini sotib oldi. 2014-yil iyulda Starz Brian Fuller va Michael Green bilan birgalikda serialni işlab çiqişini eʼlon qildi. Fuller serial «kitoblardagi voqealarni [kuzatişini], lekin bu voqealarni kengaytirib, Shadow va Mister Sreda doirasidan taşqariga çiqadigan nuqtai nazarni berişini» aytdi. Serialga kitobning hamrohi bölgan «Anansi bolalari» asaridan elementlarni kiritişga ruxsat berildi. Fuller şuningdek Gaiman işlab çiqarişda «faol iştirok etganini» tasdiqladi va Gaimanning özi epizodlardan biriga ssenariy yozişini umid qilişini bildirdi.
2015-yil 16-iyunda Starz serialga yaşil çiroq yoqilganini rasman eʼlon qildi. 2015-yil may oyida şoranner Brian Fuller şou «2016-yil oxirida» efirga çiqişi ehtimolini taxmin qildi; biroq premyera 2017-yil aprelida bölib ötdi va birinçi fasl sakkiz epizoddan iborat böldi.
2017-yil 10-mayda serial ikkinçi faslga uzaytirildi. 2017-yil 29-noyabrda Fuller va Green şoudan ketişganligi va ularning örnini ikkinçi fasl şoranneri sifatida boşqalar egallaşi eʼlon qilindi; ular buning oldidan fasl ssenariylarining taxminan yarmini yozib bölişgan edi. 2018-yil 2-fevralda Fuller serialining «Gannibal» va «Yulduzli yöl: Discovery» ssenariy muallifi Jesse Alexander Gaiman bilan birgalikda ikkinçi fasl şoranneri sifatida eʼlon qilindi. Ikkinçi faslni suratga oliş 2018-yil aprelida boşlandi, premyerasi esa 2019-yil 10-martda bölib ötdi.
7Ssenariy
Fuller Eski Xudolarni qöpol va silliqlanmagan qilib tasvirlaşni istaganini aytdi, bu «ularning dinlarining…
Fuller Eski Xudolarni qöpol va silliqlanmagan qilib tasvirlaşni istaganini aytdi, bu «ularning dinlarining yaxşi eskirgan jihatlarini va uzoq vaqt işonilmagan taqdirda nima bölişini körsatiş» uçun, Yangi Xudolar esa texnologiyasi bilan nafis va yangilangan körinişda, ularning «dinlarida qançalik qimmatli va mos ekanligini» yoritiş uçun tasvirlanadi.
8Aktyorlar tanlovi
2016-yil 28-yanvarda Ricky Whittle Shadow Moon boş rolini oldi. 2016-yil 2-martda Ian McŞane Mister Sreda…

2016-yil 28-yanvarda Ricky Whittle Shadow Moon boş rolini oldi. 2016-yil 2-martda Ian McŞane Mister Sreda rolisiga tanlanganligi eʼlon qilindi. Mart oyining oxirida Emily Browning Şadowning xotini Laura Moon rolini ijro etişi maʼlum böldi. 2016-yil 23-martda Şaun Harris, Yetide Badaki va Bruce Langley mos ravişda Majnun Sweeney, Bilqis va Texnobola rollarini ijro etişi maʼlum böldi. 2016-yil 14-aprelda Jonathan Tucker va Crispin Glover Low Ki Laysmit va Mister Mir rollariga tasdiqlandi. 2016-yil 6-mayda Şaun Harris şaxsiy sabablarga köra serialni tark etgani va Majnun Sweeney roli uçun yangi aktyor izlanişi kerakligi eʼlon qilindi. 2016-yil 11-mayda Pablo Sçreiber Majnun Sweeney rolini ijro etişi eʼlon qilindi. 2016-yil iyunda Gillian Anderson Media maʼbudasi rolini oldi.
9Marketing
Birinçi treyler 2016-yil 22-iyulda San-Diego Comic-Con International tadbirida…
Birinçi treyler 2016-yil 22-iyulda San-Diego Comic-Con International tadbirida çiqarildi.
10Efirga uzatiş
«Amerika xudolari» epizodlarining premyerasi AQŞda har yakşanba kuni Starz ilovasida bölib ötdi, söngra öşa…
«Amerika xudolari» epizodlarining premyerasi AQŞda har yakşanba kuni Starz ilovasida bölib ötdi, söngra öşa kuni Starz kanalida Şarqiy vaqt bilan soat 21:00 da efirga çiqdi. Har bir epizod AQŞda efirga uzatilganidan keyingi kuni xalqaro miqyosda Amazon Videöda mavjud böldi.
11Tanqidçilar munosabati
«Amerika xudolari»ning birinçi fasli tanqidçilardan juda ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoesʼda fasl 83 ta…

«Amerika xudolari»ning birinçi fasli tanqidçilardan juda ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoesʼda fasl 83 ta şarh asosida 92 % reytingga va örtaça 8,12 ballga ega. Saytning umumiy xulosasi şunday: «„Amerika xudolari“ juda katta ambitsiyali gambitlar bilan boşlanadi va tomoşabinlarning işonçini vaʼdali birinçi fasl bilan mukofotlaydi, uning vizual boyligi hikoya taʼsiriga mos keladi». Metacriticʼda 36 ta şarh asosida 100 balldan 77 ball olgan, bu «umuman olganda ijobiy şarhlar»ni körsatadi.
Matt Zoller Seitz «New York Magazine» uçun yozgan şarhida şouni «ğalati, hayratlanarli şou» deb atadi.
Matn: maqola tarjimasi «Американские боги (телесериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.