«Brejnev» — 2005-yilda Sergey Snejkin rejissyorligida suratga olingan rus teleserialí bölib, sovet rahbari Leonid Brejnevning hayot yöliga bağişlangan. Köp qismli filmning premyera namoyişi 2005-yil 28–31-martda «Birinçi kanal»da bölib ötdi. Keyinçalik u 2006-yil dekabrida (sovet rahbarining 100 yilligiga bağişlab), 2011-yil 27-martda, 2016-yil dekabrida (Brejnevning 110 yilligiga bağişlab), 2022-yil 14-avgustda va 2022-yil 13-noyabrda (sovet rahbari vafotining 40 yilligiga bağişlab) qayta namoyiş etildi.
1Rollarda
Sergey Shakurov, Svetlana Kryuchkova, Mariya Shukshina
2Syujet
1982-yil. KPSS MK Boş kotibining hayotidagi sönggi kunlar. Leonid Ilyiç hayotda unga qolgan sönggi zavqlarni…
1982-yil. KPSS MK Boş kotibining hayotidagi sönggi kunlar. Leonid Ilyiç hayotda unga qolgan sönggi zavqlarni topişga urinadi: ov qilişga boradi, xodimlari bilan muloqot qiladi, uni parvariş qilayotgan hamşira bilan vaqt ötkazadi, xotini bilan nonuşta qiladi, soatlab xronika köradi. Ammo oğir öylardan çalğişga faqat uyqusida muvaffaq böladi, uyqusi ham yengillik bermaydi. Kamdan-kam uyğoq paytlarida Brejnev yoşligini, xotini bilan tanişganini, karyerasining boşlanişini eslaydi. Ayniqsa, uni iztirobga soladigan xotiralar — KPSS MK birinçi kotibi N. S. Xruşçyovga qarşi uyuştirilgan fitna haqidagi xotiralardir. Xruşçyov öz vaqtida yoş Brejnevni yoniga olgan va unga ierarxiya zinapoyasidan kötarilişda yordam bergan edi. Boş kotibning xotirasida uning fikriça eng muhim bölgan voqealar, mamlakat hayotidagi asosiy hodisalar qayta jonlanadi; u özidan barça qarorlari va harakatlari töğri bölganmi, deb söraydi va ularga javob topişga harakat qiladi. Navbatdagi yurak xurujidan söng u isteʼfoga çiqişga qaror qiladi, ammo oxir-oqibat örtoqlari «aziz Leonid Ilyiç»dan Boş kotib lavozimida qolişini «iltimos qilişadi».
3Syomoçnaya guruhi
Rejissyor: Sergey…
Rejissyor: Sergey Snejkin
Ssenariy muallifi: Valentin Çernix, S. Snejkin iştirokida
Ğoya: Yelena Yatsura
Operator: Andrey Jegalov, Vladimir Klimov, Viktor Novojilov, Vadim Alisov
Kompozitor: Svyatoslav Kuraşov
Rassom: Viktor Ivanov, Vladislav Orlov
Ovoz: Igor Terexov, Sergey Kornilov
Tryuklar postanovkaçisi: Oleg Korytin
Işlab çiqaruvçi prodyuser (yetakçi): Sergey Melkumov
Prodyuser: Anatoliy Maksimov, Konstantin Ernst
4Tanqid
Teleserial bir qator tanqidiy fikrlarga sabab böldi. Teleserial yaratuvçilari va «Birinçi kanal» rahbarlariga…
Teleserial bir qator tanqidiy fikrlarga sabab böldi. Teleserial yaratuvçilari va «Birinçi kanal» rahbarlariga tarixiy faktlarni buzişda ayblovlar yangradi — ham sovetga qarşilikda, ham sovet voqeligini bezaşda.
Andrey Brejnev, Leonid Ilyiç Brejnevning nevarasi:
Men film badiiy jihatdan ham, hujjatli jihatdan ham zaif deb hisoblayman. Köp taxmin va töqima bor. Filmga köra, Leonid Ilyiç faqat uxlaydi va dori içadi. Bu unday emas. Haqiqatga muvofiq kelgan yagona narsa — 1978-yilda Leonid Ilyiç haqiqatan ham lavozimlaridan ketmoqçi bölgan. Ammo öşa paytda u unçalik oğir kasal emas edi. Filmda urğu berilgan nutq va taşqi köriniş xususiyatlarining hammasi keyinçalik kasallik natijasida paydo bölgan. Film oqilona fikrlaydigan, hamma narsani tuşunadigan odamni körsatadi. Taşqi tafsilotlar esa uning içki holatiga mos kelmaydi…
Grigoriy Romanov (sobiq Leningrad obkomi KPSS birinçi kotibi, Siyosiy byuro aʼzosi):
Brejnev filmda körsatilganidek ojiz emas edi. Boşqa obrazlar ham asllaridan uzoq. Gromiko, Andropov, Ustinov ham öxşamaydi — Gromikoning faqat unga berilgan mukofotlari öxşaydi. Andropovni aktyor yaxşi öynagan bölsa-da. Afsuski, filmda karikaturaviy va öylab topilgan narsalar köp. Menimça, bunday filmlar kerak emas, çunki ular tarixiy haqiqatdan uzoq…
Kinotanqidçi G. Assikritov:
Teleserialda retrospektiva bor, ammo u istaklarni qoldiradi. Ayniqsa, uruşga oid qismi şuni anglatadiki, göyo frontda yoş Brejnev faqat hamşiralar bilan yotgan, bundan taşqari, desant kemasigaça (oyoqlari höl bölmasligi uçun) uni qöllarda olib borişgan va u yerdan yengil yaralangan holda oddiy askarlar qöllarda olib çiqişgan. Tarixiy yolğonning darajasi hayratlanarli. Göyo bu butun Brejnevning «Kiçik Yer»i şunday bölgan. Mana, qarang, Ğalaba paradini tomoşa qilayotgan keksa telba, özi esa bemaʼni yarim şok tufayli boşqa heç narsani eslay olmaydi. Boşqalar nima deydi bilmayman, lekin menga bunday narsa har qanday faxriyga, har qanday qariyaga, qaçondir bölgan eng dahşatli uruşdan ötgan har qanday odamga nisbatan razillik kabi tuyuladi. Ayniqsa, syujet mutlaqo işonçli faktlarga asoslanmagan…
Teletanqidçi Slava Taraşina filmda Brejnev hukmronligining salbiy jihatlari jim qoldirilganini qayd etdi, ammo Sergey Şakurovning aktyorlik işini yuqori baholadi:
Biz özimizning odamimiz, samimiy, mehribon, hayotsevar «yigitça»ni köramiz. Ammo bizga öşa çegara — yigitça qanday qilib «aziz Leonid Ilyiç»ga aylangani, quruqlikning oltidan bir qismini özining ahmoqona telbaligi girdobiga tortgani körsatilmagan. Ekrandagi Brejnev olamida Çexoslovakiya voqealari, Afğoniston, lagerlar, ruhiy kasalxonalar, kolbasa elektriçkalari uçun joy yöq, bu esa butunlay yolğonlik hissini uyğotadi. Badiiy haqiqat tarixiy haqiqatdan faqat bir holatda işonçliroq böladi — agar u isteʼdodli bölsa. Rejissyor Snejkin, afsuski, Dziga Vertov yoki Eyzenşteyn emas. Ular battar rejimni uluğlagan, ammo qanday ajoyib qilib uluğlagan! Şunga qaramay, teleserialda bitta şubhasiz muvaffaqiyat bor — Brejnev rolidagi ajoyib Şakurov. Bugungi televideniye bunday ijroçilik qudrati, maʼno soyalarining boyligi, kayfiyat nozikliklarini hali körmagan. Aktyor ketayotgan rahbarning dramasini ham, uning insoniy, samimiy dramasini ham taʼsirli öynaydi — özining sönggi umidi bölgan tölğingan yoş hamşirani körganda his qiladigan çorasiz erkaklik ojizligini.
Matn: maqola tarjimasi «Брежнев (телесериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.